Dinsdag 22/10/2019

Portret

‘Een tough cookie’: dit is Kristalina Georgieva, de ‘groene’ Bulgaarse topeconome die IMF-chef werd

Beeld Gijs Kast

De Bulgaarse Kristalina Georgieva (66) deed deze week haar intrede als de nieuwe chef van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). De ­topeconome, gewezen EU-commissaris, CEO van de Wereldbank én oprichtster van een folkloregroep, roept verdeeldheid op in eigen land, maar wordt elders alom ­gewaardeerd. ‘Al kan ze wel degelijk een tough cookie zijn.’

“Mijn grootouders kregen zeer weinig onderwijs. Mijn ouders haalden een middelbaar diploma. Ik was de eerste in mijn uitgebreide familie die wist te doctoreren. Vanuit een dorp in Bulgarije tot CEO van de Wereldbank... Dit moet voor iedereen mogelijk zijn.”

Toen topeconome Kristalina Georgieva – achterkleindochter van een 19de-eeuwse revolutionair die beschouwd wordt als een van de stichters van Bulgarije – afgelopen dinsdag als nieuwe directeur binnenstapte bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) als opvolgster van Française Christine Lagarde, zal ze teruggedacht hebben aan de tweet die ze postte toen ze in januari 2017 de Europese Commissie vaarwel zegde. Ze brengt deze bescheiden familiale komaf graag in herinnering, al is dat verhaal in haar geboorteland Bulgarije omstreden.

“De Bulgaren zijn doorgaans heel trots op Georgieva”, vertelt de Bulgaarse journalist Georgi Angelov van de krant Dnevnik aan De Morgen. “Tegelijk herinneren haar politieke tegenstanders om andere redenen aan haar ver verleden. Georgieva doctoreerde aan de London School of Economics (LSE) in 1987, maar dat was nog onder ons communistisch bewind. Tijdens die jaren was het voor gewone Bulgaren onmogelijk om in het Westen te studeren zonder rugdekking van de Bulgaarse Communistische Partij. Georgieva’s critici stelden daarom dat ze verbonden was aan de partij en zelfs de geheime dienst, al heeft ze dat zelf altijd met klem ontkend en werd dit niet bewezen.”

Volgens Angelov is de Bulgaarse samenleving daarom ook vandaag nog gepolariseerd rond haar figuur. “De helft van de bevolking bewondert haar omdat ze een carrière maakte in het Westen, maar de andere helft zal haar daarom verguizen. Eenzelfde verdeeldheid zie je omdat ze banden heeft met onze premier Boyko Borisov.”

Borisov is een rechtsconservatieve ex-voetballer. Hij is controversieel omdat er onder zijn drie ambtstermijnen nogal wat corruptieschandalen waren in zijn regering. Zo sneuvelde begin 2010 de Bulgaarse kandidaat-EU-commissaris Rumyana Jeleva omdat er een fors reukje zat aan haar financiële belangenvermenging.

Op dat moment schoof Borisov als vervangster een Bulgaarse econome naar voor die naast de LSE ook academische referenties had verzameld aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT) uit Boston, waar ze milieu-economie studeerde: Kristalina Georgieva. Sinds 1993 werkzaam voor de Wereldbank werd ze EU-commissaris voor Internationale Samenwerking en Humanitaire Hulp. Angelov: “Dit was haar plotse debuut op het internationale politieke toneel.”

Als commissaris maakte Georgieva – getrouwd met ingenieur Kino Kinov, met wie ze een volwassen dochter heeft – meteen indruk door de krachtdadige EU-steun voor Haïti en Chili, getroffen door aardbevingen. Ze stroomlijnde de Europese civiel-militaire samenwerking om de snelheid en efficiëntie van acute noodhulp te verbeteren. Tegelijk pionierde ze met gecontroleerde ‘cash-steun’, zodat ontwortelde slachtoffers van rampen sneller weer op eigen benen kunnen staan. Dit principe paste ze ook succesvol toe in het begin van de Europese vluchtelingencrisis, waarvoor ze door haar overtuigingskracht de fondsen wist te verdrievoudigen.

Dubbele reputatie

Haar financiële deskundigheid ontging Jean-Claude Juncker niet toen hij vier jaar later op zoek ging naar een vice-voorzitter voor Begrotingen en Personeel. Georgieva moest in 2014 een Commissie-begroting van 150 miljard euro verdedigen voor het EU-parlement, de Raad en het Rekenhof en werd bevoegd voor 33.000 EU-werknemers. Onder het EU-personeel had ze een dubbele reputatie: deskundig, maar hard. Ze voerde hervormingen door waardoor de EU meer ging steunen op tijdelijk personeel, met onzekere contracten.

In januari 2017 keerde ze terug naar haar eerste liefde, de Wereldbank, om er CEO te worden, de nummer twee. Ze stippelde mee een plan uit met als doel om tegen 2030 de extreme armoede terug te dringen. Begin dit jaar werd ze er ook even de nummer één, door het vroegtijdige vertrek van de Zuid-Koreaanse voorzitter Jim Yong Kim, die volgens de VS te zoete broodjes bakte met China. In beide posities bevestigde Georgieva haar ijzersterke reputatie die ze er vroeger al had.

Kristalina Georgieva en de vrouw die zij opvolgt bij het IMF, de Française Christine Lagarde. Beeld AFP

“Ze was een zeer gerespecteerd markteconome die met de Wereldbank werkte om armoede terug te dringen met duurzame groei”, zegt de Griekse econome Elena Panaritis (nu Panel Group LLC), die zelf 12 jaar lang werkte voor de Wereldbank en voor een project met Georgieva in contact stond, aan deze krant. “Maar ze kan wel een tough cookie zijn, een keiharde onderhandelaar zijn die meteen duidelijk maakt hoe het zit.”

Panaritis herinnert eraan hoe Georgieva in 2000 Rusland aan boord hield van de Wereldbank, terwijl Moskou tegelijk besliste uit het IMF te stappen: “Georgieva deed Poetin inzien dat lidmaatschap van de Wereldbank loont. Onlangs als CEO deed ze hetzelfde met de VS. Trump besliste om geen kapitaal meer te storten voor de Wereldbank (omwille van leningen aan China, red.) maar ze deed hem van gedachte veranderen (de VS stortte maar de Wereldbank schroefde de leningen aan Peking wel terug, red.).”

Sinds kort wordt de voorzitterspost bij de Wereldbank ook ingevuld door een vertrouweling van Trump, David Malpass. Dat zijn topmanagementteam nu voor de helft bestaat uit vrouwen is dankzij Georgieva, die dit genderquotum wou bereiken in 2020 maar het twee jaar voordien haalde.

Modieuze retoriek

Nu wacht Georgieva de grootste uitdaging van haar carrière: de leiding op zich nemen van het IMF, die de globale financiële stabiliteit moet garanderen maar ook de ‘kredietinstelling van de laatste kans’ is voor landen in financiële moeilijkheden. Ze neemt het stuur vast op een moeilijk moment, met een oplopend handelsconflict tussen de VS en China en een vertragende wereldeconomie. Een onheilsteken was al hoe Argentinië vorig jaar 57 miljard dollar moest vragen aan het IMF, dat vervolgens zijn grootste lening ooit verstrekte. “De alarmsignalen knipperen en we moeten klaar zijn voor een test”, zei Georgieva, meteen na haar nominatie. “Mijn onmiddellijke prioriteit is de 189 leden helpen om het risico op crisissen te minimaliseren en klaar te staan om tegenslagen op te vangen.”

Paul De Grauwe (London School of Economics) denkt dat zij de lijn van haar voorgangster gewoon zal doortrekken: “In feite is er in het beleid van het IMF niet zoveel veranderd, afgezien van de modieuze retoriek. Als een land aanklopt bij het IMF, is dat meestal omdat de overheidsbegroting uit de hand is gelopen. Het IMF zal dan financiële steun verlenen maar voorwaarden opleggen die altijd een mix zijn van bezuinigingen en belastingverhogingen. Dat was vroeger zo en dat zal, denk ik, zo blijven. Ik zie Georgieva daar geen fundamentele veranderingen in brengen.”

Bij het IMF zal ze wel economischer opereren dan haar voorgangster Christine Lagarde die nu naar de ECB verhuist, verwacht Panaritis. “Lagarde werd IMF-hoofd nadat ze het Franse presidentschap misliep. Tijdens haar ambtstermijn zagen we dat een instelling als het IMF, die niet gepersonaliseerd zou mogen worden omdat ze bestaat bij gratie van globale financiële afspraken, politieker werd – vooral in de Griekse crisis. Ik denk dat Georgieva het IMF onpartijdig financieel-economisch zal invullen.”

Een troefkaart voor landen met kredietproblemen is Georgieva’s nationaliteit. Bulgarije is een ontluikende economie die net zoals Griekenland al zware Wereldbank- en IMF-leningen wist af te betalen. Ze kan dus met meer empathie onderhandelen dan de vorige IMF-bazen die altijd uit het welvarende westen van Europa kwamen.

Bulgaars journalist Angelov denkt dat Georgieva ook terug zal grijpen naar haar eerste liefde: groene economie. “De enkele keren dat ik haar sprak, had ze het over het vergroenen en verduurzamen van de economie en de aanpassing aan de klimaatverandering”, zegt hij. “Bij het IMF zie ik haar die accenten ook leggen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234