Woensdag 25/11/2020

Een tornado door de Tijd

Winterson laat zich in dit overvolle boek wel erg gewillig drijven op haar onuitputtelijke verbeelding

Jeanette Winterson

De tijdhoeder

Oorspronkelijke titel: Tanglewreck

Vertaald door I. Lenting

Pimento, Amsterdam, 367 p., 16,95 euro.

Modern sprookje van Jeanette Winterson

Met haar bijzondere romans voor volwassenen werd Jeanette Winterson meteen vanaf haar debuut in 1985 erg populair. Ze kreeg belangrijke literaire prijzen en haar werk wordt druk vertaald, verfilmd en bewerkt voor het toneel. De tijdhoeder, haar eerste jeugdroman, roept hier en daar herinneringen op aan haar eerste en autobiografische boek Sinaasappels en demonen.

Door Annemie Leysen

De tijdhoeder lijkt wel een mix van verhalen van Tolkien, Philip Pullman, Anthony Horowitz, Rowlings en Roald Dahl met een snuifje Lewis Carroll er bovenop, in de onmiskenbare onderhoudende Wintersonstijl. Fantasy en magie, sf en avontuur, metafysische kwesties, groteske personages, spitsvondige taalgrapjes, dubbele bodems, religieuze verwijzingen, apocalyptische taferelen en manifeste maatschappijkritiek zijn de vaste ingrediënten van het boek.

De elfjarige Zilver woont in Strengelweer, een tochtig en vervallen landhuis. Haar ouders en zusje verdwenen vier jaar eerder onverklaarbaar op een trein onderweg naar Londen. De inhalige en ordinaire Mevrouw Roekema met haar onafscheidelijke konijn Bigamist, die zich uitgeeft voor haar vaders zuster, diende zich aan om zich op haar eigen onbarmhartige wijze over het arme weeskind te ontfermen. Ze is, zo blijkt, enkel uit op Zilvers erfenis en een luxueuze oude dag. Wanneer alchemist Abel Pekwater van Tempus Fugit, een anachronistisch personage op zoek naar een bijzondere klok op het toneel verschijnt begint het wervelende avontuur. De tijdhoeder blijkt dé toegang tot wereldwijde macht en wordt dan ook de inzet van allerlei duistere machinaties. Tijdtornado's vegen bussen vol schoolkinderen van Waterloo Bridge, mammoeten en Egyptische ruiters duiken op aan de oevers van de Theems, mensen raken gevangen in tijdklemmen en worden met duizelingwekkende snelheid naar de Einsteinlijn geflitst. Tijd en Ruimte raken helemaal ontregeld. Stilaan wordt duidelijk dat er met Tijd en eeuwige jeugd wordt gesjacherd door Regalia Metsel, de blitse in Armani-outfit gehulde topmanager van de multinational Quanta. Op het hoogste regeringsniveau onderhandelt ze over aankoop en verkoop van de schaarse 'tijd' in ruil voor onderzoek dat een eind moet maken aan de chaos.

Op haar eindeloze en gevaarlijke intergalactische zoektocht naar de geheimzinnige klok doet Zilver, het profetische 'Kind met het Gouden Gezicht', de vreemdste ontmoetingen, die allemaal wel op de ene of andere manier met de Tijd te maken hebben. Zo komt ze een woeste piraat-voorouder tegen, belandt ze bij de ondergrondse Vergetelingen, een paar eeuwen terug ontsnapt uit Bedlam (een psychiatrische instelling), verzeilt ze in 'het zand van de Tijd', wordt ze geconfronteerd met Paus Gregorius XIII in een virtueel Vaticaanstad, belandt ze in een tempel van de god Ra en ontsnapt ze maar net aan een tijdtransfusie en uit een sudderende alembiek. Ze hopt van eeuw naar eeuw, heen en terug, valt herhaaldelijk door de tijd heen, redt haar vriend Gabriel uit een zwart gat, bewandelt de tijdloze Sterrenweg en staat in een alternatieve toekomst voor een verscheurend dilemma.

Winterson laat zich in dit overvolle boek wel erg gewillig drijven op haar onuitputtelijke verbeelding. Soms krijg je het gevoel dat je als lezer naast haar zit en meemaakt hoe ze het allemaal ter plekke verzint. Dat zorgt voor grote directheid, maar houdt ook valkuilen in. Logica en samenhang zijn soms ver te zoeken en je dreigt de draad te verliezen in een ingewikkeld labyrint van bungelende verhaallijnen, ongeloofwaardige intriges en intellectualistische verwijzingen. Zo heeft Jeanette Winterson het tussendoor wel vaker over het verschil tussen magie en wetenschap; een interessant discussiepunt waar je hier geen duidelijk uitsluitsel over krijgt. Of jonge kinderen tussen negen en twaalf jaar, voor wie het boek volgens de Engelse uitgever is bedoeld, ook een boodschap hebben aan de zwoegerig uitgelegde quantumtheorieën, de hints naar de beroemde kat van Schrödinger, de verwijzingen naar Einstein en de lichtsnelheid, het beruchte Londense Bedlam ziekenhuis of de Holocaust en meer van dat slims? Misschien hebben die genoeg aan dit boek als een alleszins wervelend geschreven, grappige en intelligente versie van een soort Star Trek-verhaal, waarin de 'goeien' en de zwakkeren het uiteindelijk winnen van de doortrapte corrupte 'slechteriken' in een ongelijke strijd om de wereldmacht? En aan een niet mis te verstane boodschappen als "de liefde als een uitgeworpen touw - helder als een lichtstraal, snel als het licht - een touw dwars door de Tijd". Je weet het maar nooit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234