Donderdag 29/07/2021

Een tipje van de Kubrick-sluier

De extreme geheimhouding inzake de productie van Eyes Wide Shut kreeg mythische afmetingen toen regisseur Stanley Kubrick overleed vlak nadat hij de film eindelijk had afgewerkt. Sommige medewerkers voelen zich blijkbaar niet langer verplicht te zwijgen, zoals Frederic Raphael in zijn boek Eyes Wide Open.

Schrijver Frederic Raphael (°1931) werd in oktober '94 door Stanley Kubrick benaderd met de vraag of hij het scenario wou schrijven van de film die nu Eyes Wide Shut is geworden. Op dat moment was van die filmtitel nog geen sprake, want Raphael kreeg alleen een novelle toegestuurd waarvan hij niet eens mocht weten wat de titel en wie de schrijver ervan waren. En of hij zich in staat zag daarvan de filmadaptatie te maken?

Raphael beweert nu in zijn boek dat hij meteen doorhad dat het om een novelle van Arthur Schnitzler ging (alhoewel hij toch ook even Stefan Zweig als auteur overwoog). Het is een klein, maar sprekend detail. Een van de redenen waarom Eyes Wide Open een interessant boek is, heeft namelijk te maken met het feit dat het niet alleen een tipje van de sluier over Stanley Kubrick licht (tot grote ergernis trouwens van de weduwe en de dochters van de regisseur), maar ook over Raphael zelf. Het boek ademt een sfeer van ergernis en zelfbeklag omdat Kubrick enerzijds zo moeilijk doet (door bijvoorbeeld niet duidelijk te formuleren wat hij nu eigenlijk wil) en omdat hij anderzijds niet voldoende laat horen hoe slim en getalenteerd zijn scenariomedewerker wel is.

Behalve over de moeizame manier waarop de Traumnovelle van Schnitzler tot scenario evolueerde, bevat Eyes Wide Open ook een reeks interessante weetjes en anekdotes over Kubrick. Dat de man geen wereldvreemde artiest was, maar een filmmaker die zich erg goed bewust was van de kracht en de macht van de boxoffice-cijfers, blijkt bijvoorbeeld uit het grappige verhaal over de Indonesische kranten die Raphael in een werkkamer van Kubrick aantreft. Die waren enkel en alleen bedoeld om te controleren of de advertenties voor Full Metal Jacket wel de contractueel bepaalde afmetingen hadden!

Tussendoor praten beide mannen ook over andere, potentiële filmprojecten voor Kubrick. Als hij even De Bello Gallico van Julius Caesar vermeldt en vraagt wat Raphael daarvan vindt, pruttelt die tegen en zegt dat het veel te lang geleden is. Hij was amper tien, hoogstens elf toen hij dat boek (in het Latijn uiteraard) gelezen heeft. Maar toch blijkt hij goed in staat (en soms beter dan Kubrick) om zich bepaalde namen en scènes te herinneren. Ook de holocaust komt even ter sprake als filmonderwerp. Raphael noemt de filmtitel waarvan hij wéét dat Kubrick hem wil horen zonder hem zelf te moeten zeggen: Schindler's List. Ging dat wel over de holocaust?, vraagt Kubrick en hij vervolgt: "Ging dat niet over succes? De holocaust gaat over zes miljoen mensen die vermoord worden. Schindler's List ging over zeshonderd mensen bij wie dat niet gebeurde. Nog iets anders?"

Mooi is ook de manier waarop Stanley Kubrick uitlegt hoe hij de Hollywood-studio Warner Bros. over de streep wil halen om het project groen licht te geven. Hij zal Terry Semel, een van de Warner-bazen vragen naar Londen te vliegen en zijn intrek te nemen in een hotel. Als Semel eenmaal daar is, laat Kubrick gedurende 24 uur niets van zich horen. De bedoeling: Terry Semel een beetje eager (gretig) maken. Dan zal Kubrick een taxi sturen, hem bij hem thuis laten brengen, in een kamer zetten en hem, dan en daar, het scenario laten lezen, met de mededeling dat dít de film is die hij wil maken. Op die manier is Kubrick vrij zeker van de reactie: "What's he going to do? He's come all the way to England, he's sitting in my house, what can he do?"

(Jan T.) Nicole Kidman en Tom Cruise in Eyes Wide Shut. (Foto's RV)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234