Maandag 05/12/2022

Een 'te doen'-lijst voor de Belgische schatkamers

In onze zevendelige reeks 'Het verhaal van een nationale schande' hebben we niet alle tien de federale wetenschappelijke instellingen apart belicht. Daarom geven we hier een overzicht van de problemen waarmee elk van hen te kampen heeft. De algemenere politieke, budgettaire en structurele problemen (en hun oplossingen) komen elders op deze pagina's aan bod.

Algemeen Rijksarchief en rijksarchief in de provinciën (ARA) Het ARA is niet bij machte de elektronische overheidsarchieven te verwerven en moet werken met een archiefwet uit 1955. Het zou 423 miljoen euro kosten om de rijksarchieven te herverpakking, te restaureren, te digitaliseren en/of te microfilmeren. Dat is exclusief de te berekenen kosten voor het nieuw op te richten departement elektronische archieven of te bouwen archiefdepots, bijvoorbeeld in Louvain-la-Neuve.

Koninklijke Bibliotheek (KB)

Afdelingen en zelfs hele departementen van de Koninklijke Bibliotheek zijn uitgeblust na zovele jaren van budgettaire en andere problemen. Het papieren erfgoed, vooral dat van de periode 1850-1950 is in kritieke toestand. Een reddingsoperatie 'eerste hulp bij ongevallen' zou 55 miljoen euro kosten, voor oude drukken, prenten en handschriften is nog eens 88 miljoen vereist. Daar komt bij: automatiseren van de catalogi (2,5 miljoen euro), reorganisatie van tentoonstellingsruimten (500.000 euro), website (50.000 euro), oprichting van een afdeling preservering en conservering (te berekenen).

Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) De Janlet-vleugel met de zaal voor de dinosauriërs wordt gerestaureerd met geld van het samenwerkingsakkoord tussen de federale overheid en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ook wordt er een permanent archiefdepot ingericht voor de natuurhistorische collecties. Inzake veiligheid is nog werk aan de winkel. De collecties op alcohol en formol beantwoorden niet meer aan de hedendaagse veiligheidsnormen. Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) Heeft een intentieplan om het gewezen Museum van Belgisch Kongo naar de 21ste eeuw te katapulteren. De paars-groene regering zag wel wat in dat plan, maar laat de financiering ervan over aan de volgende regering. Dat kost 27 miljoen euro. Directeur Guido Gryseels wil in de toekomst naar een performant collectie-, personeels- en wetenschapsbeleid.

Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België Eliane De Wilde, erehoofdconservator sinds 1 april, voerde een aanwinstenpolitiek. Er zijn sinds 1989 meer dan duizend werken naar de Kunstberg verhuisd. De (ver)bouwhonger van de Koninklijke is na veertig jaar nog steeds niet gestild: er zijn plannen voor een uitbreiding voor hedendaagse kunst, op het grasperkje tegenover het Muziekinstrumentenmuseum. Kostprijs: onbekend.

Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis De achilleshiel van het Jubelparkmuseum, dat in beginsel de hele wereld en de hele geschiedenis wil verzamelen, is dat het geen gemeenschappelijk project uitdraagt. De 140 zalen worden in stukken en brokken opgelapt, maar een masterplan is er niet. Ook de stammentwisten onder de 80 wetenschappelijke personeelsleden, al dan niet uitgevochten via de Raad van State, zijn daar niet vreemd aan. Bovendien moet de hoofdconservator rekening houden met haar satellieten: het Muziekinstrumentenmuseum (dat zich van de KMKG wil afscheuren), de Hallepoort (onlangs heropend), de Japanse Toren en het Chinese paviljoen. De KMKG kunnen dit jaar hun 'circuit art nouveau-art deco' inrichten, samen met de islamzaal. Voor de versleten vleugel Oudheid wacht men nog op 25 miljoen euro.

Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium Instituut dat zich toelegt op de technische kanten van restaureren - "Van Eyck is prachtig, zelfs onder de microscoop", zei de vorige directeur -, maar zich zelden mengt in het inhoudelijke debat over de toekomst van ons erfgoed. In het witboek wordt een uitbreiding gevraagd, waarin de bibliotheek, de fototheek en de cafetaria worden samengebracht. Kostprijs: onbekend.

Koninklijk Metereologisch Instituut

Het KMI heeft 'meer veiligheid door kennis' als mission statement. Om beter te kunnen waarschuwen voor gevaarlijk weer boven land en op zee: 5,5 miljoen euro; bewaken van het klimaat en de uitbreiding van de kennis erover: 2 miljoen euro; verbeteren van de waarnemingssystemen: 5 miljoen euro; vergemakkelijken toegang tot de informatie: 4 miljoen euro. Diensten en informatica: 2,2 miljoen euro. Samen: 18,7 miljoen euro voor de periode tot 2005. "Rekening houdend met het bnp beschikt het KMI slechts over een vierde van de middelen waarover de meteorologische diensten van onze buurlanden beschikken", aldus directeur Henri Malcorps. Het KMI kreeg op 4 april een radartoren ter waarde van één miljoen van de ministerraad kado.

Koninklijke Sterrenwacht van België De Koninklijke Sterrenwacht vroeg in haar kaderprogramma 5 miljoen euro om het planetarium te renoveren. Modernisering van wetenschappelijke apparatuur, extra onderzoeksprojecten en wetenschappers zijn nog eens goed voor 2 miljoen euro.

Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie Voor diverse wetenschappelijke doeleinden had het BIRA graag 2,5 miljoen euro gehad. "We herinneren eraan dat het kader van het Instituut sinds zijn oprichting in 1964 met welgeteld één eenheid werd uitgebreid", klinkt het bij het BIRA. Naast zes wetenschappers wil men 'nieuwe beroepen' invoeren: vier informatici en vier programmeurs.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234