Woensdag 16/06/2021

Een surrealistische en een abstracte oorring

Honderd jaar geleden, in augustus 1898, zag Peggy Guggenheim het levenslicht. Ze was een van de belangrijkste verzamelaars van moderne kunst van deze eeuw en bevriend met de grootste kunstenaars van haar tijd. Peggy's eeuwfeest wordt momenteel in het New Yorkse Guggenheim Museum gevierd met een biografische tentoonstelling. Later dit jaar verhuist de expositie naar het Palazzo Venier dei Leoni aan het Canal Grande in Venetië, dertig jaar lang Peggy's woning en nog steeds de plek waar haar collectie te bezichtigen is.

Peggy Guggenheim was het nichtje van die andere grote kunstverzamelaar, Solomon R. Guggenheim. Vijftig jaar voor haar geboorte, in 1848, was Peggy's grootvader Simon uit het joodse getto van Legnau in Zwitserland naar de Verenigde Staten geëmigreerd. Hij en zijn familie hadden er een groot industrieel imperium opgebouwd. Peggy verloor haar vader Benjamin toen ze veertien was - hij overleefde de eerste en enige reis van de Titanic niet. Ze kon zijn dood erg moeilijk verwerken. Ooit verklaarde ze dat ze in andere mannen - onder wie Marcel Duchamp, Samuel Beckett en Max Ernst - steeds op zoek ging naar de vader die ze te vroeg had verloren.

In 1938 opende zij de Guggenheim Jeune-galerie in Londen. Duchamp was degene die haar introdueerde bij de artiesten en die haar, zoals ze het zelf formuleerde, "het verschil leerde kennen tussen abstracte en surrealistische kunst". De artiesten en theoretici van die twee kunststromingen vochten vaak hevige polemieken uit. Guggenheim wou onpartijdig blijven - dat drukte ze uit door bij een bepaalde gelegenheid één oorring te dragen ontworpen door de surrealist Tanguy en een van de abstracte kunstenaar Alexander Calder.

In 1939 besloot Guggenheim dat ze in Londen een heus museum wou oprichten, waarin een overzicht van de moderne kunst geboden moest worden, en ze begon ijverig werken te verzamelen. "Eén per dag" was haar streefdoel. Ze was er zich nauwelijks van bewust dat de Tweede Wereldoorlog dreigde en keerde pas naar Amerika terug toen de Duitsers Parijs naderden.

In New York opende ze de museumgalerie 'Art of this Century'. Ze introduceerde er toen onbekende Amerikaanse kunstenaars als Mark Rothko, Clyfford Still en Jackson Pollock, later de grote namen van Amerika's eerste kunststroming van internationaal belang, het Amerikaans Abstract Expressionisme. Guggenheim bracht deze kunstenaars in haar galerie in contact met het surrealisme, een van de inspiratiebronnen voor het Abstract Expressionisme.

Na de oorlog keerde Guggenheim naar Europa terug. Haar collectie werd in 1948 tentoongesteld op de biënnale van Venetië. In hetzelfde jaar kocht ze er het Palazzo Venier aan het Canal Grande. Het ging om een 'palazzo non compiuto' (onvoltooid), waarvan de bouw werd begonnen in 1749. Van de vier geplande verdiepingen werd er uiteindelijk slechts een gerealiseerd. Daardoor is het paleis een stuk lager dan de andere complexen langs Venetiës meest prestigieuze kanaal. Het heeft ook een veel hedendaagser uitzicht. Peggy woonde er en stelde er tentoon tot haar dood in 1979.

Ook vandaag kan je er nog kennismaken met de grote namen van de schilder- en beeldhouwkunst uit deze eeuw: Picasso, Braque, Picabia, Léger, Kandinsky, Klee, Brancusi, Chagall, Malevitsj, Mondriaan, Ernst, Dalí, Magritte, Giacometti, Bacon. Het museum wordt nu beheerd door de Solomon R. Guggenheim Foundation, die ook de twee Guggenheim-musea in het New Yorkse Manhattan (het ene in het beroemde spiraalvormige gebouw van Frank Lloyd Wright op 5th Avenue, het andere in Soho) en de vestingen in Berlijn en in Bilbao onder zijn hoede heeft. Peggy Guggenheim. A Celebration werd samengesteld door Peggy's eigen kleindochter, Karole P.B. Vail. Op de tentoonstelling zijn heel wat foto's te zien die Guggenheims leven documenteren, maar ook kunstfoto's die van haar zijn gemaakt, zoals die op het omslag van de catalogus, genomen door Man Ray. Er is vanzelfsprekend ook een aantal door haar verzamelde werken te zien. En, een primeur, de gastenboeken waarin haar genodigden iets tekenden of schreven. Alberto Giacometti en Jean Arp, Marc Chagall, Friedensreich Hundertwasser, Joan Miró, Jean Cocteau, Truman Capote, George Balanchine, Igor Stravinsky, Luigi Nono - zij en vele anderen genoten de gastvrijheid van de beroemde kunstverzamelaarster. (AB)

Peggy Guggenheim. A Celebration loopt tot 2 september in het Solomon Guggenheim Museum op Fifth Avenue (tel. 001/212/423.35.00). Daarna van 29 september tot 12 januari in het Palazzo Venier dei Leoni in Dorsoduro, Venetië (tel. 0034/41/520.62.88.)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234