Zaterdag 03/12/2022

Een sublieme vorm van kabaal

rock

25 jaar geleden verscheen 'never mind the bollocks, here's the sex pistols'

Precies 25 jaar geleden is het dat dé punkplaat, Never Mind The Bollocks, Here's The Sex Pistols, uitkwam. Wie nu naar de plaat luistert, moet vaststellen dat de sound van The Sex Pistols nog altijd omschreven kan worden als 'pokkenherrie', een succes dus.

Van onze medewerker

Koen De Meester

Dit is pure rock-'n-roll: één jaar schandaal schoppen, één plaat en dan terug naar af. Het jaar was 1977, de band heette de Sex Pistols, de lp in kwestie Never Mind The Bollocks. De formatie bestond uit Johnny Rotten, Steven Jones, Glenn Matlock, Sid Vicious en Richard Cook en het brein achter de schermen was Malcolm McLaren. Hij ontpopte zich tot een haai die met verfijnde Britse upperclass-mentaliteit een frontale aanval op het establishment beoogde met maar één doel: geld verdienen door anarchistische sensatie. Het klimaat was er in elk geval rijp voor want de Sex Pistols verschenen ten tonele in de crisisjaren van de seventies. Werkloosheid en miserie waren troef en een jongere dacht in die tijd niet echt aan een job, maar aan hoeveel werkloosheidssteun hij zou krijgen na zijn opleiding.

Dat er uit die uitzichtloze situatie dan ook een van de monumenten van het nihilisme zou voortkomen, lag voor de hand. Maar om zo iets te voorzien, moet je wel een visionaire figuur hebben en dat was McLaren. Deze Brit runde samen met Vivienne Westwood (dé Vivienne Westwood) medio jaren zeventig een Londense shop, SEX genaamd. In die tijd was hij even manager van de New York Dolls, een waanzinnig uitziend stelletje Amerikaanse rockers. Toen McLaren Jones, Matlock en Cook ontmoette, wilde hij weer met een band uitpakken. De shopeigenaar zag wel dat het de band ontbrak aan een centrale figuur. Tot McLaren zich het pestjoch met de zwarte tanden dat altijd in zijn winkel rondhing, herinnerde. Het bleek niet zo gemakkelijk, maar uiteindelijk kreeg hij de Ier John Lydon, alias 'Johnny Rotten', voor een microfoon. McLaren verplichtte het zootje eerst flink te oefenen en de songs te laten rijpen. Pas daarna liet hij zijn jonge bloedhonden los.

Met Sex Pistols werd het verschijnsel 'punk' geboren, want de band liet overal waar ze optrad soortgelijke groepjes ontstaan. Bands als The Clash, The Buzzcocks en Stiff Kittens (later Joy Division) begonnen eraan toen ze The Sex Pistols zagen. Ze maakten allemaal luide songs met drie akkoorden. De hippieperiode was voorgoed gedaan. De eerste single was een van de geslaagdste debuutplaatjes ooit: 'Anarchy In The UK' opende loeihard de aanval op de hele, toen nog sterk in klassen opgesplitste, Britse maatschappij. Rotten snauwde dat hij een anarchist en de antichrist was en de goegemeente was natuurlijk geschokt. McLaren had zijn poulains onderdak bezorgd bij het oer-Britse en prestigieuze EMI-label. Dat bleek amper een kwestie van weken, voordat een van de chairmen dat ontdekte en de band buiten liet gooien. De Pistols drongen inmiddels tot het collectieve bewustzijn van het Britse publiek door via veel mediaheisa, spraakmakende tv-interviews vol scheldwoorden, afgelaste tournees, in elkaar geslagen bandleden...

Als tweede single verscheen 'God Save The Queen', een song die het Britse koningshuis hekelde en dat op het moment dat Elizabeth II haar 25-jarige jubileum als koningin vierde. Groot-Brittannië stond op zijn kop bij zinnen als "God save the Queen, the fascist regime, they made you a moron" en "God save the Queen, she ain't no human being, there is no future in England's dreaming". De plaat stond in juni 1977 op de eerste plaats van de Britse hitlijsten, maar mocht nergens gedraaid, noch vermeld worden. Inmiddels rommelde het flink in de band en werd bassist Glenn Matlock uit de groep gezet. Hij werd vervangen door de amuzikale junkie Sid Vicious, een oude vriend van Lydon. Ook de derde single mag gerust historisch heten, want 'Pretty Vacant' was een kreet die de jeugd in heel Europa verstond.

De lp (cd's bestonden nog niet) zelf was een van de meest geanticipeerde platen van het decennium en stak in een hoes die opnieuw een meesterwerk van provocatie was (getekend Malcolm McLaren). De plaat moest tot in het buitenland afgeplakt worden, ook al bestond ze maar uit het felle fluo gekleurde opschrift 'Never Mind The Bollocks here's The Sex Pistols'. De hoes was onmiddellijk onderwerp van een proces, door het gebruik van het 'B-woord'. Toch kon de advocaat van de Sex Pistols met succes argumenteren dat het woord al eeuwenoud slang was en vroeger stond voor 'dominees die te veel nonsens vertelden in hun preken'. De plaat schoot onmiddellijk naar de eerste plaats van de hitparades en bleef ruim een jaar lang in de lijst staan.

'Holidays In The Sun' opent het geheel en biedt een scherpe kijk op het massatoerisme. Met "A cheap holiday in other people's misery" kraakt Johnny Rotten Thomas Cook en consorten af. Ook de drie singles staan op de plaat en dat Rotten een ongenadig observator is, blijkt verder uit 'Bodies', waarin hij vol walging zingt over een meisje dat dacht dat het 'punk' was om met een plastic zak met daarin de foetus van een ongeboren kind in de clubs rond te lopen. Verder is er nog 'No Feelings' ,dat alle egoïsten genadeloos aanpakt.

Er wordt wel eens gezegd dat 'Bollocks' uitermate lelijk klinkt en dat klopt: de (veelgelaagde) gitaren razen smerig voorbij, de zang van Rotten klinkt verveeld en de sound is even massief als een blok spanbeton. De plaat klinkt nog altijd vervaarlijk en maar weinig ouders zullen ook nu deze sublieme vorm van kabaal waarderen.

Nadien volgde een desastreuze tournee in Amerika, waarna Lydon de band zou verlaten. Vicious vermoordde later zijn vriendin en pleegde daarop in de gevangenis zelfmoord, Cook en Jones leefden voortaan als renteniers. Enkel Lydon zou nog muzikaal hoogstaande muziek (mee-)maken en hetzelfde kan wonderlijk genoeg gezegd worden van Malcolm McLaren. Wie nu naar Never Mind The Bollocks luistert, zal vaststellen dat het aanstootgevende van de teksten verdwenen is, maar wie de buren of de familie even flink wil pesten, heeft hier nog altijd een goede bondgenoot aan.

Door het B-woord in de titel werd de hoes tot in het buitenland afgeplakt en kregen The Sex Pistols een proces wegens provocatie

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234