Maandag 05/12/2022

Een stofje in het oog

Een klein detail kan je hele leven overhoop gooien. Kijk naar Laura Jesson in Brief Encounter: een stofje in haar oog brengt haar in contact met dokter Alec Harvey. Er kriebelt iets bij beiden en bij een tweede (ook al toevallige) ontmoeting springt de vonk over.

Het is het begin van een verboden liefde tussen een huisvrouw en een arts, die beiden gelukkig getrouwd zijn en kinderen hebben. Ondanks de passie die in de personages brandt (ondersteund door het tweede pianoconcerto van Rachmaninov, muziek die sindsdien met deze film verbonden is), blijven de uiterlijke tekenen van de liefde schaars. Ja, af en toe wordt er wel wat gekust, maar het blijft zeer zedig. Dat heeft natuurlijk met de tijdgeest te maken, maar misschien ook met de aard van de eilandbewoners. Of zoals de (Britse!) critica Penelope Houston het formuleerde: "De Fransen bewonderden deze film omdat hij het beeld bevestigde van de kille, door hun geweten beproefde Britten."

Houston is ironisch, maar feit is dat de Fransen Brief Encounter in 1946 bekroonden op het festival van Cannes én dat de personages, vooroordeel of niet, voortdurend worstelen met hun geweten. Vooral Laura lijkt verscheurd door twijfel, wat zich uit in diepbedroefde, bijna getraumatiseerde blikken. Voor een liefdesfilm wordt er ook opvallend weinig gelachen. Brief Encounter is grotendeels opgebouwd als een flashback waarin Laura aan het woord is, en lijkt daardoor een lange biecht.

De film, enkele jaren geleden door het British Film Institute nog uitgeroepen tot de op een na beste Britse film ooit (na Carol Reeds The Third Man), is het eerste hoogtepunt in de filmografie van David Lean en tevens de laatste samenwerking met Noël Coward, van wiens korte eenakter Still Life deze film een herwerking is. De actie in Brief Encounter speelt zich vooral af in een station en dat is geen toeval. In zijn boek Filmische hartstochten merkt Eric de Kuyper op dat een stations- of peronscène een onontbeerlijk motief is in filmische liefdesverhalen. Want: "zo kan de plaats waar de eerste ontmoeting was, tevens de plaats zijn voor een (het) afscheid."

De buitenscènes, met voorbijrazende treinen die veelvuldig stoom spuiten, zijn allemaal op locatie opgenomen. Voor de fictieve halte Milford Junction trok de filmploeg naar Carnforth. Leuk detail: het station van Carnforth is gekozen omdat het zich ver genoeg naar het noordwesten bevond om bij een eventuele luchtaanval (de film is tijdens de Tweede Wereldoorlog gedraaid) tijdig de lichten te doven.

Een paar jaar geleden dreigde het vervallen station gesloopt te worden, maar liefhebbers verzamelden bijna 15 miljoen euro om het gebouw in zijn oude luister te herstellen. De renovatie is nog altijd aan de gang, maar het is de bedoeling dat ook de 'refreshment room' ofte stationsrestauratie uit de film zal worden nagebouwd. Da's een vorm van life imitating art, want het buffet was natuurlijk een studiodecor, maar deze ingreep in de realiteit is een eerbewijs aan David Lean. Excuseer: Sir David Lean, een adellijke titel die hij natuurlijk dankt aan zijn rijke filmografie, waarvan vooral het tweede deel wordt gedomineerd door breed opgezette spektakelfilms (Lawrence of Arabia, Doctor Zhivago, A Passage to India). Brief Encounter bewijst dat hij ook intimistische films in de vingers had, al is hij niet geheel vrij van effectbejag. Nu ja, dat levert ook beklemmende momenten op, zoals de de dramatische finale in het station, waarin Laura een heel andere dimensie geeft aan het begrip lafheid.

Christophe Verbiest

VERTOLKING Celia Johnson, Trevor Howard, Cyril Raymond, Stanley Holloway, Joyce Carey REGIE David Lean GENRE Romantisch drama LAND Groot-Brittannië DUUR 82 minuten

KORT SAMENGEVAT

Huisvrouw Laura Jesson en dokter Alec Harvey komen toevallig met elkaar in contact: in een stationsrestauratie veegt hij een stofje uit haar oog. Ze worden verliefd, wat een probleem is, want ze zijn beiden al getrouwd. Er ontspint zich toch een passionele relatie, met als het station waar ze elkaar voor het eerst ontmoet hebben, als liefdesplek.

VERTONING

Op donderdag 15 januari om 15 uur in het Filmmuseum, Baron Hortastraat 9, Brussel. Info: 02/507.83.20.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234