Vrijdag 10/07/2020

'Een stem is mooi als ze warmte heeft'

Nu Ruth Joos vertrekt, kan ook Radio 1 op zoek gaan naar een nieuwe Voice van Vlaanderen. Maar wat is een mooie stem?

Vroeger was er Lutgart Simoens. Bert Geenen ook, en Betty Mellaerts. Maar vroeger geldt ook voor vandaag. Nu Ruth Joos naar televisie gaat, moet de radio het weer met een markante stem minder doen. Is markant ook mooi? Van 'heerlijk' tot 'nee, dank u': de meningen vliegen in het rond als het over stemmen in de ether gaat.

"De appreciatie voor een stem is heel persoonsgebonden", zegt logopediste Bernadette Timmermans, die onder andere bij VRT en VTM stemmen begeleidt en opleidt.

"Nochtans zijn er ook stemmen die iedereen mooi vindt. Kristien Bonneure bijvoorbeeld. Maar haar rol op de radio was ook anders dan die van Ruth Joos. Kristien las het nieuws, en moest dus neutraal zijn. Joos laat haar persoonlijkheid en mening meespelen. Over zulke mediafiguren bestaan veel meer verschillende opinies."

Maar in al de chaos zijn er altijd regels. En deze gelden voor een stem: "Een stem is mooi als ze natuurlijkheid en warmte heeft", zegt Christel Lacroix, die als logopediste onder andere voor VRT en Woestijnvis werkt. "Als je te veel je best doet, en dus geaffecteerd spreekt, klinkt het voor de mensen alsof je niet oprecht bent. Te weinig verzorgd is natuurlijk ook niet goed. Uitspraak blijft belangrijk. Denk trouwens niet dat je niets kunt veranderen aan de stem waarmee je geboren bent. Door ademhalingstechnieken, voorwaartse stemprojectie en werken op intonatie, kan je stem warmte en kleur winnen."

Voor een deel wordt je stem wel bepaald door je lichaamsbouw, legt Lacroix uit. "De lengte en dikte van je stembanden bepalen mee hoe hoog of laag je zult spreken. Heb je een grote borstkas, dan ga je sowieso meer resoneren. Maar klink je nasaal of spreek je monotoon, dan kan je dat meestal perfect afleren." Met de juiste technieken kun je dus je spreekgedrag veranderen, wat tot gevolg heeft dat je stem veel aangenamer wordt.

Wat als aangename stem ervaren wordt, is deels cultureel bepaald, zegt Timmermans. "Hoe hoger in Europa, hoe meer appreciatie er is voor hoge stemmen. Hoe mediterraner, hoe meer men houdt van lage, schorre stemmen. In Vlaanderen luisteren we graag naar warme stemmen die eerder laag klinken. In Nederland vinden ze onze stemmen al te laag, zij neigen meer naar wat men in het noorden van Europa mooi vindt."

Positie van vrouwen

Er is overigens wel een evolutie te merken als het over stemtimbre gaat, weet Timmermans. "De mannenstemmen worden ietsje hoger, de vrouwenstemmen lager. Dat laatste heeft te maken met de socioculturele positie van vrouwen. Omdat werken in de media niet zo makkelijk te combineren valt met een gezin, hebben zij veel later dan mannen plaatsgenomen voor de microfoon. Vandaar de evolutie: een lagere stem straalt meer autoriteit en controle uit."

Een mooie stem is heel belangrijk, vindt Lacroix. "Als je een boodschap overbrengt in een lelijke verpakking, dan gaat ze helemaal verloren. Als je voor de radio werkt, is het ook een kwestie van respect voor de luisteraar. Of je nu een plaatje op StuBru draait, of een professor interviewt op Radio 1: hoe aangenamer je stem, hoe toegankelijker je bent, en hoe meer mensen je boodschap zullen meenemen."

'You're the voice that's swallowing my soul', zingt The National in 'Afraid of Everyone'. Zou het heel erg zijn als dat ook op de radio gebeurt?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234