Woensdag 27/01/2021

'Een stap terug is geen mislukking, integendeel'

Peter Leyman (50) weet hoe hard het is als je carrière onder het oog van de camera's na een spurt omhoog een bruuske duik maakt. Hij is ex-topman van Volvo, ex-CD&V en ex-Vergokan, maar de exit bij werkgeversorganisatie Voka was er te veel aan. Leyman vertelt open wat een professionele stap terug met een mens doet. 'Cru gezegd oordeelt de maatschappij dat je mislukt bent. Ik wil tonen dat dat niet zo is.'

ij voelt zich beter in zijn vel. Maar ook van achter zijn nieuwe, zwarte bril lijken zijn ogen moe. Na zijn turbulente vertrek bij Voka werkte Leyman mee aan een boek over 'demotie' van Radio 1-eindredacteur Bob Vermeir en VUB-onderzoekster Tanja Verheyen. Een taboe-onderwerp, maar Leyman wil er bewust over praten. "Hiermee hoop ik dat hoofdstuk ook af te sluiten. Ik wil zowel over op- als neerwaartse periodes in mijn carrière praten. Al ervaar ik die laatste periode niet als neerwaarts. Integendeel: hoe meer ik erover nadenk, hoe meer ik besef dat het voor mij finaal een stap vooruit was."

"Ik ben tot veel inzichten gekomen. Tot enkele maanden geleden dacht ik nog dat ik alles kon. Nu weet ik wat ik wel kan en wat niet. Ik kan mensen motiveren, een organisatie tot rust brengen, neuzen in dezelfde richting krijgen. Maar ik kan niet aan politiek doen of dagelijks met de pers omgaan."

"Na mijn vertrek heb ik heel veel mensen gesproken. Ik ben geschrokken hoeveel mensen hetzelfde hebben meegemaakt. Ook op hoog niveau. Maar de meesten vertellen het enkel onder vier ogen. Veel mensen staan op een keerpunt in hun carrière, maar durven geen trap lager te gaan, omdat een lagere functie, zelfs een kleinere auto, meteen wordt geïnterpreteerd als een degradatie. En dan ben je niet meer relevant. Ik heb anders moeten leren nadenken over een carrière. Nu ben ik terug fulltime bezig in verschillende bedrijven met wat ik goed kan. Nu maak ik zelf mijn keuzes, maar ik heb mijn leven twintig jaar laten leiden door anderen."

Na uw uitstap uit de politiek zei u dat ook al. Was er een tweede misstap nodig om het ook echt in te zien?

Peter Leyman: "Ik heb maar van één ding spijt: dat ik de stap naar Voka toch gezet heb. Ik had twee keer de boot afgehouden. Omdat ik na mijn functie bij de CD&V wist dat een semipublieke functie niet voor mij weggelegd was. Maar als ze blijven aandringen dat je echt de beste keuze bent, vanwege je internationale ervaring, je integriteit, dan denk je: waarom niet?

"Ik deed die job inhoudelijk zeer graag, maar ik heb nooit gedacht: hoera, ik mag naar Voka. Zij hebben mij overtuigd. Na de politiek wist ik dat ik moest opletten. Wat ik gevreesd heb, is uitgekomen. Ik paste daar niet. Nu, zij hebben ook een inschattingsfout gemaakt. Ze kenden mij. Als je na een jaar moet besluiten dat het niet werkt, kan je dat geen succes noemen he.

"Dat besef komt niet van de ene dag op de andere, dat is een proces. Ik kwam uit een erg materiële, gestructureerde bedrijfswereld: elke minuut een wagen afleveren. Vijfduizend man achter één doel scharen: in die tijd, met die kwaliteit, aan die kost, zoveel produceren. Vandaar kwam ik in de politiek en later bij Voka terecht. Een wereld zonder structuur, zonder echt tastbare output."

Hoe had u zich dat dan voorgesteld?

"Ik had vooraf een betere analyse van mezelf moeten maken. Nu, ik had dat ook nooit nodig gehad. Ik werd altijd maar geprezen in mijn carrière, overal gevraagd om te praten over de automobielsector. Ik was met Yves Leterme naar Zweden geweest, had met ministers Fientje Moerman en Freya Vandenbossche dossiers besproken. Je denkt: ik heb contact met die wereld. Ik ken dat een beetje. Maar ik had mij beter moeten realiseren dat het heel anders is om het van op de zijlijn te volgen of er met je beide voeten in te staan.

"Ik wou me ook maatschappelijk engageren, alleen was dat niet het kanaal voor mij. Bij Voka werd dat nog eens bevestigd. Die wereld is gebaseerd op goodwill, lobbyen, netwerken, op relaties, op een verhaal juist kunnen brengen. Dat is niet aan mij besteed. Ik zeg wat ik denk. Ik vind dat makkelijk en efficiënt, maar in die wereld doe je dat best niet."

Een krasse uitspraak is u zwaar aangerekend als VOKA-gedelegeerd bestuurder. Dat u voor uw kinderen geen toekomst meer zag in Vlaanderen, wel in het buitenland.

"Ik meen dat nog altijd. Ik weet niet wat ik daar verkeerd heb gezegd. In de langetermijndossiers zoals energievoorziening of pensioenen gaan wij recht de foute kant uit. Ik ben daar heilig van overtuigd. Mijn zoon merkte onlangs tijdens het journaal ook op dat we het allemaal om zeep aan het helpen zijn. Ik forceer mijn kinderen niet om naar het buitenland te gaan, maar ik hoop wel dat ze het doen. Mijn dochter is vorige week trouwens vertrokken. Gaan studeren in Vancouver."

Kan u al begrijpen waarom die uitspraak not done was?

"Nee. Het ergste is: zeer veel mensen gaven mij gelijk, tot en met ministers, maar vonden de manier waarop verkeerd. Daar kon ik nog in komen. Dat mijn stijl er niet paste. Ik communiceer heel direct. Ik heb nooit met een verborgen agenda gewerkt. In die wereld heb je dat blijkbaar wel nodig."

Heeft u zelf beslist om te stoppen of was het een gedwongen ontslag?

"Het ging niet meer tussen personen. Mij daarbij neerleggen, kan ik niet. Ik ben ook niet iemand die daartegen in gaat. Dus trek je je conclusies. Dat heb ik dan ook gedaan. Ik voelde na zes maanden: de chemie zit niet goed. Als ik een paar weken had gewacht, was de beslissing misschien in mijn plaats genomen. Het gevoel is wat hetzelfde."

U noemde ooit eerlijkheid en openheid als belangrijke waarden. Hebben die nu een deuk gekregen?

"Nee, integendeel. Wat wel een deuk gekregen heeft en waar ik vaak nog 's nachts van wakker schiet is mijn gekwetste zelfvertrouwen. Twintig jaar lang was alles positief en goed, kon ik nauwelijks iets misdoen. En dan zo twee ervaringen na elkaar, zeker de laatste, waar het totaal fout loopt. Dan begin je plots heel erg te twijfelen aan jezelf."

Hoe uitte zich dat bij u?

"Het is een constant gevoel sinds bij Voka vertrok. Ik heb mezelf echt bij elkaar moeten rapen voor ik weer naar een bedrijf durfde. Als ze mij vragen, is mijn eerste vraag nu nog altijd: denken jullie dat ik nog een toegevoegde waarde kan bieden? Omdat ik daar zelf voortdurend aan twijfel. Dat heb ik vroeger nooit gehad. Ook bij lezingen kreeg ik plankenkoorts, angst dat ik geen boodschap meer had. De twijfel blijft. Ik weet zelfs niet of die ooit nog weg zal gaan. De wonde is echt heel diep."

Dat verbaast u duidelijk zelf nog.

(knikt) "Je verwacht zoiets niet. Het is erg ingrijpend. Als het je overkomt, moet je je wel optrekken aan de positieve dingen die je nog vindt. Het gevaar is dan echt wel bijzonder groot dat je in een negatieve spiraal terecht komt. Ik kan mij goed voorstellen dat je dan echt domme dingen zou doen."

Was dat risico er bij u?

"Op zo'n moment bestaat dat risico altijd. Ik heb vooral enorm veel steun gehad van mijn echtgenote en mijn kinderen. Daar heb ik mij aan opgetrokken. En later aan vrienden. Ik ben nooit depressief geweest, maar het was wel zwaar.

"Vlak na mijn vertrek kreeg ik een telefoontje: 'Ik heb een job als CEO voor u', toen werd het echt zwart voor mijn ogen. Het angstzweet brak mij uit. Dat had ik nog nooit meegemaakt. Het moet de eerste keer geweest zijn dat ik 'nee' zei. Ik kon dat toen nog niet."

Door twintig jaar bijna permanent te werken heeft u ook veel gemist. Dat besef kwam net op tijd.

"Ik heb hierdoor mijn jongste zoon ontdekt. Mijn oudste zoon heb ik gemist, al wil ik niet zeggen verloren. Ik heb daar nooit een gesprek mee gevoerd. We hebben een vrij afstandelijke relatie. Ik vrees dat dat onomkeerbaar is. Maar het is goed dat we het op zijn minst beseffen. En ik hoop het met anderen niet zover te laten komen. Mijn echtgenote heeft haar job opgegeven voor mijn carrière. Ik kwam enkel thuis om te slapen. Nu zit ik soms wel 's avonds thuis te eten met mijn twee gasten. Dat is in twintig jaar bijna nooit gebeurd. Ik praat nu met mijn jongste over van alles, fantastisch.

"Je moet vooral vermijden dat je in een negatieve spiraal terecht komt. Het is het einde van de wereld niet. Een dag na mijn vertrek, zat ik in een restaurant en dacht: desnoods kom ik hier opdienen. Dit is geen maatschappelijke afgang. Ik heb mezelf, mijn vrouw en kinderen beter leren kennen. Voor mij is het een enorme herbronning geweest."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234