Zaterdag 19/06/2021

Een spel stratego om een nieuwe legerchef te benoemen

Gezocht: vier sterren

voor een failliet leger

Al maanden is de regering het eens dat ze het oneens blijft over de benoeming van een nieuwe legerchef. Kandidaten om Auguste Van Daele op te volgen zijn er anders wel degelijk. Maar niets wijst er voorlopig op dat de politieke partijen naar elkaar toe groeien om snel een nieuwe leider voor een bijna bankroet leger te benoemen. Een impasse, heet zoiets. 'Niemand weet waar hij aan toe is. Deze toestand mag niet meer te lang duren.'

Door Tine Peeters

Defensieminister Pieter De Crem houdt het leger al maanden in spanning over zijn nieuwe baas. Dat heeft meer te maken met de regering waar De Crem in zit dan met de minister zelf. Geen enkele kandidaat draagt de goedkeuring weg van alle kleuren van de regeringsploeg. "Die niet-benoeming zorgt voor onrust in alle geledingen van het leger", zegt een goedgeplaatste bron. "Niemand weet waar hij aan toe is. Deze toestand mag niet meer te lang duren."

Terwijl de militairen nagelbijtend kijken naar de uitputtingsslag tussen socialisten, liberalen en christendemocraten, komt de deadline steeds duidelijker in zicht. Eind december moet een volgende CEO het militaire bedrijf met bijna 40.000 militairen overnemen. Tijdens de volgende ministerraad op 28 november zouden de ministers eindelijk een opvolger moeten kiezen voor Auguste Van Daele, de huidige legerchef.

Groen in de mode

Leterme I kan niet zomaar een nieuw visitekaartje laten drukken voor een van de generaals. De codes binnen het leger eisen dat na marinier Herteleer en luchtmachter Van Daele een topper van de landcomponent vier sterren op zijn uniform mag naaien. Het is dus tijd voor een 'kaki' chef. Een tweede wet uit het militaire gewoonterecht legt op dat bij een Nederlandstalige minister een Franstalige legerchef hoort. Rekening houdend met die schiftingsvragen blijven er een drietal kandidaten over: Jean-Marie Jockin, Charles-Henri Delcour en Frédéric Van Dingenen.

Voor de zomer leek het erop dat de strijd gestreden zou worden tussen Jockin en Delcour, omdat Van Dingenen de topfavoriet was om de EUSEC, dat meewerkt aan de reorganisatie van het Congolese leger, te gaan leiden. De rampzalige relaties tussen minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht en de Congolese president Joseph Kabila zouden de benoeming van Van Dingenen echter verhinderd hebben. Die vertrok dus niet naar Afrika, maar dingt mee naar de hoogste functie binnen het Belgische leger.

Enkele maanden later worden vooral Van Dingenen en Jockin getipt als troonpretendenten. Delcour blijft al even buiten beeld, al valt niet helemaal uit te sluiten dat hij toch nog met de honneurs gaat lopen. Hij staat niet bekend als een vriend van Flahaut - een pluspunt in de ogen van De Crem - en deed internationale ervaring op bij het Eurokorps. Delcour zou er echter zelf al aan gedacht hebben om zijn kandidatuur in te trekken, omdat hij in de pers in verband wordt gebracht met de Franstalige liberalen. "Dat maakte hem razend", zegt een insider. "De link met de MR heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat hij liever in Europa blijft", bevestigt een andere bron.

Twee chefs, twee legers

Ondertussen bikkelt de regering al ellenlang over Jockin en Van Dingenen. Of beter: ze blokkeert totaal. De impasse is zo groot dat er de laatste weken een paar hallucinante scenario's op tafel lagen: er gingen zelfs stemmen op om Van Daele nog wat langer als 'flamand de service' aan te houden. Hij zag in 2007 zijn pensioen al met een jaar opgeschort door de aanslepende regeringscrisis. Even zou er ook met het idee gespeeld zijn om enkele maanden helemaal geen legerchef aan te stellen. De chef operaties moest dan maar ad interim voor grote baas spelen.

De Crem hield voor zijn reis naar de VS nog aparte gesprekken met de verschillende partijen, maar ook die tête-à-têtes brachten geen schot in de zaak. "Het sleept allemaal een beetje lang aan", zegt een liberaal. "Het wordt tijd dat De Crem mensen met kennis van zaken rond de tafel brengt. Al die speculaties zijn nergens goed voor."

Jockin en Van Dingenen - voorlopig de gedoodverfde kandidaten - hebben overigens weinig gemeen: hun persoonlijkheid, hun doelstellingen voor het leger en hun omgang met het personeel liggen ver uit elkaar. Jockin plakt beter op de stijl en visie van De Crem, Van Dingenen moet door het leven als Flahaut-boy.

De 'pure Belg' Van Dingenen is perfect tweetalig, woont in de Brusselse rand en zou goed staan bij het koningshuis. Met zijn kennis en kunde van buitenlandse operaties is hij voor de socialisten en liberalen de geknipte kandidaat, ook omdat hij geen moeite had met de recente updates van het leger. Hij steunt dan ook volmondig de nieuwe eenheidsstructuur binnen het leger, Jockin veel minder. Van Dingenen geldt voor Open Vld en PS als een wissel op de toekomst, Jockin als een militair van de oude stempel. Zijn collega's omschrijven Van Dingenen als een chef die vanuit de buik beslissingen neemt. Meer een vader dan een baas, eerlijk en aimabel. "Hij zegt wat er op zijn lever ligt", zegt een insider.

Alleen is hij 'aangetast' door de jaren die hij doorbracht in het gezelschap van Flahaut als zijn vice- en volle kabinetschef. "Van Dingenen is een grote generaal. Hij heeft als enig nadeel dat hij met mij gewerkt heeft", vat Flahaut samen. Een generaal die zo'n lange tijd in de buurt van Flahaut kan blijven, moet ook over stalen zenuwen en een meegaand karakter beschikken. Dat profiel van 'flexibele medewerker' zou hem van pas komen in een leger dat steeds meer met minder moet doen.

Terug naar de toekomst

Jockin staat geboekstaafd als de kandidaat van De Crem en de MR, maar de PS ligt dwars. "De Crem weet niet eens waarom hij voor Jockin kiest, want hij kent zijn dossiers niet. Zijn keuze is enkel een reactie tegen mij en Van Dingenen. Hij gedraagt zich als een klein kind", zegt Flahaut.

Maar bij de keuze van de vroegere defensieminister spelen evenveel persoonlijke motieven als bij zijn opvolger. Jockin werd door Flahaut verbannen omdat hij net iets te vaak tegen zijn kar reed. De man uit Namen hoort ook duidelijk bij de conservatieve vleugel van het leger. 'Meer corebusiness, minder soft gezever' kan gelden als zijn devies. Het leger mag van De Crem niet meer grossieren in liefdadigheid en daar gaat Jockin volledig mee akkoord. Als de militairen van Flahaut dekens moesten uitdelen aan de daklozen en armen in Brussel, droomde Jockin van het echte werk, van jobs waarin de soldaten met hun spierballen konden rollen. Jockin zal ook zijn eigen visie willen doordrukken op het leger, wat met een boîte op de rand van het faillissement en een minister met een hard en eigengereid karakter niet vanzelfsprekend is. "Dat gaat vuurwerk geven", zegt een kenner.

In tegenstelling tot Van Dingenen is Jockin minder besmet door het tijdperk-Flahaut. Hij werd weggepromoveerd naar de NAVO als militaire vertegenwoordiger van België. Met De Crem heeft hij dus een voorliefde voor de VS gemeen, wat hem in de ogen van de andere partijen weer verdacht maakt.

Nepgeneraal

Ondertussen ruziet de regering al zo lang over Jockin en Van Dingenen dat de kansen van 'een derde hond' in de polls weer stijgen. Eddy Testelmans, de leider van de Landcomponent, wordt al lang getipt als kanshebber, al liggen zijn kaarten op dit moment niet echt goed. Hij zoekt zonder schroom de pers op om zijn mening aan de buitenwereld kond te doen, waardoor hij vele mensen tegen zich in het harnas jaagt. Zijn voortvarendheid, foute taalrol en zijn etiket als CD&V'er kunnen zowel in zijn voor- als nadeel werken. Een ander wit konijn is generaal Jacques De Winter. Alleen draagt hij het foute, blauwe uniform van de luchtmacht.

Wie het ook haalt, de winnaar zal moeten leven met nieuwe en oude vetes onder zijn kompanen. "Generaals moeten constant kampen tegen elkaar voor een extra ster. Vriendschappen zijn er schaars", zegt een expert. Over Van Dingenen zou er nu al een smeuïg dossier circuleren. De oorlog der generaals zal dus niet stoppen als de regering haar gevechten staakt.

De kans is bovendien groot dat de vier sterren van de nieuwe oppergeneraal minder fel zullen blinken. De Crem stuurt erop aan om van het leger een doordeweekse federale overheidsdienst (FOD) te maken die geleid wordt door een ambtenaar. Dat manoeuvre zou volgens critici vooral bedoeld zijn om zijn rechterhand Ludwig Van Der Veken een mooie promotie te geven. In die structuur mag de legerchef alleen nog maar bevelen uitvoeren, niet bedenken. Toch zal hij met een krap budget een oudemannenbastion moeten omscholen tot een leger zonder overgewicht. En klappen krijgen als die opdracht mislukt.

Kandidaat

Frédéric Van Dingenen:

tweetalig, goede contacten met

het hof, steunt volmondig

de nieuwe eenheidsstructuur

binnen het leger. Nadeel:

hij is 'verbrand' als poulain van

ex-defensieminister Flahaut

Kandidaat

Jean-Marie Jockin:

militair van de oude stempel,

pro-Amerikaans, ziet het leger

liever gespierd optreden dan zandzakjes uitdelen. Hij is de uitgesproken favoriet van defensieminister De Crem

n De opvolging van legerchef Auguste van Daele loopt niet van een leien dakje. Vorig jaar moest de chef Defensie al voor een jaar bijtekenen. Nu circuleren scenario's om dat nog eens over te doen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234