Zaterdag 04/04/2020

Een spel(l)ing van het lot

De Nederlandse auteur Tommy Wieringa schreef dit jaar het dictee en hij maakte er een moeilijk en politiek getint werkstuk van. De veertig Nederlandse en twintig Vlaamse deelnemers, die gemiddeld tweeëndertig fouten maakten, trilden, maar genoten ook. ‘Waar anders mag je een woord als thymotische woede schrijven?’

‘Waarom schrijf je ‘gitaar spelen’ van elkaar en ‘vioolspelen’ aan elkaar?”, vraagt Klara-stem Evita Nossent aan VRT-taaladviseur en dicteecorrector Ruud Hendrickx. “Heeft het met een waardeoordeel te maken?”, roept comedian en schrijver Joost Vandecasteele van de andere kant van de bus. “Een gitaar is minderwaardig aan een viool, dus schrijf je het van elkaar?” De spellingskoorts in de bus naar Den Haag bereikt, nog geen uur na vertrek, ongeziene hoogtes. Groene boekjes gaan van hand tot hand en iedereen heeft wel een lijstje moeilijke woorden die hij de ander wil voorleggen.

Bo Coolsaet, de ouderdomsdeken van de Vlaamse delegatie, ziet het rustig aan. “Ik neem deel omdat ik voor mezelf en andere Vlamingen wil uitmaken of onze vereenvoudigde spelling werkelijk zo eenvoudig is. Ik heb me haast niet voorbereid, maar vanmorgen surfte ik even op het internet en ontdekte ik al meteen dat je ‘groene kool’ van elkaar schrijft en ‘rodekool’ aan elkaar, zonder dat daar enige logica achter zit. Ik heb mijn voorbereiding meteen gestaakt. Ze maken het zo gecompliceerd dat het niet meer leuk is.”

Spellinggek

We komen aan op het Binnenhof van Den Haag. Op andere dagen spelen zich hier de schermutselingen van de Nederlandse politiek af, vandaag vormt de taal de inzet van de strijd. Op de receptie vooraf zit oud-officier en De Morgen-lezer Lucien Hulsmans (74) uit Heusden-Zolder gezellig te keuvelen met wat hij zelf zijn “dicteevrienden” noemt. “Ik ben een echte spellinggek, ja. Jarenlang heb ik een dikke mappen bijgehouden met allerlei dictees en woordenlijsten. Let op, ik ben een absolute boekheiden. Ooit ben ik begonnen in De zaak Alzheimer van Jef Geeraerts. Ik ben ermee moeten stoppen. Ik bleef maar moeilijke of fout gespelde woorden aanduiden. Sinds kort ben ik opgehouden mappen aan te leggen, maar het is altijd mijn grote droom geweest deel te nemen aan het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Ik wacht hier al vijftien jaar op en nu word ik onverhoeds toch nog geselecteerd. Dit is een geschenk uit de hemel.”

De bel gaat. De deelnemers begeven zich naar de vergaderzaal van de Eerste Kamer en laten zich in de groene pluche zakken. Wanneer presentatoren Philip Freriks en Martine Tanghe de eerste zinnen van het dictee voorlezen, valt een aantal monden open en zet een collectief zenuwachtig geschuifel op de banken zich in. Auteur Tommy Wieringa overschouwt de troepen met een sardonisch lachje om de lippen. Zijn tekst is niet alleen moeilijk, hij is ook behoorlijk politiek getint. “Die laatste zin wilde ik absoluut horen weerklinken in dit gebouw: ‘Regeer de staat zoals je een klein visje bakt: behoedzaam’”, zegt hij na afloop.

Tijdens de pauze is er nog steeds veel gezucht en gemor te horen (“Wat in godsnaam is ‘Hoekse en Kabeljauwse twisten?”), maar toch vallen bij de Vlaamse delegatie ook veel enthousiaste reacties te rapen. “Dit dictee gaf me zin om weer meer met taal bezig te zijn en mijn schrijven te verzorgen”, zegt actrice Ianka Fleerackers. “Het was net alsof ik terug naar mijn schooltijd gekatapulteerd werd”, zegt collega Annick Segal, bekend als Rosa uit Thuis. “Het was ook lang geleden dat ik nog eens iets gedaan had waarbij alles rondom mij verdween. Dit zou best mijn hobby kunnen worden.” Ook Das Pop-frontman Bent Van Looy, die hier over de tongen gaat als een van de favorieten, straalt. “Dit was proeven van de taal. Waar anders mag je eens een woord als ‘thymotische woede’ schrijven? Prachtig, toch?”

Tweeëndertig fouten

Het verdict valt. Gemiddeld maakten de deelnemers tweeëndertig fouten, eentje minder dan vorig jaar. Overwinnaar is Pieter van Diepen, die vol trots de Gouden Pen in ontvangst neemt en in het praatje achteraf met presentator Philip Frericks grapt zijn naam in “van Die-pén” te willen veranderen. De man neemt sinds 2005 regelmatig aan dictees deel en wordt op zijn werk op het stadhuis in Leiden schertsend aangesproken met “hoofd grammatica- en spellingszaken”. “Toen ik voor het eerst aan een dictee deelnam, was ik als een jongetje dat voor het eerst naar de schaakclub gaat en meteen al zijn vriendjes schaakmat zet”, vertelt hij. “Het is een spelletje, maar wel een met een hoge inzet: de taal.” Even verderop staat Thomas Siffer te genieten van zijn status als beste prominente Vlaming. “Tijdens het schrijven, dacht ik: ‘Ik heb maximaal zes fouten’, maar tijdens de pauze, toen iedereen aan het vergelijken sloeg, werd ik instant suïcidaal. En zie mij hier nu staan. Heb ik toch mooi die Bent Van Looy afgedroogd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234