Dinsdag 11/05/2021

Een spectaculaire achtervolging met woorden

Het gerechtsdrama is terug van weggeweest. De TV 1-reeks Hof van Assisen bijt zondag de spits af en krijgt enkele weken later het gezelschap van Deman op de bevriende zender VTM. Hof van Assisen profileert zich profileert als de echte opvolger van Beschuldigde Sta Op. Alleen is het zeer waarheidsgetrouwe programma van weleer aangepast aan de hedendaagse televisienormen en is de legendarische voorzitter Thieu Croonenberghs vervangen door zijn beminnelijke collega Leo Madder, die ook zonder zijn met hermelijn omzoomde rode toga met zoveel overgave over zijn 'nieuwe job' praat, dat hij wel vast van plan lijkt eigenhandig de kloof tussen burger en gerecht te dichten.

We leven in een tijd waarin de beeldcultuur zo'n grote impact heeft dat het vreemd kan lijken om nog een fictiereeks te maken met eenheid van tijd, plaats en handeling, zo vindt Leo Madder. "Maar dan merk je ineens dat het terug aan de gang gaan met het woord - voor de mens toch nog altijd een van de belangrijkste expressiemiddelen - even boeiend is om doen. In plaats van met auto's zet je nu een spectaculaire achtervolging met woorden in. Je gaat terug tot de essentie van het intermenselijke conflict."

Dat zou dus ook veel dichterbij het theater moeten staan dan andere tv-fictie?

Leo Madder: "Dat zou ik niet durven stellen. In theater zou je zoiets heel anders maken. Dat je op televisie bijvoorbeeld een beschuldigde heel close in zijn reacties kunt volgen, is een middel dat je in theater niet hebt. Daar zit je nu eenmaal met dat totaalbeeld. Televisie is toch wel een heel adequaat medium om op zo'n korte tijd zoveel beeldinformatie te geven. Het geeft je maximaal de gelegenheid om een acteur bezig te zien."

De fascinatie voor het woord zal wel niet de enige drijfveer geweest zijn om in deze productie te stappen?

Leo Madder: "Zo'n assisenzaak is het puurste drama dat je je kan voorstellen. Je hebt een aantal spelers: een voorzitter, een procureur, de advocaten... Die weten allemaal evenveel en die voeren aan de hand van andere personages, met name de getuigen, hun drama opnieuw op voor een jury. En iedereen probeert daarin zoveel mogelijk zijn eigen duiding door te drukken. Bovendien krijg je het hele aspect van menselijke emoties, tot in de extreemste vormen, en dat nog eens in een waaier van sociale niveaus. Je hebt zowel een doorsnede van de maatschappij als een doorsnede van de mens. Ik denk dat er geen boeiender gegeven bestaat."

Toch hebben we vele jaren op dit soort drama moeten wachten?

Leo Madder: "Meestal loopt men in een tredmolen die vooral internationaal bepaald wordt. Als ze in Amerika achtervolgingen maken, dan moeten wij dat ook doen, zij het met veel minder middelen zodat ze lang niet zo spectaculair zijn en je dus beter naar die Amerikaanse series kunt kijken. Maar op de duur geraakt dat zo leeg dat de mensen weer goede acteurs willen zien spelen. Die hele trukendoos is slechts voor eventjes leuk. Zoals ik het ook even leuk vindt om te zien welke kleren je draagt. Maar dan kijk ik toch naar je ogen, naar je mond en naar je gelaatsuitdrukkingen, omdat ik de mens in dat kostuum wil ontmoeten. En hoe meer onze maatschappij geïndustraliseerd en gecomputeriseerd gaat worden, hoe meer we nood zullen hebben om elkaar echt te ontmoeten, een hand vast te pakken en een echt lijf te voelen."

De taak van Jef Demedts als advocaat-generaal is duidelijk. Hij moet de schuld van de beklaagde bewijzen. Wat moet u als voorzitter bewijzen?

Leo Madder: "Ik moet als voorzitter niets bewijzen. Ik moet als voorzitter zowel het Openbaar Ministerie als de verdediging en de beschuldigde de kans geven om hun versie te geven. Ik moet daarin maximale objectiviteit aan de dag leggen, zodanig dat de jury ook zo'n objectief mogelijk oordeel kan vellen. Het is aan de voorzitter om het geheel aan voor en tegens in dusdanige banen te leiden dat de beschuldigde het gevoel heeft dat als hij veroordeeld wordt, dit ook op een eerlijke manier is gebeurd, zodanig dat hij ook zijn strafmaat kan aanvaarden. Als speler is dat vrij moeilijk omdat je continu een aantal dingen moet onderdrukken. Je mag je als voorzitter alleen maar engageren in functie van het objectief uitlokken of confronteren van tegensprekelijkheden. Maar je mag nooit een privé-mening uiten, tenzij bij het uitspreken van de strafmaat. Dan probeer ik daar iets van het persoonlijke inzicht van de voorzitter in te leggen. Tijdens de research heb ik trouwens vastgesteld dat de voorzitters zich als een soort maatschappelijke norm willen tonen. Soms haalt hij het vingertje boven, een andere keer toont hij begrip en af en toe zelfs vreugde bij een vrijspraak."

De voorzitter van dit hof van assisen is blijkbaar lang niet zo wereldvreemd als het beeld dat wij van zijn échte collega's hebben?

Leo Madder: "Als dat zo overkomt, vind ik dat heel positief. Omdat ik geloof dat dit ook veel meer aan de werkelijkheid beantwoordt. De magistraten die ik persoonlijk heb ontmoet, zijn absoluut geen wereldvreemde mensen. De voorzitters van Antwerpen en Gent zijn mijn grote inspiratiebronnen en dat zijn rijke, warme mensen voor wie ik bewondering heb."

Is het dan niet spijtig dat wij in Hof van Assisen - in tegenstelling met de op stapel staande VTM-reeks Deman - deze mensen niet kunnen volgen achter de schermen?

Leo Madder: "Je kunt de gevoelens van deze mensen inderdaad gaan expliciteren door ze achter de schermen te volgen. Maar ik vind het even boeiend om te tonen dat hij gewrongen zit in zijn voorzittersstoel, dan hem zijn gevoelens te laten uiten als hij achter de rechtszaal een koffie gaat drinken in korte broek. Bovendien vrees ik dat je dan de emoties die in de rechtszaal heel sterk en geconcentreerd aanwezig zijn, iedere keer stillegt."

Hoe verwacht je dat de magistratuur en advocatuur zal reageren op deze reeks?

Leo Madder: "Er zullen ongetwijfeld een aantal puriteinen zeggen dat we een loopje nemen met de werkelijkheid. Om puur tv-dramatische redenen lappen we een aantal formaliteiten aan onze laars. Zo richten advocaten zich rechtstreeks tot de getuigen, terwijl dat eigenlijk via de voorzitter moet gebeuren. Ook de vaststelling van de schuldvraag en het bepalen van de strafmaat gebeurt in één keer. Maar Hof van Assisen wil boeiende televisie brengen en laat dus het dramatische primeren op de waarheidsgetrouwe weergave."

U bent een tijdje geleden uit de TV 1 soap Thuis gestapt. Nochtans wordt ook daar met woord en emotie gespeeld?

Leo Madder: "Het zijn toch twee heel verschillende programma's. Met Hof van Assisen zit je als het ware in de punt van de trechter, terwijl Thuis de hele trechter in beslag neemt en alles langzaam aan naar beneden loopt. Soms komt er dus wel iets in het trechterbuisje terecht en laaien spanning en emoties zeer hoog op. Maar de intensiteit van Hof van Assisen hou je in een dagelijkse serie als Thuis niet vol. Dat is nu eenmaal iets wat je slechts één keer in de week met plezier meemaakt."

Maar Hof van Assisen wordt wel in eenzelfde hels tempo opgenomen. Wordt nu zelfs de zogenaamde kwaliteitsfictie al bandwerk?

Leo Madder: "Voor een aflevering van 50 minuten wordt er twee dagen gedraaid. Maar ontzettend belangrijk is dat er ook twee dagen gerepeteerd wordt. Anders zou dat opnameritme nooit mogelijk zijn. En het is zeker geen bandwerk omdat je om de vier dagen een totaal nieuw avontuur begint, doorloopt en eindigt. Bandwerk zou betekenen dat je één model hebt, dat je dertien keer maakt. Hier is iedere aflevering anders. Er zijn verrassende wendingen, andere spannings- en emotionele lijnen, andere acteurs... Dat kán nooit bandwerk zijn. Er wordt wel snel gewerkt, maar dat is niet eigen aan televisie. Dat is de strategie van onze tijd. Er is uiteraard een limiet en ik denk dat we die bereikt hebben. Maar het is haalbaar. Het is zeker niet ineengeklutst. Het zit niet vol foute kadreringen of verkeerde bewegingen en er wordt wel degelijk geacteerd. De kijker zal niet merken dat het snel gemaakt is. Ik weet trouwens niet of het resultaat beter zou zijn geweest indien we meer draaidagen hadden gehad."

Leo Bonte

HOF VAN ASSISEN Zondag TV 1 20.45

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234