Vrijdag 24/09/2021

Een spannende hyperkubus

Op de wijze van Quentin Tarantino: Alex Garland. 'De tessaract'

Ingeborg Landuyt

Wanneer je bijna het einde van De tessaract bereikt hebt, laat Alex Garland een van zijn personages eindelijk uitleggen wat dat vreemde woord in de titel betekent. Psycholoog Alfredo zou zijn pupil Vincente graag een besef van de complexiteit van het bestaan bijbrengen, en overweegt alvast mogelijke benaderingen: "Neem zes kubussen en vorm daarmee een crucifix. Neem nog twee kubussen en plak die aan weerszijden van het crucifix op het kruispunt van het kruis. Nu heb je een tessaract. Een tessaract is een driedimensionaal object. Een tessaract is ook een vierdimensionaal object - een hyperkubus - dat ontbonden is." Voor driedimensionale mensen is dat de enige manier om de hyperkubus te begrijpen, via de tessaract. Alfredo voegt er nog aan toe: "Voor jou en mij, Cente, is het nu eenmaal zo. We kunnen het ontbonden object zien, maar niet het object zelf." Garland zelf presenteert ook een gecompliceerde werkelijkheid, netjes ontleed en systematisch in kaart gebracht. Maar ook hier is de boodschap dat er geen hogere werkelijkheid te vatten valt. Allerlei dingen gebeuren, en het enige wat daarover te zeggen valt is: "Zo was het nu eenmaal!"

De drie dimensies in Garlands tessaract worden gevormd door de levens van drie personages, die op een bepaald moment samen tot een schokkende ontknoping zullen leiden. Om te beginnen is er Sean, een Engelse zeeman die in zijn hotelkamer in Manila wacht op een ontmoeting met Don Pepe, de plaatselijke Al Capone die de hele scheepvaart in de Zuid-Chinese Zee controleert. Hij beseft plotseling dat zijn beddegoed bloedsporen draagt, dat zijn telefoondraden doorgesneden zijn en dat iemand een metalen plaatje over het kijkgaatje in zijn deur geschroefd heeft. Er is maar één conclusie mogelijk. In een ander deel van de stad stopt Rosa haar twee kinderen in bed, en mijmert over haar grote jeugdliefde, die haar leven later zo ingrijpend beschadigde. Vincente is het derde deel van de puzzel, een straatjongen wiens enige vaste bron van inkomsten het wekelijkse vertellen van een droom aan Alfredo is, die eveneens met verscheidene trauma's worstelt.

In drie blokken van kortere hoofdstukjes, die op hun beurt opgedeeld zijn in nog kortere blokjes, creëert de schrijver op een kunstige manier allerlei raakvlakken tussen de verhalen van zijn protagonisten. Het enge springversje 'Zwarte Hond' vormt de opvallendste rode draad, maar er zijn ook de dode kat, de problematische vader-zoonrelaties, existentiële twijfel en vele andere kleine en grote overeenkomsten. Heeft de vluchtende Engelsman iets te maken met Vincente's vader, die jaren geleden verdween en hem als straatkind achterliet? Waarom kiezen Totoy en Vincente net de auto van Rosa's man als doel uit in hun legerspelletjes? Het zoontje van Rosa en Sonny is net zo oud als Vincente toen zijn vader verdween, maar draagt een andere last uit het verleden. En dan is er nog het fascinerende verhaal dat over Don Pepe verteld wordt...

In het vierde blok van De tessaract wordt nagegaan wat er uiteindelijk gebeurd is in dat ene fatale moment, vanuit het standpunt van alle hoofdpersonages. Ook vormelijk heeft de auteur zijn best gedaan om de drie verhalen bij elkaar te laten aansluiten. Elke hoofdrolspeler begint zijn deeltje van de roman met twee treffende woorden, die ook thematisch met elkaar verwant zijn. Gelukkig heeft Garland zijn "supersymmetrie" niet te ver gedreven, en gaat het minder om de opbouw van een mathematische structuur, dan om een netwerk van verbanden binnen een verhaal.

Hoewel de roman eigenlijk grotendeels bestaat uit een aaneenschakeling van momentopnamen, is het geheel knap gemonteerd, en vloeien vele sequenties onnavolgbaar in elkaar over. Garland werd dan ook al herhaaldelijk vergeleken met Quentin Tarantino, die ook een expert is in het dooreenweven van de strengen van een misdaadplot. En dat is De tessaract natuurlijk ook, niet alleen een knap geconstrueerde roman, maar ook een spannend en onderhoudend misdaadverhaal, dat tot op de laatste bladzijde blijft boeien.

Alex Garland (uit het Engels vertaald door Marianne Verhaart), De tessaract, Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 256 p., 800 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234