Woensdag 08/12/2021

Een Space Odyssey voor de iPodgeneratie

MEESTERWERK. To infinity and beyond! Met de film 'Interstellar' buigt regisseur Christopher Nolan het tijd-ruimtecontinuüm om tot een blockbuster die je drie uur lang de adem afsnijdt.

Batman-sluitstuk The Dark Knight Rises, Nolans vorige film, kon twee jaar geleden niet overal op bijval rekenen: een te ridicule plot, een krakkemikkig scenario en een teleurstellende finale. Nolan zat wellicht al met zijn gedachten bij Interstellar, dat hij zoals steeds met zijn broer Jonathan schreef en veel wegheeft van een magnum opus. De film koestert een ambitie waar zelfs NASA van zou gaan blozen. De plot begint eenvoudig genoeg: Matthew McConaughey moet zijn gezin verlaten om op zoek te gaan naar een nieuwe thuisplaneet voor de mensheid - de oude heeft uitvoerig laten weten dat we niet meer welkom zijn. Maar Nolans uiteindelijke doel is minder simpel: de limieten van het filmmedium overstijgen, en ideeën aankaarten die doorgaans voorbehouden zijn voor essays over de relativiteitstheorie en wat het is dat mensen tot mensen maakt. Interstellar wil - zo is de vergelijking meteen uit de weg - een 2001: A Space Odyssey' voor de iPod-generatie zijn.

Niet zweven

Wellicht zullen enkele mensen die vergelijking overtrokken vinden. Er schuilt een beschuldigend toontje in, dat stelt dat ambitie - of hybris, of hóóp, of hoe je het ook wil noemen - per definitie moet worden afgestraft. Vlaamse nuchterheid, niet zweven. Terwijl je als cinemaganger iemand als Christopher Nolan alleen maar kunt toejuichen als die plots het idee krijgt om Stanley Kubrick naar de kroon te steken. Er zijn misschien elementen in Interstellar die minder goed werken, zeker naar het einde toe, maar tijdens de beste momenten krijg je het gevoel dat je naar een tot film verworden natuurfenomeen zit te kijken. Het is dat gevoel dat de romantische dichters het sublieme noemen: in het oog van de storm staan en overvallen worden door een mengeling van overmacht, angst en schoonheid. Pure awe, zoals dat in het Engels zo mooi klinkt. Hééft Nolan zonet een Kubrickje gedaan? Dat is misschien nog vroeg, maar wij hebben alvast wel met open mond zitten kijken.

Nolan heet een kille filmmaker te zijn, die zijn ideeën en strakke cameravoering in de weg laat komen van enige emotionele inleving. Film zou voor hem een intellectueel-technisch medium zijn, en personages een noodzakelijk kwaad om zijn ideeën op een zo spectaculair mogelijke manier in beeld te krijgen. En toch: in Inception infiltreerde hij verschillende lagen van het menselijke bewustzijn, maar verwerkte hij ook een romantische subplot over Leonardo DiCaprio en Marion Cotillard, en was DiCaprio's beweegreden pure emotie: hij wilde terugkeren naar zijn kinderen. Dat bleven evenwel redelijk geïsoleerde plotdraden. Interstellar draagt het hart - de relatie tussen McConaughey en zijn dochtertje Mackenzie Foy - op de tong en maakt dat tot het centrale gegeven van een film waarin we toch evengoed zwarte gaten verkennen en nieuwe planeten zien. Vooral in zijn eerste uur is Interstellar even emotioneel direct als Steven Spielberg in zijn beste E.T.-dagen: als Nolan het wil, dan kan hij het.

Wat Nolan misschien wel kan worden verweten, is dat hoe goed zijn films ook zijn, met The Dark Knight zette Nolan wel die hele 'dark & gritty'-stroming in, waarbij het in Hollywood opeens nodig werd om elke franchise zo grijs en grauw mogelijk te maken: zelfs sprookjes als Sneeuwwitje en kleurrijke iconen als Superman - de Prozac onder de superhelden - kregen wat ze in marketingtermen een 'realistische re-imagining' noemen. Het gewone verhaal was kennelijk niet interessant genoeg: er moest een donkere kleurfilter op en meer geweld bij, of het was niet serieus te nemen. Waarom? Een modegril.

Spieken

Alleen: de copycats hadden nooit door wat de visuele stijl van Nolan net was, en waarom zijn films werken: zij onthielden enkel 'dark & gritty'. Die gril lijkt (met het succes van het even voortreffelijke als kleurrijke Guardians of the Galaxy) ten einde te zijn. En nu hopen we stiekem dat ongeïnspireerde studio's nog eens gaan spieken bij Nolan. Interstellar draait namelijk - of het nu een meesterwerk is of niet, ga vooral kijken en beslis zelf - om pure verwondering in de cinema, om het verleggen van grenzen, om het compromisloos uitwerken van een onmogelijke visie - misschien een gebrekkige, maar so what? Meer films in die lijn zou betekenen: meer Kubrick en meer Spielberg. En daar zijn wij best voor te vinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234