Maandag 19/04/2021

Standpunt

Een soort gevoel van ongenaakbaarheid heeft zijn intrede gedaan binnen het team van Michel

An Goovaerts. Beeld Wouter Van Vooren
An Goovaerts.Beeld Wouter Van Vooren

An Goovaerts is hoofdredacteur van De Morgen.

Stel, je bent een “zogenaamde” expert en je doet wat de minister van Werk Kris Peeters (CD&V) je opdraagt: je leest grondig de teksten van het grote politieke zomerakkoord vooraleer er commentaar op te geven. Voor zover die er zijn natuurlijk. Eigenlijk staat er nog maar weinig concreets op papier, zo geven tal van ministers toe.

Maar goed, minister Peeters pikte het afgelopen woensdag niet dat “zogenaamde” experts als econoom Geert Noels (Econopolis) en fiscalist Michel Maus (Bloom Law) kritiek durfden te uiten op het akkoord zonder zich eerst grondig in te lezen. Zo liet hij geïrriteerd verstaan in een radio-interview op Radio 1. Het woord “zogenaamd” viel bewust meer dan één keer. “Zogenaamde” experts.

Verrassend

Wegens het uitblijven van officiële berekeningen moeten experts zich beroepen op een officieuze begrotingstabel die in de marge van het akkoord werd rondgedeeld. De politieke en economische inzichten die daarin te lezen staan, zijn vaak verrassend. Een niet-exhaustief lijstje:

Soms valt het geld gewoon in je schoot: trek de economische verwachtingen wat op op papier en dat levert eensklaps 368 miljoen extra op. Rekent de Nationale Bank van België (NBB) op een groei van 1,6 procent dan doet deze regering er een schepje bovenop. 1,8 procent groei zal het zijn.

Vluchtelingen laten België voortaan links liggen: alvast op papier want het Belgische departement Asiel kan het voortaan met 290.000 euro minder. Niettemin daalt het aantal vluchtelingen dat naar Europa trekt niet significant.

Privatiseren hangt volgens de regering samen met hogere dividenden. Het plan om Belfius gedeeltelijk te privatiseren om de Arco-factuur te betalen, gaat vlotjes gepaard met de verrassende en totaal onlogische ambitie om hogere dividenden bij Belfius en de NBB te innen: 200 miljoen extra in het laatje.

Het is niet omdat je het niet weet dat het er niet is: ruim 600 miljoen euro nieuwe inkomsten en besparingen staan netjes ingeschreven onder de onheilspellende noemer “dient nog verder ingevuld te worden". 290 miljoen om de begroting te doen kloppen, 90 miljoen besparingen op het departement Werk, 250 miljoen minder op het departement Pensioenen… De vakministers hebben nog enkele weken tijd om creatief aan de slag te gaan, luidt het.

Het is niet omdat je er niet in gelooft dat het niets opbrengt: lag het fiscale nut van hogere tabaksaccijnzen onlangs nog onder vuur binnen de regering-Michel I, dan worden de minimumaccijnzen op tabak nu toch verhoogd om zo 25 miljoen extra te genereren. Onder het motto: je kunt maar proberen.

Het is niet omdat je de cijfers nog niet hebt dat je er nog geen bedrag op kunt plakken: hoeveel Belgen een effectenrekening hebben met een bedrag erop boven de 500.000 euro moet nog even gecheckt worden, maar de nieuwe belasting die eraan gekoppeld wordt, levert alvast 254 miljoen op.

Dit is een niet-exhaustief lijstje. We zwijgen nog even over hoeveel extra geld er uit fraudebestrijding moet komen. Zoals bijvoorbeeld het terugvorderen van het leefloon van studenten die bij hun ouders wonen. Goed voor 5 miljoen.

Besmettelijk

Ook al geeft Michel zelf schoorvoetend toe dat de rekeningen nog niet kloppen, het drukt de pret binnen de regering niet. Integendeel, een soort gevoel van ongenaakbaarheid heeft zijn intrede gedaan binnen het team. Kritiek wordt daarbij steeds minder getolereerd. Kris Peeters heeft het over “zogenaamde” experts, de premier zette Maus weg als een “adviseur van de PVDA”. Open Vld reageert gelaten op de snoeiharde kritiek van Neuhaus-CEO Ignace Van Doorselaere dat de partij haar principes heeft verraden door een vermogensbelasting toe te laten. In een interview in De Morgen ziet politicoloog Carl Devos hoe de communicatie van N-VA een nijdig en onrustwekkend kantje krijgt. Blijkbaar is de stijl besmettelijk en tast ze de hele regering hoe langer hoe meer aan.

Feit blijft dat N-VA en Open Vld een vermogenstaks hebben ingevoerd. Die misschien vandaag nog niet zoveel zal opbrengen maar die een deel van hun achterban niet gunstig zal stemmen. En die misschien vandaag een symbolische duit in de zak doet maar waarvan het belastingpercentage volgend jaar evengoed opgetrokken kan worden. Ondenkbaar? Kijk dan eens naar de beurstaks. Ook in dit zomerakkoord wordt die weer geruisloos opgetrokken.

Feit blijft ook dat de regering zwaait met een historische belastingverlaging voor bedrijven maar die wel budgetneutraal moet zijn. De regering zal dan ook ferm snoeien in aftrekposten. Op het einde van de rit zullen sommige bedrijven dan ook meer belastingen betalen en anderen minder. Onduidelijkheid troef wie de rekening gepresenteerd zal krijgen. Multinationals? Kmo's? Misschien wel net de kiezers van N-VA en Open Vld.

En feit blijft ook dat er in het najaar miljoenen gezocht moeten worden om de rekening van het akkoord te doen kloppen. En daarna nog eens miljarden om de begrotingsdoelstellingen te halen. CD&V heeft misschien haar vermogenstaks binnengehaald maar hoe gaat zij de besparingen in de sociale zekerheid, in het departement werk, in het departement pensioenen aan haar achterban verkopen? Hoe zal ze dan haar sociale gelaat proberen te verdedigen?

De regering denkt met het akkoord haar achterban te behagen. Misschien is het gezwets van “zogenaamde” experts maar het zou wel eens anders kunnen uitdraaien. Eens de rekeningen boven water komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234