Vrijdag 21/02/2020

Reconstructie

Eén sociaal cadeau, en Peeters verspeelt het

Peeters, premier Michel (MR) en vicepremier Jambon (N-VA) geven tekst en uitleg bij het akkoord over de tax shift.Beeld © ERIC DE MILDT

Het regeerakkoord is heiliger dan heilig? Niet dus. Onder druk van de werkgevers wordt het gewaarborgd loon bij ziekteverlof geschrapt. N-VA en Open Vld waren als de dood voor een nieuwe 'pestbelasting', CD&V bleek - alweer - niet op te kunnen tegen het rechtse front.

Eind april 2015. Vicepremier en minister van Werk Kris Peeters (CD&V) is formeel. Vanaf 2016 zullen werkgevers de eerste twee maanden ziekte van hun werkgevers betalen. De maatregel mag dan worden afgeschoten door de werkgevers, die vrezen voor gigantische kosten, hij komt er. Al is het maar omdat het een laatste lichtpuntje is voor de vakbonden in het regeerakkoord.

Eind juli 2015. Diezelfde vicepremier moet na de onderhandelingen over de tax shift en de begroting toegeven dat het gewaarborgd loon bij het groot huisvuil ligt. Zijn belofte is gebroken en erger: zijn linkse achterban krijgt meer dan ooit het beeld voorgeschoteld van een regering met twee maten en twee gewichten. Terwijl het middenveld wekenlang moest betogen voor marginale aanpassingen aan de brugpensioenen, worden de werkgevers op hun wenken bediend.

Binnen CD&V zeggen ze het openlijk: van deze toegeving aan de rechtse coalitiepartners staan ze te kijken. Kamerlid en ACV'er Stefaan Vercamer: "Dat er nu plots wel kan worden afgeweken van het regeerakkoord, verbaast me enorm. Ik hoop dat tegenover deze maatregel duidelijke compensaties staan." Voorlopig vallen die echter nergens te bespeuren. Integendeel, door het gewaarborgd loon af te voeren, blijft de staatskas achter met een gat van 350 miljoen euro. Dat wordt gedicht door extra besparingen op de sociale zekerheid, onder meer op mutualiteiten en pensioenen.

Kater van Di Rupo

Hoe is het zo ver kunnen komen? Dat CD&V geen grote vermogenstrofee zou binnenhalen bij de onderhandelingen over de tax shift en de begroting was niet zo'n verrassing. Dat de christendemocraten meteen zouden worden gedwongen tot zware sociale toegevingen, is dat wel.

Zeker als je weet dat het oorspronkelijke idee van het gewaarborgd loon van N-VA komt. Voorzitter Bart De Wever himself legde het tijdens de formatie op tafel. Het doel ervan was het ziekteverzuim terugdringen. Volgens N-VA zijn er nog te veel mensen die profiteren van de sociale zekerheid en onterecht van een uitkering genieten. Daarvoor wilden ze ook de werkgevers responsabiliseren. "Ik heb hen toen letterlijk gevraagd of ze wel zeker waren", klinkt het bij de onderhandelaars van CD&V, die het sociale cadeautje van N-VA zeer dankbaar in ontvangst namen. "Wie waren wij om hen tegen te houden? Ze waren zelf laaiend enthousiast."

Eens de maatregel bekend raakte, kreeg de partijleiding van N-VA razende werkgevers aan de lijn. Of ze helemaal op hun kop waren gevallen? De inspanningen die de regering vroeg, waren loodzwaar. De werkgevers zouden tot drie keer meer betalen dan de 350 miljoen euro die de overheid zou uitsparen. Dat komt omdat ze de tweede maand een volwaardig loon moeten uitbetalen, terwijl een ziekteuitkering slechts een deel van het loon bedraagt. Het resultaat: de maatregel die vanaf 2015 van start moest gaan werd op de allereerste ministerraad meteen met een jaar uitgesteld.

Ook bij Open Vld besefte men namelijk het gevaar. De kater van de regering-Di Rupo speelde daarin een rol. Mede dankzij enkele onhandige uitspraken van voorzitter Gwendolyn Rutten onthoudt de achterban van die regeringsdeelname toch vooral dat liberalen mee de hand hadden in de beruchte pestbelastingen. Zulke uitschuivers moesten absoluut worden vermeden in de centrumrechtse regering.

Voor Open Vld en N-VA was het gewaarborgd loon dus al maanden dood en begraven. In het parlement maakten ze duidelijk dat ze de maatregel niet zagen zitten. CD&V voelde nattigheid, en kwam in het voorjaar met een afgezwakte versie, waarbij de overheid de helft van de kosten van de werkgevers zou overnemen. Ook dat werd niets. In het rapport van het monitoringcomité, topambtenaren die de begroting voorbereiden, was de maatregel zelfs helemaal verdwenen.

Peeters ontplofte en hield voet bij stuk. Tijdens de begrotingsonderhandelingen zette hij alles op alles, mede op bevel van de partij. Al was het maar om N-VA elders tot toegevingen te dwingen. Maar tegen N-VA en Open Vld bleek hij niet opgewassen. De partijen wilden van geen wijken weten. CD&V drukte niet helemaal door, om haar kansen op een vermogenstrofee niet helemaal tot nul te herleiden. Voor de gezondheidszorg focuste Peeters zich op damagecontrol. Het eindresultaat is bekend. Heeft CD&V dan helemaal niets binnengehaald? "Natuurlijk wel, een tax shift die voor de zomer is afgerond", zegt een onderhandelaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234