Zaterdag 23/01/2021

'Een slimme meid' is niet meer van deze tijd

In de week van de fertiliteit heeft het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) een campagne lopen met als boodschap: 'Begin zo vroeg mogelijk aan kinderen.' Die boodschap schuurt bij nogal wat vrouwen. Single vrouwen vooral. 'De wereld zit iets ingewikkelder in elkaar dan 'Een slimme meid begint op tijd'.'

Begin zo vroeg mogelijk aan kinderen. De zin is eenvoudig, de boodschap is niet nieuw. Maar is de campagne van Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) ook aangepast aan deze tijd? Veel vrouwen willen namelijk maar al te graag aan kinderen beginnen, maar hebben de omstandigheden niet mee. Geen partner, bijvoorbeeld. Niet alles is beter als je met z'n tweeën bent, maar als je kinderen wilt, is het wel handig als je de financiële middelen, het netwerk en de beschikbare tijd dubbel hebt.

En dus schuurt zo'n boodschap bij veel vrouwen wel een beetje. Voelen ze zich al slecht omdat ze nog altijd geen moeder zijn, dan komt er nu ook nog een schuldgevoel bij kijken.

Dat is nochtans niet de bedoeling, verzekert professor Luc Delbeke. Hij is hoofd van het fertiliteitscentrum van het UZA, dat de campagne heeft opgezet. "Dertig jaar geleden kreeg een vrouw haar eerste kind op 23, 24 jaar, nu is dat tien jaar later. Dat is een groot probleem. Ik hoop dat we die stijgende lijn kunnen ombuigen."

Delbeke heeft begrip voor uitstelgedrag, zegt hij, maar het is zijn taak om te sensibiliseren over de medische gevolgen. "Ik begrijp dat het moeilijk is voor een vrouw alleen om aan kinderen te beginnen, maar wij kunnen geen partner toveren voor die vrouw. Ik begrijp ook dat een carrière belangrijk is voor een vrouw, maar mannen gaan we nooit zwanger krijgen. Een eerwaarde collega van mij, de Nederlandse gynaecoloog Egbert te Velde zei het al in 1991: 'Een slimme meid krijgt haar kind op tijd.' Naast de medische complicaties die zwanger worden op latere leeftijd met zich meebrengt, is er overigens ook een grote financiële kost aan fertiliteitsbehandelingen. Een kost die de maatschappij moet dragen."

Vrouw aan de haard

Dat mag nochtans geen argument zijn, zegt Petra De Sutter, professor gynaecologie aan UZ Gent. "Overgewicht en roken kost een maatschappij ook veel geld. Ik zou niet graag in een samenleving wonen die zo redeneert. Natuurlijk staat het wetenschappelijk gezien buiten kijf dat het beter is om op jongere leeftijd aan kinderen te beginnen, maar we mogen vrouwen niet culpabiliseren. Wat we wel moeten doen, is mensen overtuigen. Als je een kinderwens hebt, en de omstandigheden zitten mee maar toch twijfel je, dan zeggen wij: niet twijfelen, begin er maar aan."

Vrouwen die wel een partner hebben, maar een zwangerschap uitstellen wegens een mooie baan, moeten maar eens leren kiezen, hoor je vaak. Ook fout, zegt De Sutter. "Willen we terugkeren naar sociale modellen die we eindelijk achter ons hebben gelaten en waar de vrouw aan de haard het ideaalbeeld was? Overheid en werkgevers moeten dat én-én-verhaal stimuleren. Hier aan het UZ Gent bijvoorbeeld, wordt het bevallings- of borstvoedingsverlof niet als afwezigheid geteld als vrouwen promotie willen maken. Voor dat soort van maatregelen zou je in een wettelijk kader kunnen voorzien, waardoor overheden en werkgevers verplicht worden om ze uit te voeren."

Ook professor Dominic Stoop, vruchtbaarheidsarts bij UZ Brussel, zegt dat een overheid wel wat zou kunnen doen om single vrouwen met een kinderwens uit het verdomhoekje te halen. Stoop staat bekend om de social freezing (het invriezen van eicellen), al gebruikt hij die term zelf niet graag. "De term impliceert dat vrouwen hun eicellen laten invriezen voor het sociaal comfort, omdat het een keuze is, maar dat is niet zo. De single vrouwen die hier komen, zijn geen egoïstische vrouwen die bewust hun kinderwens uitstellen. Ze stellen hem uit omdat ze liever met een partner aan een kind beginnen, maar geen partner hebben."

Agebanking, zoals Stoop het noemt, is een vrij nieuwe techniek, en daarom veroorzaakt die ook veel vraagtekens. "De overheid zou erover kunnen sensibiliseren, zodat vrouwen die erover nadenken om hun eicellen te laten invriezen minder gestigmatiseerd worden. Natuurlijk zou de overheid ook de hoge kostprijs van het invriezen kunnen terugbetalen. (fijntjes) Ieder kind is toch goed voor de economie, denk ik dan."

Niet voor iedereen

"Een campagne als die van het UZA gaat ervan uit dat je leven bestaat uit een opeenvolging van bewuste beslissingen, maar zo werkt het niet voor iedereen", besluit Nathalie Le Blanc. Zij is de auteur van Solo, een boek dat bestudeert waarom steeds meer mensen alleen wonen.

"Verliefd worden, samenwonen, trouwen, huis bouwen, kinderen krijgen: de realiteit is dat dit voor veel mensen helemaal niet meer zo'n geijkt plan is. Het zal wel dat het beter is als iedereen op zijn 25ste netjes aan kinderen begint, maar de maatschappij is de voorbije veertig, vijftig jaar fundamenteel veranderd. Nee, de wereld zit iets ingewikkelder in elkaar dan 'een slimme meid begint op tijd'."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234