Woensdag 07/12/2022

Een shakespeareaanse tragedie in India

Liefde bekocht met de dood. Het lijkt een middeleeuws concept, en toch was dat het lot dat Sonu en Vishal maandagavond was beschoren in een dorp in het Indiase Uttar Pradesh. Is kastegeweld een loutere kwestie van ongeletterdheid en onderontwikkeling? Maar wat dan te denken van de dna-onderzoeker die naar het hooggerechtshof stapte, omdat zijn schoonfamilie had gelogen over haar kasteachtergrond?

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Alipur, Muzaffaranagar-district, Uttar Pradesh, India. Een dorp met nauwelijks een paar honderd inwoners haalt het wereldnieuws. En hoe. Het ging zo: de twintigjarige Vishal werd verliefd op de achttienjarige Sonu. Een trivialiteit, ware het niet dat de geliefden tot verscheidene kastes behoorden. Brahmaanjongens horen niet met meisjes uit lagere kastes aan te pappen. Alleen, alle waarschuwingen schenen niet te helpen, zelfs dreigementen haalden weinig uit. Bijgevolg sloeg het noodlot maandagavond toe: een dorpsraad werd bijeengeroepen, en het verdict was niet minder dan de doodstraf. Vishal en Sonu werden op het dak van het huis van een familielid van een van beiden opgeknoopt, in aanwezigheid van verscheidene leden van beider gezinnen. Dinsdagmorgen werden de lijken publiekelijk verbrand. Honderden mensen keken toe, en tegen de tijd dat de politie ter plaatse kwam, was het hele spektakel al achter de rug. Zes mensen werden gearresteerd.

Een uitzonderlijk verhaal? Niet eens. In het Muzaffaranagar-district vonden de voorbije drie jaar niet minder dan vijf dergelijke drama's plaats. Het recentste dateert van drie maanden geleden, toen de liefde van een moslimmeisje voor een hindoejongen eveneens door beide geliefden met de dood werd bekocht. Die jongeren werden in stukken gehakt.

Dergelijk kastegeweld wordt doorgaans in verband gebracht met een hoge ongeletterdheidsgraad of met algehele onderontwikkeling. Je kunt er natuurlijk niet rond: Uttar Pradesh, de erg volkrijke staat die deel uitmaakt van de Noord-Indiase Hindi-belt, scoort erg laag in termen van human development. De deelstaat doet het nauwelijks beter dan Bihar, de buurstaat die bekend staat als het donkere hart van India. En toch, zo simpel ligt het allemaal niet. Hoe interpreteer je anders het verhaal van de dna-researcher uit Hyderabad, die vorig jaar zelfs naar het hooggerechtshof stapte toen duidelijk werd dat zijn schoonfamilie had gelogen over haar kasteachtergrond? Hij argumenteerde dat het huwelijk een vorm van onreinheid betekende. Die brahmaan kreeg geen gelijk van de rechter, maar het feit dat hij zijn zaak zo publiekelijk en zo lang - India's gerechtelijke molen maalt onwaarschijnlijk langzaam - verdedigde, is veelzeggend.

Dat de man naar de rechter stapte, is tegelijk vreemd: India heeft de kastes juridisch gezien al een halve eeuw geleden afgeschaft en de wetten over interkastehuwelijken dateren evengoed al van '49 en '55. Maar wat betekent dat in de praktijk, als je bedenkt dat een rechter in Uttar Pradesh drie jaar geleden nog de kranten haalde, omdat hij zijn bureau met Ganges-water liet ontsmetten, nadat hij kastelozen op bezoek had gehad? Of neem het verhaal, vorig jaar, dat het district-Hardoi in het nieuws bracht. Vier brahmanen werden er gearresteerd, omdat ze een kasteloze familie hadden uitgemoord. Reden: een brahmaanmeisje was tegen de zin van haar vader met een kasteloze jongen gehuwd. Klein detail: de papa, die aan de slachtpartij deelnam, was politieman.

Hoezeer kaste identiteitsbepalend is, blijkt ook uit de matrimonials, de pagina's huwelijksadvertenties die alle Indiase kranten elk weekend publiceren. Die zijn in kasterubrieken opgedeeld, en de lijst van jonge mannen en vrouwen die geen belang hechten aan de kaste van hun toekomstige, is bepaald aan de korte kant.

Hoe wijd verspreid het kastegeweld in India is, bewijst overigens ook het lijvige rapport dat Human Rights Watch er vorig jaar over publiceerde. Daaruit blijkt dat bij kastemoorden in Bihar alleen al sinds '96 meer dan 400 doden vielen. Ook de traditionele apartheidsprincipes worden in sommige plaatsen nog gehandhaafd. In bepaalde scholen in Karnataka bijvoorbeeld volgen kasteloze kinderen de les op de speelplaats. Hoe goed ze dan de leraar of lerares verstaan, mag Joost weten. Wat bovendien te denken van de telefooncellen in een klein stadje in diezelfde deelstaat? Kastelozen mogen de hoorn niet aanraken. Voor hen is een lang snoer aangebracht, zodat ze van buiten de cel kunnen bellen, en de locatie niet hoeven te bezoedelen met hun onreinheid.

Dokter Ambedkar - de grote voorvechter van de kastelozen, die hen een bekering tot het boeddhisme als oplossing aanreikte - en Mahatma Gandhi - die kastelozen 'kinderen van God' noemde, om hun 'besmetting' weg te nemen - hebben allang hun laatste adem uitgeblazen, maar het onrecht waartegen ze vochten, zo bewijst het drama van Alipur andermaal, bestaat nog steeds. Daar heeft de benoeming van een kasteloze tot huidig president van India weinig aan veranderd.

Vishal en Sonu werden in aanwezigheid van verscheidene leden van beider gezinnen opgehangen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234