Woensdag 12/08/2020

Blade Runner 2049

"Een sequel van Blade Runner? Vreselijk idee"

Ana de Armas en Ryan Gosling.Beeld rv sony pictures

Met Blade Runner 2049 krijgt een van de meest invloedrijke sciencefictionfilms aller tijden een vervolg. Regisseur Denis Villeneuve liet zich niet afschrikken door de verwachtingen. 'Ik moest een beetje arrogant zijn om dit tot een goed eind te brengen.'

De nachtelijke stadslandschappen, gedrenkt in regen en neonlicht. De vliegende auto’s. De apocalyptische doemsfeer. Zelfs wie Blade Runner nooit gezien heeft, is vertrouwd met het futuristische universum waarin detective Rick Deckard (Harrison Ford) op 'replicanten' (geavanceerde androïden die alleen met een speciale test van de mens te onderscheiden zijn) joeg. Al is het maar door de vele films (The Matrix, Ghost in the Shell...) die later voortborduurden op wat regisseur Ridley Scott in 1982 op het scherm toverde. Blade Runner is uitgegroeid tot een van de absolute klassiekers van het sciencefictiongenre, en staat steevast in de top 100 van beste films aller tijden die het gerespecteerde filmmagazine Sight & Sound elke tien jaar opstelt.

Van flop tot videohit

35 jaar later is er Blade Runner 2049, een heuse sequel met Ryan Gosling en opnieuw Harrison Ford in de hoofdrollen. Dat zoiets ooit mogelijk zou zijn, had niemand in 1982 durven te voorspellen. De opnames van Blade Runner waren een uitputtingsslag, met zware conflicten tussen de regisseur en zijn crew. Zelfs Ford raakte het niet eens met Scott over wat de film nu precies betekende – voor Scott was Deckard zelf een replicant, maar Ford wou daar niets van weten. Veel erger nog was dat de film flopte in de bioscoop. Maar toepasselijk genoeg was het een nieuwe technologie die Blade Runner van de vergetelheid redde: de videocassette werd in de jaren 80 razend populair, waardoor de film een tweede leven ging leiden in huiskamers over de hele wereld.

Ook Ryan Gosling ontdekte de film op die manier. “Ik was twaalf toen ik Blade Runner voor het eerst zag, op videocassette. In de lokale videotheek kon je toen vier films kopen voor 4 dollar (zo'n 3,4 euro, LTR). Ik zat dus hele zomers lang voor de tv.” Harrison Ford, die aandachtig zit mee te luisteren, onderbreekt zijn collega: “Twaalf jaar, dat is toch veel te jong om een film als Blade Runner te zien? Het is geen Bambi, hè.” Gosling glimlacht: “Het was inderdaad heavy stuff: Blade Runner deed me nadenken over wat het betekent om mens te zijn. Ik wist niet goed hoe ik me daar bij moest voelen. (lacht) Maar ik voelde wel meteen dat die film iets helemaal anders was.”

Regisseur Denis Villeneuve zag het origineel wel in de bioscoop. Hij was veertien, en meteen verkocht. “Blade Runner was een van de weinige films die sciencefiction echt ernstig namen, door grote existentiële vragen te stellen. Een meesterwerk.” En nu heeft hij dus het vervolg op dat monument mogen regisseren. Deed hij het dan niet in zijn broek? “Toen ik hoorde dat er plannen waren voor een sequel, vond ik dat meteen een ongelooflijk slecht idee. (lacht) Ik ben echt geen fan van al die moderne herwerkingen van eightiesklassiekers. Aan sommige films moet je gewoon niet raken. Máár...”, zegt hij met een verontschuldigende glimlach, “toen las ik het scenario.” Dat is van de hand van Hampton Fancher, die ook al meeschreef aan de originele Blade Runner. “Ik herkende meteen de poëzie van zijn pen. En het was ook gewoon een heel sterk verhaal. Daardoor ben ik toch gezwicht. Ik heb wel mijn voorwaarden gesteld: ik wilde het script nog naar mijn hand kunnen zetten.”

Top secret

Voor Villeneuve is Blade Runner 2049 een sprong in het duister. Na films als Incendies, Prisoners, Sicario en Arrival, die steevast de balans hielden tussen mainstream en arthouse, is dit zijn eerste echte blockbuster, met een budget dat naar verluidt de duizelingwekkende kaap van 150 miljoen euro overschrijdt. Of Villeneuve al dat geld nuttig heeft besteed, kunnen we u helaas nog niet vertellen: de film wordt beschermd alsof het om een staatsgeheim gaat. Voor onze ontmoeting met Villeneuve en co. kregen we alvast enkele fragmenten film te zien, maar het blijft gissen naar waar het nu echt over gaat.

Villeneuve werd vanaf het prille begin met die extreme geheimhouding geconfronteerd. Zijn sollicitatie voor Blade Runner 2049 lijkt zelf recht uit een film te komen. “Op een dag kreeg ik telefoon van Andrew Kosove, een van de producenten. Hij wou me spreken, maar het moest onder vier ogen zijn, en niemand mocht ons samen zien. Top secret. We spraken dus af in New Mexico, ver weg van Los Angeles. Toen ik daar aankwam, legde Andrew plots een envelop op tafel, waarop de naam ‘Queensboro’ geschreven stond. Hij keek me indringend aan en zei: ‘Queensboro bestaat niet. Dit is het scenario van de nieuwe Blade Runner.’”

Ook tijdens de opnames werd die discretie tot in het extreme doorgevoerd. “Op een bepaald moment mochten we zelfs niet eens tegen onze eigen familie zeggen waar we aan het opnemen waren”, lacht Villeneuve. “De scenario’s worden tot op de dag van vandaag in een kluis bewaard. De acteurs kregen nooit een kopie mee naar huis. Ze kregen een versleuteld document op hun computer: de eerste pagina’s werden al gewist terwijl ze nog aan het lezen waren.” De Cubaanse actrice Ana de Armas, die in de film het liefje van Ryan Gosling lijkt te spelen, wist aanvankelijk zelfs niet eens voor welke film ze auditie deed. “We moesten scènes uit een andere film spelen, we hadden geen idee waarom we daar waren!”

Harrison Ford.Beeld rv sony pictures

Onderklasse

Blade Runner 2049 springt dertig jaar vooruit in de tijd ten opzichte van het origineel, dat zich in 2019 afspeelde. Er lijkt veel te zijn veranderd: na een rebellie van replicanten wordt er nu een ander model geproduceerd, dat de mensheid slaafser gehoorzaamt dan de al te eigenzinnige generatie van Roy Batty (Rutger Hauer), die Rick Deckard destijds zoveel problemen bezorgde. De almachtige Tyrell Corporation uit het origineel heeft plaats gemaakt voor de Wallace Corporation van Niander Wallace, een blinde megalomaan, intens vertolkt door Jared Leto. Ryan Gosling speelt blade runner K: hij spoort replicanten op die toch een eigen willetje zouden hebben, en doodt ze.

Gosling licht alvast een tipje van de sluier: “De taak van een blade runner is veel complexer geworden. Ze zijn paria’s geworden en leven heel geïsoleerd. Mijn personage verlangt dan ook naar genegenheid en menselijke warmte.” Maar wie of wat is een mens? Die vraag lijkt nog steeds centraal te staan. “Het verschil tussen mensen en replicanten is nog kleiner geworden”, verklapt Gosling. Waarop Harrison Ford met een knipoog toevoegt: “Het enige wezenlijke verschil is eigenlijk dat replicanten niet op dezelfde plezierige manier worden verwekt als mensen”. Gosling: “En dat kleine verschil geeft de mensheid een excuus om hen vreselijk uit te buiten”. Ford: “Replicanten zijn in deze film slaven. Ze zijn voorbestemd om het werk te doen dat de mensen niet willen doen.” Gosling: “En ze worden geacht om zich daarbij neer te leggen. Als ze beginnen te dromen van iets meer dan datgene waarvoor ze bestemd zijn, worden ze problematisch. Ze mogen geen verlangens hebben, geen autonomie willen.”

Het doet allemaal verdacht veel denken aan de 'onderklasse' van illegale Latijns-Amerikanen in de VS anno 2017, die de vuile klusjes voor de Amerikanen opknappen, maar als het erop aankomt zonder boe of ba het land kunnen worden uitgezet. Ook Ford is niet ongevoelig voor die metaforische dimensie: “Die situatie vormde duidelijk een referentie voor de film. Al is het ook niet het onderwerp.”

De nostalgieval

Ridley Scott kwam niet terug om Blade Runner 2049 te regisseren – hij heeft het te druk met sequels op Alien, die andere klassieker van hem – maar stond wel mee aan de wieg van het project. “Enkele jaren geleden kreeg ik telefoon van Ridley”, zegt Ford. “Hij vroeg me of ik geïnteresseerd zou zijn in een vervolg. Toen ik ja zei, stuurde hij me een kortverhaal dat hij samen met Hampton Fancher had geschreven. Dat werd later uitgewerkt tot een volledig scenario.”

Ook Villeneuve kreeg met Scott te maken. “Helemaal in het begin heb ik een lang gesprek gehad met Ridley, waarin hij het DNA van Blade Runner blootlegde. Hij vertelde me alles over wat hem destijds had geïnspireerd, en legde me uit waarom hij bepaalde esthetische keuzes had gemaakt. Maar daarna heeft hij me volledig vrijgelaten. ‘Het is jouw film’, zei hij. ‘Je mag me bellen wanneer je wil, maar je hoeft mijn goedkeuring niet te vragen.’ Dat hij me zoveel vertrouwen gaf, voelde fantastisch.”

Vrijheid en afstand ten opzichte van het origineel was namelijk van levensbelang, vond Villeneuve: “Het laatste wat ik wou doen was een nostalgische film maken. Ik wilde bijvoorbeeld niet dat mijn crew helemaal uit Blade Runner-fans bestond. Te veel eerbied is niet goed. Ik moest vooral mijn eigen weg vinden in dit universum. En in alle eerlijkheid: het is een moeilijke evenwichtsoefening geweest. Ik wou trouw blijven aan de poëzie, de maturiteit en de melancholie van het origineel. Maar op een bepaald moment moet je de film echt met geweld naar je toe trekken. Ja, ik moest een beetje arrogant zijn om niet in de val van de nostalgie te trappen." (lacht)

Om zijn eigen stempel op de film te drukken, greep Villeneuve onder meer het klimaat aan: “In het scenario stond beschreven hoe Los Angeles in 2049 met een soort permanente winter kampt. En als er nu één ding is dat ik heel goed ken, is het de winter wel: ik kom uit Québec! (lacht) Ik weet hoe mensen bewegen in de kou, hoe ze ademen, en vooral hoe het licht eruitziet. De originele Blade Runner is heel donker: die film noir-esthetiek wou ik natuurlijk niet uit het oog verliezen, maar ik wou ook soms iets anders tonen. Geen zwarte, maar een zilverwitte Blade Runner maken. Want ik voel me thuis in dat winterlicht. Dat klinkt misschien als een detail, maar voor mij was het dé manier om deze film dichter bij mezelf te brengen.”

Grootste risico ooit

Volgende week kan de hele wereld zien hoe Villeneuve het er vanaf heeft gebracht. De regisseur blijft er stoïcijns onder. “Ja, dit is het grootste risico dat ik ooit heb genomen. En ik begrijp het als mensen argwanend zijn over een sequel als deze – dat zou ik in jullie plaats ook zijn. (lacht) Maar wat de reacties ook zullen zijn, ik heb er vrede mee. Want ik heb de film gemaakt die ik wilde maken. Ik heb niets te verliezen.”

Hij lijkt het oprecht te menen, en met een bijna onberispelijk parcours als dat van Villeneuve durven we hem bijna op zijn woord te geloven. Of we nu om de zoveel jaar een nieuwe Blade Runner 2079, 3009 of 3039 mogen verwachten, willen we nog weten. “Je kunt je natuurlijk wel inbeelden dat daar over wordt nagedacht”, geeft Villeneuve in alle eerlijkheid toe. “Maar daar heb ik absoluut geen rekening mee moeten houden: mij was gevraagd om één film te maken, en er is nooit enige vorm van druk geweest om me bezig te houden met wat er eventueel daarna nog kan komen.”

Blade Runner 2049 speelt vanaf 4/10 in de zalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234