Donderdag 17/10/2019

Een seizoen vol ontdekkingsreizen

Hoofdrollen zie je nog zelden in theater, maar toch zullen alle ogen dit seizoen op Het Toneelhuis gericht zijn. De codewoorden waarmee kersvers artistiek leider Guy Cassiers het Antwerpse stadstheater weer in poleposition wil manoeuvreren, lijken meteen ook die van het hele veld. Contact en verscheidenheid.

door Wouter Hillaert

De komst van Cassiers zet een punt achter alle overgangsseizoenen die de stadstheaters achter de rug hebben. In Antwerpen beschikt het wat stuurloze schip dat Luk Perceval vorig jaar doorgaf aan Josse De Pauw nu opnieuw over een kapitein met een duidelijke kompasrichting. In Gent loodste Johan Simons het bleke Publiekstheater binnen in de kleurige haven van NTGent, waar hij na een geslaagd eerste jaar de zeilen enkel wil bijzetten. En in Brussel heeft de KVS met de opening van zijn nieuwe schouwburg finaal de kaap gerond van Molenbeek naar het centrum. Met zijn slagschepen weer op koers, kan nu de hele theatervloot weer vaart maken.

De stadstheaters zijn in die tijd niet alleen van stuurlui gewisseld, maar hebben ook hun machinekamers grondig versleuteld. Ze werken nu meer dan ooit 'multi'. Zo zal Het Toneelhuis roderen op zes gastartiesten die even veel thuis zijn in dans, opera, film en beeldende kunsten als in theater. In de Bourla kun je, net als in de KVS en NTGent, naar concerten, feestjes, debatten en literaire avonden. Er worden lijntjes uitgeworpen naar de stad, projecten opgestart met amateurs en met vele andere partners allerlei acute initiatieven georganiseerd. De stadstheaters zijn de alternatieve cruiseschepen van de culturele omnivoor geworden. Alles is mogelijk.

Ook in de seizoensboekjes van vele andere theaterhuizen is het na een half jaar Kunstendecreet laveren tussen slagzinnen als 'weg met de schotten', 'samenwerking is cruciaal' en 'iedereen zijn gading'. Je ziet de parapluterm 'diversiteit' zo uitgroeien tot het meest gerecupereerde woord van het seizoen, maar gelukkig zegt het ook meer dan wat de huidige ministeriële wensen zijn.

De aangekondigde programma's tonen een Vlaams theater dat zich nog meer dan vorige seizoenen wil laten bevruchten door andere kennisvelden dan het zijne. Het zet in 2006-2007 opnieuw koers op een ontdekkingsreis naar nieuwe publieken, een groter draagvlak, meer experiment buiten de eigen vaarkom. Hieronder vijf trendy bestemmingen.

In kunstencentra met een neus voor perifere performances wordt dit grensgebied al langer uitgespit, maar veelzeggend is dat Vooruit er nu een eigen traject en een speciale 'Commissie ter Bevordering, Bevraging en Bewaking' rond opstart. "Kunst en wetenschap draaien allebei om de schoonheid van het ontdekken", legt 'commissievoorzitter' Peter Van den Eede uit. Zijn Utopie van het atoom met De Koe is maar één productie die illustreert hoe het reguliere theater in het spoor van dans en performance steeds liever in wetenschappelijke theorieën gaat snuffelen.

Als, dan van de KVS vertrekt van Brechts Galileï voor een productie over de verantwoordelijkheid van de wetenschapper. DUS, een Heizeldrama van Josse De Pauw en Zuidpool inspireert zich op het vlindereffect (kleine oorzaken, grote gevolgen). En in het lab van Het begin van alles (Luxemburg) worden kleuters geconfronteerd met al hun 'waaroms'.

Vooral in het jeugdtheater en bij jongere theatercollectieven wordt de muur steeds verder gesloopt. Dit seizoen werkt HETPALEIS samen met de VRT en Telenet voor zijn vierdelige W@D@-reeks rond buiten-Europese cultuurverhalen. De aftrap wordt in november gegeven met een bewerking door Dimitri Leue van de Indiase Mahabharata.

In de Kopergietery maakt Johan De Smet met Dallas 'een swingende theaterparodie' op de gelijknamige cultserie. Ontroerend Goed produceert er gewoon zelf een. SOAP volgt vijf afleveringen lang de belevenissen van vier mannen op zoek naar meer, volgens alle codes van de televisieserie. Benieuwd ook hoe Pieter De Buysser de huwelijksnacht van David Copperfield en Claudia Schiffer ziet in Glanzen, het laatste deel van zijn trilogie De kritiek van het vermogen. En voor wie het liever iets cinefieler houdt, zijn er de Nederlandse bewerkingen Dogville (ro theater) en A Clockwork Orange (d'Electrique).

Ongetwijfeld dé ontdekkingsreis van de laatste jaren: kunst in de stad. Het Toneelhuis lijkt tijdens zijn debuutjaar zelfs meer buiten dan binnen te zitten, met de Boot van Benjamin Verdonck ergens in Antwerpen, de Serre - het begin van De Filmfabriek in een park en de geluidsdichte glazen kubus van waaruit Lotte van den Berg haar publiek naar het stadsleven wil doen kijken in Gerucht. Bij NTGent maakt Wunderbaum zijn Magna Plaza midden in een koopcentrum en voor Bonanza trekt Berlin helemaal naar een oude mijnstad in Colorado.

Opvallend is verder hoe in dit verkiezingsjaar het urbane leven en de ontmoeting met onbekende anderen ook een belangrijk inhoudelijk thema is. Het Gevolg maakt Straat, Action Malaise Hinnik, BUDA met Productiehuis Brabant Are You Ready, Are You Ready for Love en het Zuidelijk Toneel Lichaam en Babylon: telkens voorstellingen waarin zich een dramatiek ontspint tussen gewone stadsbewoners.

Dit seizoen geen nieuwe expliciete portretten à la Martens, maar des te meer voorstellingen die het complexe samenspel tussen macht, wetten en democratie onderzoeken vanuit grootse fictionele kaders. Guy Cassiers en Tom Lanoye openen Het Toneelhuis vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen met Mefisto for Ever, naar de roman van Klaus Mann. Ook over (onder meer) fascisme zal Eric Sleichim het via Pasolini hebben in Intra-Muros.

Doorzien we de dingen of niet, dat is de vraag. De Queeste speelt Nobelprijswinnaar José Saramago in De stad der zienden, over een bevolking die collectief blanco stemt. Daartegenover voeren Johan Knuts en Tonic bij Malpertuis Drie blinden op, met een trio despoten dat om zich heen slaat tot er alleen slachtoffers overblijven. En voor wie het liever wat komischer houdt, is er bij de KVS de onweerstaanbare Mohamed Ouachen in zijn monoloog Djurdjurassique Bled naar de Algerijnse schrijver Mohamed Fellag.

Onze verwringende kijk op de historie is niet alleen een rode draad door het Toneelhuisseizoen, met bijvoorbeeld het collectieve project Een geschiedenis van de wereld in 10 1/2 hoofdstuk naar Julian Barnes. Even opvallend is ook het grote aantal vertellingen van oude personages, vooral vrouwen. Viviane De Muynck toert met haar machtige monoloog Alles is ijdelheid, waarin Claire Goll terugkijkt op de twintigste eeuw. Tine Ruysschaert herneemt na tien jaar het meer individuele Wit is altijd schoon in een regie van Franz Marijnen.

De groepen Malpertuis en MartHa!tentatief confronteren die vrouwelijke retrospectie met een veel jongere blik, respectievelijk in Mevrouw Applefeld (Chris Lomme versus Antje De Boeck) en Zaal Cleopatra (over het uitgaansleven van vroeger). Bronks trekt die generatie-uitwisseling verder open in Eenkindvanzijntijd, over voorouders en achterkleinkinderen. Eindelijk zijn ook oma's weer welkom in theater.

Wordt de circuslijn die vorig seizoen al sterk opviel in theater, verder doorgezet in August August August van De Paardenkathedraal en Vandaag van De Maan... Zou Victoria opnieuw flink kunnen gaan opvallen met zijn stripproject Nachtschade... Is er wel degelijk nog klassiek repertoire te zien, zoals In de eenzaamheid van de katoenvelden van Raven Ruëll, Oresteia van Johan Simons en de Shakespearemixen van zowel Ivo Van Hove als De Tijd... Viert Antigone zijn vijftigste verjaardag met een op papier alweer erg fijn seizoensprogramma... Belooft het muziektheater in september al een paar niet te missen hits: Dido & Aeneas (de eerste opera van Jan Decorte), The Attendant's Gallery (een uniek Europaportret van Het Muziek Lod) en Een totale Entführung (Ramsey Nasr met Jan Decleir bij Transparant)... En tippen we ten slotte graag The Lieutenant of Inishmore van Olympique Dramatique, De executie van Maximiliaan door De Parade en de muzikale jeugdvertelling Tchaikovsky door Mich Walschaerts bij Prima La Musica. Elk zijn goeie vaart!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234