Zaterdag 03/12/2022

'Een schurk is nooit alleen maar een schurk'

De Iraanse Oscar-winnaar Asghar Farhadi zet zijn subtiele evenwichtsoefening verder met The Salesman. Al is hij op zijn hoede: erkenning in het buitenland zien radicalen in Iran als kritiek op hun systeem. Kurt Vandemaele

Iran heeft een rijke filmtraditie. Maar filmmakers moeten er vaak op symboliek en poëzie terugvallen om te zeggen wat ze willen zeggen, of ze belanden achter slot en grendel. Dat geldt niet voor Asghar Farhadi. Vrouwen in zijn films dragen dan wel hoofddoeken, maar extremisten of fanatici komen we niet tegen in zijn films. Zijn verhalen gaan over mensen zoals u en ik. Zijn stijl is meer beïnvloed door het Italiaanse neorealisme dan door om het even welke Arabische stroming. En dit keer zit er zelfs een ferme veeg Hitchcock in zijn film die in feite een losse bewerking is van Death of a Salesman van Arthur Miller.

Vijf jaar geleden versloeg Farhadi met A Separation nog Michael Roskam toen die met Rundskop genomineerd was voor een Oscar. En sindsdien is hij prijzen blijven pakken. Eerder dit jaar won hij met The Salesman nog de prijs voor het beste scenario op het Filmfestival van Cannes en zijn hoofdrolspeler mocht er de prijs voor de beste acteur mee naar huis nemen. Vorige maand was Farhadi ook te gast op Film Fest Gent.

Hoe verschillend uw wereld ook is, vaak herkennen we ons veel makkelijker in uw personages dan in de figuren die westerse filmmakers verzinnen.

"De media geven je een vertekend beeld van mijn land. Het enige wat hen interesseert is de politiek. Mochten de kranten en tv's meer inzoomen op de mensen, dan zou je zien dat iedereen met dezelfde vragen en problemen worstelt.

"Iedere wereld bevat verschillende lagen van waarheid. Nieuwsuitzendingen op tv leggen doorgaans alleen het eerste niveau van de waarheid bloot. Ze bezorgen je een oppervlakkig beeld van een maatschappij. Slechts door binnen te dringen in de wereld van de individuen zie je dat we allemaal gelijk zijn."

De film is enkele maanden geleden uitgekomen in Iran. Hoe is hij ontvangen?

"Ik heb nog nooit zo'n succes gehad in eigen land. De eerste dag waren er al vertoningen om 6 uur 's morgens, omdat er zoveel kijklustigen waren.

"Ik kan in Iran rekenen op veel sympathie. Er is alleen een kleine groep radicalen die me altijd in diskrediet tracht te brengen. Ze vinden dat ik een slecht beeld schep van mijn land. Ze zien overal complotten."

Houdt u zich daardoor in?

"Natuurlijk kan ik mijn land bekritiseren. Niemand kan me dat beletten. Het is deel van mijn missie als kunstenaar. Maar dat is niet het punt van de groep mensen naar wie ik verwijs. Hun probleem ligt niet zozeer bij mijn films. Vaak doen ze niet de moeite om ze te bekijken. Wat hen stoort is dat ik erkenning krijg uit het buitenland. Want als een vijandig regime een film van bij ons bekroont, dan moet er wel iets mis mee zijn."

U toont dan wel af en toe wat er hapert aan het systeem in Iran, tegelijk bestaan er in uw films eigenlijk geen slechteriken. Zelfs mensen die verachtelijke daden stellen, zijn vaak best warme figuren.

"Ik zeg gewoon dat zelfs mensen die zich slecht gedragen niet louter en alleen door persoonlijke impulsen gedreven zijn. Het zijn de omstandigheden die hen ertoe aanzetten bepaalde grenzen te overschrijden. Een mens wordt niet slecht geboren. Ik begrijp dat sommigen verachtelijke daden stellen, ook al keur ik dat niet goed. Maar dat gevoel van empathie leidt ertoe dat je het gevoel hebt dat niemand wordt voorgesteld als een slechterik. Een schurk is nooit alleen maar een schurk."

En al wordt er een vrouw aangerand in The Salesman, in zekere opzichten is het alweer een vrouwvriendelijke film. Men zou u bijna als een feministisch filmmaker kunnen catalogeren.

"Ik maak geen films om het vrouwelijk standpunt te verdedigen of om op te komen voor een feministisch manifest. Maar mijn films gaan inderdaad wel vaker over vrouwen, omdat ik gewoon meer respect heb voor vrouwen. Ik vind dat hun beslissingen vaak meer steek houden dan die van mannen. Het is eigenlijk zeer bedenkelijk dat er nog moet gevochten worden voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen. Dat is zo obvious."

Lees de recensie van The Salesman op onze website DeMorgen.be

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234