Zondag 04/12/2022

Een rusteloze duizendpoot

De Nederlandse schrijver, reiziger en televisiemaker Boudewijn Büch is zaterdag in zijn woning in Amsterdam op 53-jarige leeftijd aan een hartstilstand overleden. Büch toerde met zijn theatersoloprogramma Op reis, een diavoorstelling zonder dia's door Nederland. Hij was een wekelijkse gast in het televisieprogramma Barend en Van Dorp.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bernard Dewulf

Boudewijn Büch werd op 14 december 1948 geboren in Den Haag. Hij bracht zijn jeugd door in Wassenaar. Op tienjarige leeftijd werd Büch, die worstelde met de huwelijksproblemen van zijn ouders en de zeer hechte band met zijn vader, voor twee jaar in een psychiatrische instelling geplaatst. Het verblijf in de instelling beschreef hij jaren later in de roman Het Dolhuis.

Later ging Büch studeren in Leiden, waar hij voor diverse homobladen schreef en maoïstische sympathieën kreeg. In 1976 maakte hij zijn literaire debuut met de dichtbundel Nogal Droeve Liedjes voor de kleine Gijs. Negen jaar later verscheen het beroemde De Kleine Blonde Dood, een roman die verfilmd zou worden.

Boudewijn Büch raakte bij het brede publiek vooral bekend dankzij opvallend televisiewerk. Vanaf 1986 maakte hij voor de Nederlandse omroep Vara de serie De Wereld van Boudewijn Büch. Büch ontpopte zich als een scherp criticus, die uitgroeide tot een van de opvallendste persoonlijkheden in de Nederlandse literatuurscene. Onlangs legde Büch de laatste hand aan zijn boek Het Geheim van Eberwein, dat in het voorjaar van 2003 moest verschijnen.

Büch was een flamboyante duizendpoot, met een schijnbaar onuitputtelijke energie. Hij publiceerde veel, in haast alle mogelijke genres: romans, poëzie, columns, theater, literaire kritiek, dagboeknotities, memoires, essays. Een aanzienlijk deel van zijn werk draait, afgezien van de autobiografische onderwerpen, rond een aantal obsessies: eilanden, Goethe en de Rolling Stones. Over deze onderwerpen maakte hij verschillende boeken en televisieprogramma's.

Büch was ook een rusteloze reiziger, vanuit de onbedwingbare behoefte te bewegen en het gevoel zich nergens thuis te voelen. "Ik voel me ook niet thuis in een vliegtuig, maar in een vliegtuig ben ik op weg, thuis beweegt niet en een vliegtuig wel, het brengt me ergens naartoe." (DSM)

Bovendien was Büch een verwoed verzamelaar van boeken - "ik ben een soort hamster die massa's dingen naar z'n interieur sleept". Als hij, stelde hij in menig interview, voor iets herinnerd zou worden, dan vanwege zijn verzameling. "Ik ben vooral verzamelaar geworden en ik eindig nog eens als mijn eigen museum. Wat ik ook heb, maar wat houdt het in? Niemand bezoekt het, ik schrijf erover, dat is het enige. (...) Maar ik ben het voor niemand aan het doen en het eindigt in het niks", zo zei Büch twee jaar geleden (in Het Belang van Limburg).

Büch nam geen blad voor de mond en sloeg soms wild om zich heen. Met als gevolg dat hij maar weinig vrienden overhield, zeker niet in de literaire wereld. Ook in zijn boeken is een uiteindelijk vaak een teruggetrokken, eenzame figuur aan het woord, met een haat-liefdeverhouding tot de wereld en de mensen. "Als ik naar de mensen om me heen kijk, denk ik dat ik een steeds onbereikbaarder eiland word. Ik kan mezelf wel nog bereiken en wil niet meer van mijn eiland af, maar de mensen komen er ook niet meer. Eigenlijk voel ik me nog het meest een oud ziek eiland." Woorden van drie jaar geleden.

In alles wat hij deed, zo zei Büch zelf herhaaldelijk, voelde hij zich uiteindelijk toch dichter. Maar uitgerekend als dichter is hij het minst bekend. Dat zat hem ongetwijfeld dwars. "Ik voel me in wezen nog altijd een dichter", zei hij vorig jaar in Knack. "Alleen is het dichten een schraal tijdverdrijf. Het is erg gesteld met de poëzie. Er is geen markt meer voor. Natuurlijk schrijf ik nog weleens gedichtjes. Die moeten dan maar geheim blijven. Verstopt in een doos op zolder."

Of er inderdaad gedichtjes in een doos op zolder zullen worden aangetroffen is niet zeker. Büch was ook een gedreven mythomaan. Het aantal boeken dat hij ooit heeft aangekondigd en nooit geschreven is even indrukwekkend als het aantal dat wel het licht heeft gezien.

Op de vraag wat er met zijn enorme en zeer kostbare collectie moest gebeuren na zijn dood, zei Büch ooit (in Humo): "Dat interesseert me niet, voor mijn part verbranden ze mijn boeken. Ik hoef geen monument voor mezelf op te richten. Weg is weg."

Büch was een flamboyante verschijning met een schijnbaar onuitputtelijke energie

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234