Zondag 31/05/2020

Een reus op lemen voeten

Voor een Franstalig Belgisch gezelschap ligt het net zomin voor de hand om in Parijs te spelen als voor een Vlaamse groep. Het Théâtre de Gennevilliers vroeg de Frans-Belgische theaterregisseur Armel Roussel om een overzicht van zijn werk. Drie weken lang was Roussels Compagnie Utopia in de Parijse voorstad te gast. Ook zijn gloednieuwe Tsjechov-bewerking enterrer les Morts / réparer les Vivants, een coproductie met het KunstenFESTIVALdesArts, stond er op het programma.

Parijs

Van onze medewerker

Peter Anthonissen

De voorbije seizoenen wist Anton Tsjechovs jeugdwerk Platonov (1881) de interesse van meerdere jonge theatermakers te wekken. Voorbeelden in het Nederlandse taalgebied zijn tg STAN en 't Barre Land. Erg verwonderlijk is die belangstelling niet. Terwijl in Tsjechovs latere toneelstukken als Ivanov en De kersentuin de desillusie op rijpere leeftijd centraal staat, is Platonov vanuit het perspectief van een terneergeslagen twintiger geschreven: een dorpsonderwijzer die zijn ambities vroegtijdig heeft opgeborgen en zijn omgeving ervoor wil behoeden net zo'n saai en nutteloos leven te leiden als hijzelf.

De 28-jarige Armel Roussel wou aanvankelijk De meeuw ensceneren. Na herlezing vond hij het stuk echter te narcistisch, vond hij het te veel gaan over de kunst en te weinig over het leven. Zo kwam ook hij bij Platonov uit. Terecht koos hij voor een ingrijpende bewerking van deze lange tekst. Roussel heeft heel wat scènes bijeengevoegd, met als resultaat dat de personages bijna continu samen op het toneel staan en een wereld an sich vormen. De multimediale aankleding en een aantal, gelukkig nooit sloganeske, uitspraken van de oude Glagoljev over Kosovo en de Golfoorlog verplaatsen de situatie naar het heden.

Meer dan in de voor het Theaterfestival geselecteerde voorstelling van 't Barre Land staat het titelpersonage hier alleen. Als enige kan Platonov zich beroepen op authenticiteit. De figuren rondom hem - merkwaardig genoeg vooral de vrouwen - missen persoonlijkheid. Het zijn haast poppen: Platonovs onmondige echtgenote Sasja loopt op zeker moment als Roodkapje gekleed, de jonge weduwe Anna is een opzichtige travestiet, de volslanke Marja komt om de haverklap smeken haar vooral mooi te vinden. Hoewel ze hun hoop in Platonov stellen, laten ze hem niet echt in hun wereld toe. Wanneer hij zijn liefde voor Sofja uitschreeuwt, zijn ze allen in de buurt, maar niemand luistert naar hem. Zijn inzichten over de wezenloosheid van de samenleving fascineren, maar schrikken ook af. Uiteindelijk geeft zijn omgeving er de voorkeur aan zich te blijven voorliegen. Misschien mag Platonov zich al voldoende gelukkig prijzen dat hij vooralsnog wordt geduld. Glagoljev bijvoorbeeld durft ook vragen te stellen bij de stand der dingen, maar zijn opmerkingen worden afgedaan als nostalgie. Platonovs tragiek schuilt in het feit dat ook hem de kracht ontbreekt om zich door te zetten. Hij vervloekt de wereld, maar kan niet zonder. Hij is een reus op lemen voeten.

Net als in zijn enscenering van Bernard-Marie Koltès' Roberto Zucco (1996) schetst Roussel in enterrer les Morts / réparer les Vivants (de slotwoorden uit Platonov) een intelligent portret van een individu in een wereld op drift. Dat Platonovs isolement niet altijd even goed tot zijn recht komt, is het gevolg van een overladen mise-en-scène. Roussel bombardeert het publiek met een veelheid aan indrukken. Voeg daar de geëxalteerde speelstijl van zijn (overigens uitstekende) acteurs aan toe, en je moet al eens naar adem snakken. Maar die ruimte laat Roussel niet. In de krachtigste scène staart Platonov (Yoann Blanc) eenzaam en vertwijfeld voor zich uit tussen vier videotorens. Op dat moment voel je zijn wanhoop het meest.

Compagnie Utopia met enterrer les Morts / réparer les Vivants: van dinsdag 23 tot zaterdag 27 mei, telkens om 20.30 uur (behalve op 24 mei om 19.30 uur), in Théâtre Varia, Scepterstraat 78, 1030 Brussel. Reserveren op tel. 070/222.199. Zie ook www.kunstenfestivaldesartsbe/utopia/nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234