Zaterdag 22/01/2022

Een retourtje Nimmerland

Liedjesrijke gezinsmusical Peter Pan door NTG

Morgen is het zover. Dan vliegt 'de jongen die niet groot wou worden' naar binnen door een raam dat het Nederlands Toneel Gent (NTG) voor de tweede keer opent. De musical Peter Pan is een herwerkte versie van het familiespektakel dat regisseur Jean-Pierre De Decker in 1985 met groot succes op de planken bracht. In de nieuwe versie zitten meer liedjes, en ze is ook gevoeliger. Dat zegt Yvonne Peiren, dramaturge en verantwoordelijke voor de educatieve dienst van het NTG. 'Jongens willen toch het liefst piraat spelen.'

Steven Heene

Peiren begon vijf jaar geleden als theaterpedagoge voor het Gentse stadstheater. Daarnaast doet ze ook de dramaturgie voor de familiespektakels, die traditiegetrouw in december in première gaan, waaronder behalve Peter Pan ook Het Oneindige Verhaal, een familiespektakel naar het sprookje van Michael Ende. In beide gevallen was de belangstelling groot: de voorstellingenreeks van Peter Pan is nu al zo goed als uitverkocht en het staat vast dat de productie volgend seizoen wordt hernomen. Ook Het Oneindige Verhaal (1996) viel een tweede reeks te beurt. Alle computerspelletjes en virtual reality ten spijt mogen kinderen - en hun ouders - blijkbaar nog graag eens naar de bordpapieren werkelijkheid gaan die theater heet. Bestaat er eigenlijk een minimumleeftijd voor een familiespektakel als Peter Pan?

Peiren: "De voorstelling is er voor iedereen die de theatercodes zo'n beetje kan volgen. Voor sommige kinderen is dat vanaf vier, voor anderen vanaf zes jaar."

Moeten kinderen beseffen dat wat er op de planken gebeurt niet echt is?

"Ik bedoel vooral dat ze moeten weten dat ze naar een live gebeuren kijken, dat de mensen op het podium met iets bezig zijn waarvoor ze de aandacht en de respons van een publiek nodig hebben. Dat wordt een beetje moeilijk als de kinderen in de zaal voortdurend koekjes vragen aan hun mama bijvoorbeeld. Ze moeten zich kunnen concentreren op wat er in het verhaal gebeurt, eventjes vergeten wat hun eigen probleempjes zijn. Dat klinkt streng, maar vanaf een bepaalde leeftijd doen ze dat met plezier, zolang de voorstelling hen interesseert natuurlijk."

Zijn jongens een lastiger publiek dan meisjes?

"Dat denk ik niet. In groep leren ze om zich stoerder en 'jongensachtig' te gedragen, maar uit zichzelf? Ik zie weinig verschil."

In Peter Pan draait alles wel om precies dat verschil.

"Niet zozeer. Peter Pan gaat over een specifiek jongetje, iemand in wie weliswaar veel kinderen - jongens én meisjes - zich herkennen. Zijn personage staat aan het einde van de kinderjaren en op de rand van de tienerwereld. En dus moet hij keuzes maken, want er zijn tal van mogelijkheden. Dat is erg verwarrend. Maar vooral: hij beseft dat hij bij het moment is gekomen waarop zijn daden gevolgen kunnen hebben - gevolgen die hij bovendien zelf zal moeten dragen. Dat is niet altijd leuk. Zeker niet als je veel fantasie hebt, een mooie eigenschap.

"In het verhaal wordt de fantasie gesymboliseerd door Nimmerland, een gecreëerde wereld waar je alles kan doen zoals je het zelf wil. De behoefte daaraan is even groot bij meisjes als bij jongens. Er zullen zeker studies zijn die beweren dat Peter Pan vooral jongens aanspreekt, maar ik denk dat dat staat of valt met de opvoeding. Toen ik nog klein was, hoorde ik mijn moeder zeggen: dat doe je niet, je bent een meisje. Ik geloof niet dat dat vandaag nog zo sterk aanwezig is. Het opdelen in jongens en meisjes neemt almaar af."

U organiseerde ook workshops over Peter Pan.

"Dat was voor klassen uit het derde leerjaar tot en met het eerste middelbaar. Ik geef toe: de krachtigste, meest enthousiaste groep was er een die voor driekwart uit jongens bestond. Die wilden allemaal of piraat of Peter Pan zijn. Dat vonden we goed, op voorwaarde dat ze ook de zeemeerminnen zouden spelen. Het was schitterend om te zien hoe ze dat deden, want de zeemeerminnen zijn verleidelijke, vrouwelijke wezens. De jongens moesten zelf heel hard lachen om hun interpretatie, maar het waren de beste zeemeerminnen die we tijdens die week hebben gezien."

In zo'n workshop wordt het verhaal dus nagespeeld?

"Er is meer dan dat. Vooraf krijgen de groepen een samenvatting van het verhaal en een overzicht van de personages. Dat wordt in de klas gelezen en besproken: wie is Peter Pan? Voor sommige kinderen is het meteen duidelijk: het is een jongen, hij heeft heel veel fantasie, hij kan vliegen en hij vecht met piraten. Ze vergeten - of weten niet - dat het in de eerste plaats gaat over een jongen die niet groot wil worden, omdat hij de positieve kanten van zijn jeugd niet wil opgeven. Maar voor kinderen is dat een probleem voor de volwassenen: zij zijn daarmee begonnen.

"Je moet ook weten dat het Peter Pan-verhaal is ontstaan omdat de auteur, James Matthew Barrie, wou dat het zoontje van een vriendin bleef zoals hij was. Met andere woorden: het ideaal van het pure, onschuldige kind. Barrie heeft dat beeld vastgelegd in een verhaal; dat was zijn beslissing als volwassene. Iets soortgelijks heeft Lewis Carroll gedaan, toen hij over de avonturen van het meisje Alice schreef, in werkelijkheid het dochtertje van een kennis. Het staat letterlijk in het voorwoord van Through The Looking-Glass (het vervolg op 'Alice's Adventures in Wonderland, SH): 'Je moet me beloven dat je altijd blijft wie je bent.' Ook dat was een voorwaarde, maar kinderen trekken zich daar gelukkig niets van aan."

Kinderen zien vermoedelijk ook niet in dat Peter Pan eigenlijk ongelukkig is.

"Goh, het grootste gedeelte van de tijd is hij volstrekt gelukkig hoor, maar zo af en toe beleeft hij inderdaad een erg angstig moment. Die pijn en eenzaamheid zitten ook in de voorstelling, maar dat zou je als toeschouwer vooral onderhuids moeten aanvoelen. In een nummer als 'Er staat een kamertje leeg in mijn hart' bijvoorbeeld. In dat liedje schreeuwt Pan het uit dat hij graag wil communiceren, groeien als mens, een relatie aangaan. Maar hij durft niet - liever zet hij telkens een stapje terug."

Kennen kinderen Barries verhaal eigenlijk nog?

"Nauwelijks. Tijdens de kerstperiode zijn er doorgaans veel video's in de aanbieding - daar zit soms de Disney-tekenfilm of Hook, de filmversie van Steven Spielberg, tussen. Maar het verhaal zelf wordt vandaag nog nauwelijks verteld. Het is nochtans van alle tijden, wellicht zou een moderne versie de populariteit weer doen toenemen. Het origineel is namelijk erg Victoriaans, in zijn voorstelling van Wendy als het zorgzame kindmoedertje bijvoorbeeld. Maar voor die tijd (1902, SH) zal het verhaal wel tamelijk verregaand zijn geweest."

Hebben jullie niet overwogen om er zelf wat girl power in te steken, met Wendy als hippe meid?

"We wilden liever het klassieke Barrie-verhaal vertellen, zij het met één belangrijk verschil: Peter Pan wordt nu door een acteur gespeeld. Het zou ondenkbaar zijn om daar nu nog een actrice voor te vragen, zoals het lang een traditie is geweest in Engeland."

De nieuwe versie is ook 'gevoeliger' dan de eerdere NTG-musical van 1985.

"Een mooi voorbeeld daarvan is de scène waarin Wendy een verhaaltje vertelt over de familie Lieveling. 'Er waren eens een man en een vrouw. De vrouw was heel ongelukkig want haar kinderen waren weggevlogen...' Iedereen zit ademloos te luisteren. Het verhaal krijgt een happy end, want de moeder laat het raam open zodat de kinderen altijd terug kunnen. Peter Pan zit erbij en reageert: 'Neen, je bent verkeerd, moeders zijn zo niet.' Op dat moment voel je de pijn, merk je dat hij niet meer in een moeder kan geloven. Vooral die scène ontroert mij telkens opnieuw."

Première op zaterdag 12 december om 19 uur (!) in de Gentse stadsschouwburg aan het Sint-Baafsplein. Voorstellingen tot 24 januari. Info op tel. 09/225.32.08.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234