Zondag 17/10/2021

Een regen van makreel en forel

Een nucleaire fall-out. Een nieuwe ijstijd. Vloedgolven. Of in het geval van R.E.M.: een feestje met een coole playlist. In de popwereld worden al jaren hypotheses bedacht in de aanloop naar 'the final countdown'. Gunter Van Assche

Al sinds mensenheugenis snikken gospelzangers over een wereld die vroeg of laat in brand zal staan. Elvis Costello keek er in 'Waiting for the End of the World' dan weer reikhalzend naar uit 'omdat God er nu toch wel een potje van had gemaakt'. Morrissey en Muse sméékten zelfs om een apocalyps, terwijl Soundgarden beleefd vroeg om een black hole sun die alles tot nul zou herleiden. The Postal Service sidderde op zijn beurt van angst in een atoomschuilkelder, tussen twee radioactieve regenbuien in.

Daarmee blijkt iedere artiest anders met het einde der tijden om te gaan. R.E.M en Eels kan Armageddon zelfs gestolen worden. Qua apathie spant Eels ongetwijfeld de kroon. Tijdens 'End Times' haalt hij de schouders op, en mompelt hij droog "the world is ending and what do I care".

Iets meer joie de vivre toont R.E.M., dat de meest essentiële apocalypsklassieker schreef in 1987. "It's the end of the world as we know it, and I feel fine", sneerde Michael Stipe na een rist opsommingen van hoe de wereld zou kunnen vergaan. De frontman van R.E.M bekrachtigde dat vrolijke nihilisme jaren later opnieuw in 'I'm Gonna DJ' : "If death is pretty final, I'm collecting vinyl. I'm gonna DJ at the end of the world. 'Cos if heaven does exist with a kickin' playlist, I don't wanna miss it."

Geen paniekzaaier

Maynard James Keenan van Tool zag in '97 minder tot feesten, al wreef hij zich wel met een sardonisch genoegen in de handen tijdens 'Ænema'. Daarin hoopt hij op een metershoge vloedgolf die heel Californië van de kaart veegt. Of toch minstens Los Angeles met al z'n 'onzekere actrices, prozac, rechtzaken en hippe gangster-wannabe's'. Leer zwemmen, geeft hij nog fijntjes mee.

Ook The Clash dacht dat een vloedgolf een eind zal maken aan de mensheid. De legendarische punkers gingen er in 'London Calling' van uit dat de Apocalyps ingeleid wordt door een nucleaire meltdown. Een vloedgolf zou de Britse hoofdstad ook onder water zetten. Verder in de song haalt Joe Strummer er bovendien een nieuwe ijstijd bij.

Diezelfde paniek beheerst ook 'Idiothèque' van Radiohead. Thom Yorke benadrukt met piepende stem dat hij geen paniekzaaier is ("we're not scaremongering, this is really happening") maar ziet wel snel een nieuwe ijstijd aanbreken. A propos: het gerucht dat gitarist Jonny Greenwood een maand geleden naar het warme Mexico emigreerde om te ontkomen aan de vloek van de Maya's, blijkt wél weer een kwakkel.

Ook The Divine Comedy en Peter Gabriel hechten geloof aan een tsunami van oudtestamentische proporties, terwijl Creedence Clearwater Revival de rivieren in 'Bad Moon Rising' zag overstromen tot niemand nog kan ontkomen aan een gewisse ondergang.

Tom Waits bakte het twintig jaar geleden nog bruiner dan zijn collega's in 'The Earth Died Screaming'. Daarin wordt het armageddon voorafgegaan door een regen van makreel en forel. God had het zélf niet straffer kunnen bedenken. Niet dat Waits zich een zier van dat noodlot aantrekt: "Well, the earth died screaming while I lay dreaming", klinkt het doodgemoedereerd, terwijl hij op de doomsday clock kijkt. Die Engelse term werd oorspronkelijk gebruikt om nucleair oorlogsgevaar te duiden, een dreiging die het sterkst voelbaar was in de jaren 80.

De meeste apocalyptische songs en clips zijn dan ook tijdens die periode geschreven. Tegen het vriespunt van de Koude Oorlog maakten ontelbare artiesten zich bezorgd over de Man met de Vinger aan de Knop. Van Midnight Oil ('Minutes To Midnight') over Iron Maiden ('2 Minutes to Midnight') en U2 ('Seconds') tot Doe Maar ('De bom'). Maar ook Metallica deed met 'Blackened' een duit in het zakje: de slotsom van een verkeerde bom leidt tot "smoldering decay takes your breath away. Millions of our years in minutes disappear."

Overleven met Bieber

Billy Corgan ergert zich duidelijk mateloos aan die angstbeelden. "Is everyone afraid? You should be ashamed. Apocalyptic screams mean nothing to the dead", spuwt hij in 'Doomsday Clock' van The Smashing Pumpkins.

Daar is Nine Inch Nails het niet mee eens. In hun gehele oeuvre bekwaamde Trent Reznor zich schijnbaar in de ultieme soundtrack voor Doomsday. Geen wonder dus dat 'The Day the World Went Away' - een wiegenliedje volgens de normen van NIN - gebruikt werd in Terminator: Salvation. Een vergelijkbare postapocalyptische nachtmerrie ontspint zich ook in de videoclips van Janet Jackson ('Rhythm Nation'), 2Pac en Dr. Dre ('California Love') of Duran Duran ('Wild Boys'). Telkens wordt een grimmig beeld van een postapocalyptisch regime opgehangen.

De vraag blijft natuurlijk of u überhaupt voort wilt leven. Besef dat vrouwenmepper Chris Brown en tienersterretje Justin Bieber wellicht de enige anderen zullen zijn die Armageddon overleven. Tenminste: als we hun megalomane clip bij 'Next 2 U' mogen geloven. Neem het zekere voor het onzekere, en sluit u liever aan bij The Travelling Wilburys: "Well it's all right, were going to the end of the line", zongen die. Geen slecht gezelschap trouwens, met Bob Dylan, Tom Petty en George Harrison in de rangen.

Zingen voor armageddon, top vijf

Tom Waits - The Earth Died Screaming

"The stars went out and the moon fell from the sky. It rained mackerel. It rained trout."

Tool - Ænema

"Some say the end is near. Some say we'll see armageddon soon. I certainly hope we will. I sure could use a vacation from this."

Johnny Cash - When the Man Comes Around

"Till armageddon no shalam, no shalom. Then the father hen will call his chickens home."

Talking Heads - Nothing but Flowers

"This was a Pizza Hut. Now it's all covered with daisies."

Prince - 1999

"Yeah, everybody's got a bomb, we could all die any day. But before I'll let that happen, I'll dance my life away."

Op DM Spotify vindt u de 'Soundtrack voor een nakende apocalyps' die we selecteerden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234