Maandag 05/12/2022

Een potje huilen als medicijn

Negen op de tien mensen gaan zich er beter door voelen, het vermindert stress en houdt het lichaam gezond. Het is ook gratis, beschikbaar voor bijna iedereen, en heeft behalve natte zakdoekjes, rode ogen en uitgelopen make-up geen bijwerkingen. Huilen mag dan geen topmedicijn zijn, volgens recent onderzoek is het hoogst heilzaam, en gaat 88,8 procent van de huilers zich er beter door voelen en slechts 8,4 procent slechter. De effecten zijn zo positief dat onderzoekers een lans breken voor huiltherapieën voor mensen die het spontaan niet kunnen.

Hersteltheorie

De meeste mensen plengen wel eens een emotioneel traantje: vrouwen 47 keer per jaar, mannen 7 keer. Maar waarom we precies huilen en wat precies gebeurt als we het doen, dat is nog altijd een mysterie. Aangezien wenen, een emotionele uiting die alleen bij de mens voorkomt, het evolutieproces doorstaan heeft, moet het een praktisch doel hebben en een overlevingsvoordeel opleveren. Van lachen en woede is geweten dat ze voordelen bieden. Zo is bij lachen bewezen dat het helend werkt, de bloeddoorstroming stimuleert, de aanwezigheid van stresshormonen naar beneden haalt, het immuunsysteem verbetert en meer ziekteafweerbestanddelen genereert. Maar waarom wenen? Emotionele tranen komen uit dezelfde traanklieren die het vocht produceren dat een beschermend laagje over de oogballen legt om ze te behoeden voor irriterende stoffen, en die extra vocht vrijgeven als de ogen geïrriteerd raken of aangevallen worden door vreemde objecten. Een aanwijzing voor de reden waarom we wenen, ligt misschien besloten in de proefondervindelijke vaststelling dat emotionele tranen andere bestanddelen bevatten dan gewoon oogvocht, dat bijvoorbeeld wordt opgewekt door het snijden van uien. Dat fenomeen bevestigt de zogenaamde hersteltheorie: emotionele tranen en hun inhoud zijn misschien een manier om het lichaam opnieuw op zijn plooi te krijgen na een stresserende gebeurtenis. “Een van mijn theorieën is dat we ons misschien beter voelen na een huilbui omdat we het er letterlijk uit wenen”, zegt William Frey, professor farmaceutica aan de University of Minnesota. “Aangezien stress die niet wordt weggenomen het risico op een hartaanval verhoogt en bepaalde delen van de hersenen beschadigt, heeft het vermogen van de mens om te wenen overlevingswaarde.”

Meer hormonen

Andere bewijzen staven die theorie. Het is aangetoond dat tranen die verband houden met emotie een hogere concentratie bevatten van sommige proteïnen, mangaan en kalium, en van hormonen (zoals prolactine) dan gewoon oogvocht. Mangaan is een belangrijke voedingsstof. Een tekort kan leiden tot vertraagde bloedstolling, huidproblemen en een verlaagde cholesterol. Ook een teveel kan leiden tot gezondheidsproblemen. Kalium speelt een rol in de werking van het zenuwstelsel, de spierbeheersing en de bloeddruk.Prolactine is een hormoon dat te maken heeft met stress en een rol speelt in het immuunsysteem en andere lichaamsfuncties. Dat het voorkomt in tranen verklaart misschien waarom vrouwen meer huilen dan mannen. Vrouwen hebben namelijk meer prolactine dan mannen. Tijdens de zwangerschap stijgt het prolactinegehalte en wenen vrouwen ook vaker. Er wordt ook gesuggereerd dat wenen de pijn vermindert, al is dat tot nog toe niet echt onderzocht. Dat fenomeen zou een indirect effect kunnen zijn, doordat wenen kan leiden tot fysiek contact met iemand anders en aanrakingen het geluksgevoel vergroten. Een andere theorie is dat wenen het lichaam niet zozeer herstelt van de oorzaak die de tranen oproept, maar dat het ons prikkelt om gedrag aan te nemen dat de dreiging te lijf gaat. Die theorie wordt geschraagd door onderzoek dat aantoont dat de huid gevoeliger wordt tijdens en na het wenen, en dat we dieper ademhalen. Sommigen beweren dat huilen beide functies kan vervullen. “Het is mogelijk dat wenen zowel een stimulerend noodsignaal is als een middel om het psychologische en fysiologische evenwicht te herstellen”, zeggen onderzoekers aan de University of South Florida. Anderen suggereren dan weer dat emotionele tranen een bepaalde nood signaleren en groepsgedrag stimuleren, en daarnaast de sociale steun verbeteren en agressie blokkeren.Een onderzoek aan de universiteit van Tilburg toont aan dat zowel mannen als vrouwen meer emotionele steun zouden geven aan iemand die weent, ook al staan ze minder positief tegenover iemand die weent. Een andere studie toonde aan dat mannen het best overkomen als ze wenen en vrouwen als ze dat niet doen. “In het algemeen geven de resultaten aan dat wenen hechtingsgedrag is dat erop gericht is hulp te krijgen van anderen”, zeggen de Nederlandse onderzoekers.In het jongste onderzoek, aan de University of South Florida, kwamen de onderzoekers tot de bevinding dat bijna iedereen zich beter voelt na een huilbui en dat de persoonlijkheid een belangrijke rol speelt in hoe vaak we wenen. Neurotici wenen vaker en doen dat ook sneller en gemakkelijker. De Amerikaanse onderzoekers geven aan dat vanwege de gunstige effecten van wenen het opwekken van huilbuien een waardevolle therapie kan zijn voor sommige mensen. Met name mensen die moeite hebben om hun gevoelens te uiten zouden er volgens de onderzoekers baat bij kunnen hebben.“Een overweldigende meerderheid van de deelnemers aan het onderzoek gaf aan dat ze zich beter voelden na het wenen”, zeggen ze. “Onze resultaten hebben mogelijks ook implicaties voor klinische ingrepen. Op dit moment beschikken we slechts over anekdotisch bewijs dat mensen die moeilijk hun verdriet uiten of wenen er voordeel uit halen als ze leren te huilen, met alle positieve effecten van dien.”“Onze bevindingen geven voeding aan de idee dat mensen met alexithymische (moeite om gevoelens te herkennen en te beschrijven) of anhedonische (onvermogen om plezier te vinden in aangename ervaringen) neigingen baat kunnen hebben bij een therapeutische interventie die huilen stimuleert.”

Taboesfeer

Zoals andere wetenschappers dringen ook de psychologen uit Florida aan op meer onderzoek naar de oorsprong, het wezen en de functie van wenen. Momenteel doet een team neurologen aan de hand van scans bijvoorbeeld onderzoek naar de plaatsen in de hersenen die actief zijn bij het wenen. Hun onderzoek biedt soms ondersteuning voor de hersteltheorie, en soms voor de stimulatietheorie. Daarnaast levert het extra bewijzen voor de sociale rol van wenen.Andere studies brachten dan weer intrigerende inzichten aan. Wetenschappers aan de vrouwenuniversiteit van Bunka en de universiteit van Nagano in Japan onderzochten wat zij de hypothese van de passieve gelaatsreactie noemen, en kwamen tot een verrassende vaststelling. Voor een experiment simuleerden ze het gevoel van tranen door 0,2 milliliter water op het traanbuisje van beide ogen te druppelen. Ze rapporteren dat 53,8 procent van de ongeveer honderd mannen en vrouwen zich verdrietig voelde toen het water over hun wangen liep, tegenover 28,8 procent die zich vrolijk voelden.Het toenemende onderzoek naar wenen en de gunstige effecten ervan kan huilen ook uit de taboesfeer halen. Zoals professor Frey, auteur van het boek Crying: the Mystery of Tears, aangeeft, is het geen toeval dat wenen de evolutionaire druk doorstaan heeft. Mensen zijn de enige dieren die die reactie hebben ontwikkeld om om te gaan met emotionele stress, en de kans is groot dat wenen de druk van de natuurlijke selectie overleefd heeft omdat het een bepaalde overlevingswaarde heeft, zegt hij. “Het is een van die dingen die ons tot mensen maken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234