Vrijdag 28/02/2020

Een Poolse gouden herfst

Na de mini-editie in het kader van 'Brussel, Europese cultuurstad' vorig jaar neemt Europalia deze herfst weer de draad op van vroegere edities, met een volwaardig festival rond Polen. Daarmee is voor de derde keer een Oost-Europees land aan de beurt.

Brussel / Eigen berichtgeving

Anne Brumagne

De deelname aan 'Brussel, Europese cultuurstad 2000' vorig jaar was voor Europalia zeker geen onverdeeld succes. De tentoonstelling Brussel, kruispunt der culturen had een prominentere plaats verdiend in het aanbod van Brussel 2000. In plaats van te worden geprogrammeerd in het najaar, bovendien gedurende een relatief korte periode, had de expositie over de verschillende Europese invloeden in cultureel Brussel, perfect kunnen dienen als openingstentoonstelling voor het cultuurjaar, ergens in het voorjaar. Maar gedane zaken nemen geen keer.

Bij Europalia is men weer overgegaan tot de orde van de dag. En dat betekent traditiegetrouw: het culturele landschap van één bepaald land zo goed mogelijk belichten. Na de ambitieuze edities rond Japan en Mexico, nu alweer bijna een decennium geleden, is men sinds enkele jaren weer in Europa beland, meer bepaald in Oost-Europa. Verrassend is dat niet. Omdat Europalia mee afhangt van het gastland en vooral van de centen dat dit op tafel wil leggen, moet immers telkens worden gezocht naar een land dat er alle belang bij heeft om in Brussel in de schijnwerpers te worden geplaatst. Na Tsjechië en Hongarije is Polen het derde land uit Oost-Europa dat heeft toegehapt. Het zijn immers landen die, aan de vooravond van hun toetreding tot de Europese Unie, staan te popelen om zich in het centrum van Europa te manifesteren.

Volgend jaar wordt de Oost-Europese reis nog even voortgezet met Bulgarije, over twee jaar komt men weer bij het land waar het indertijd allemaal mee begon: Italië. De kans is groot dat die editie weer een grote publiekstrekker wordt. De cultuur uit Italië wordt ons in zekere zin met de paplepel ingegeven. We leren erover op school, we zoeken ze op tijdens onze vakanties.

Cultureel Hongarije of Polen onder de aandacht brengen en doen appreciëren, is veel minder gemakkelijk. Met Polen heeft men het grote voordeel dat dit land op het vlak van film met grote namen kan uitpakken. De filmprogrammering, met cycli in Vlaanderen en Wallonië rond Krzysztof Kieslowski, Roman Polanski, Andrzej Wajda maar ook enkele minder bekende regisseurs, oogt erg interessant. Ook op het vlak van theater heerst momenteel in Warschau een intens artistiek klimaat. DeSingel gaf in september al een prelude op het Europaliafestival met de komst van Krystian Lupa, een van de meest gerenommeerde theaterregisseurs van het ogenblik, met zijn versie van Thomas Bernhards Auslöschung. Vorig weekeinde volgde zijn jongere collega Krysztof Warlikowski, met De Bacchanten van Euripides. Wat dans betreft, moeten we het echter stellen met het folklore-ensemble Mazowsze. Verder wacht ons traditiegetrouw een lawine van concerten van Poolse en Belgische orkesten die werk zullen uitvoeren van Poolse componisten.

Maar de meeste aandacht gaat uit naar de tentoonstellingen. Het valt op dat het aanbod zich vooral concentreert in Brussel en Wallonië. Komt het omdat Vlaamse organisatoren weinig interesse betoonden? Uitzondering op de regel is het Museum voor Schone Kunsten in Gent, dat de collectie Europese modernisten toont van het Muzeum Sztuki uit Lodz. Speciaal aan die verzameling met daarin werk van onder meer Hans Arp, Sonia Delaunay, Theo Van Doesburg, Max Ernst, Fernand Léger, Pablo Picasso en Kurt Schwitters is dat ze door avant-gardekunstenaars zelf werd bijeengebracht. Die artiesten, bekend als 'a.r' ('revolutionaire kunstenaars - reële avant-garde') zijn ook het onderwerp van de expositie die in het Museum van Elsene zal worden gehouden.

De hoofdtentoonstelling in het Paleis voor Schone Kunsten, die op morgen de deuren opent, biedt geen overzicht van de Poolse kunst, maar zoomt in op één periode: 1880-1920. De expo kreeg een poëtische naam mee, 'przedwiosnie' of 'voorlente'. Dat slaat op het korte tussenseizoen tussen winter en lente in het Poolse continentale klimaat, maar ook op de eerste tekenen van nationale wederopbouw en culturele renaissance die in de periode 1880-1920 volgden op een lange periode van overheersing door andere grootmachten en culturele inertie. Polen heeft overigens ook een 'gouden herfst', de lokale versie van de Indian Summer, tussen de zomerhitte en de koude novemberregen in.

Andere tentoonstellingen behandelen onder meer het werk van de hedendaagse kunstenares Magdalena Abakanowicz (Luik), de Poolse grafische kunst tussen 1900 en 2000 (La Louvière), het werk van de beroemde theatermaker en schilder Tadeusz Kantor (stadhuis Brussel), art deco uit Polen (KBC-Galerij Brussel) en art-nouveauaffiches uit Krakau (Bergen). Een opmerkelijke tentoonstelling is verder And I still see their faces in het Joods Museum van België op de Stalingradlaan in Brussel. De Shalom Foundation uit Warschau deed enkele jaren geleden een oproep om foto's op te sturen van Poolse joden, genomen tussen 1839, het begin van de fotografie, en de Tweede Wereldoorlog. Van over de hele wereld werden tot nu toe 8.000 stuks verstuurd. Met een gedeelte van de foto's werd een reizende tentoonstelling gemaakt, die nu België aandoet. Tot slot wacht Brussel nog een primeur: naar aanleiding van het colloquium 'De Europese beschaving op proef' bij de BBL wordt het altaarstuk Het laatste oordeel van Hans Memling, dat zich al sinds 1473 in Gdansk bevindt, tentoongesteld. Eigenlijk was dat meesterwerk indertijd bestemd voor de kerk van de Medici in Firenze, maar het werd onderschept door een Poolse kaper en door hem naar Gdansk gebracht. Polen heeft het nooit aan Italië teruggegeven, dit najaar komt het wel naar België.

Europalia ging gisteren van start met een openingsconcert van de Sinfonia Varsovia in het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten.

Informatie bij de Stichting Europalia, 02/507.85.50 of op www.europalia.be of www.europalia.pl.

Polen heeft het grote voordeel dat het vooral op vlak van film kan uitpakken met grote namen en zo een ruim publiek kan aanspreken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234