Maandag 30/11/2020

Een poëet aan de piano

Dit jaar is de leeftijdsgrens voor deelname aan de Koningin Elisabethwedstrijd opgetrokken tot 30 jaar. Het concours is hierdoor niet langer de plaats bij uitstek om jonge pianisten te lanceren, maar trekt nu ook muzikanten met staat van dienst aan. De topprestatie van de twee pianisten van woensdagavond bewees de meerwaarde van deze aanpassing.

Voor het eerst stonden er twee absolute topkandidaten geprogrammeerd op eenzelfde avond. De eerste van hen was de 29-jarige Stanislav Khristenko uit Oekraïne. Naar eigen zeggen zou hij ooit zijn hand gebroken hebben aan de piano door bij het dirigeren tegen het deksel te slaan. Moge zijn herstel hoop geven aan alle pianisten die gedesillusioneerd zijn thuisgekomen na een mislukte skivakantie.

Khristenko ging van start met de tweedelige Sonate in D hob XVI:42 van Joseph Haydn. Hij is niet de eerste die zijn concerto combineerde met een relatief onbekende klassieke sonate. Hij maakte een veelbelovende indruk en gaf blijk van durf en fantasie. Er zit weinig ontwikkeling in dit delicate werkje, met een mindere uitvoering was het al snel gaan vervelen. Zijn interpretatie daarentegen was fris en rijk aan humor.

De Oekraïner genoot ten volle van zijn finale. Met een grote lach op het gezicht, boog hij joviaal voor zijn publiek. Ook in het opgelegde werk toonde hij zich erg muzikaal. Maar net als zijn voorgangers kampte ook hij met balansproblemen. Soms ging de piano een beetje verloren in de orkestpartij.

Eindigen deed hij met het Piano Concerto nr. 1 in d van Johannes Brahms, een eerbetoon aan Clara Schumann. Maar liefst 50 minuten lang wist hij de aandacht bij zijn toehoorders vast te houden. Hij toonde zich een beest aan de piano in de buitendelen, de koning van het pianissimo-spel in het middendeel. Deze pianist vertelde een verhaal en had het lef om hier risico's voor te nemen.

Ook leuk - en een bewijs van de warme empathie van het Elisabethpubliek - is dat zelfs de plaatselijke pianostemmer na zijn interventie een klein applausje in ontvangst mocht nemen. Terecht overigens, want zijn job is van cruciaal belang om deze wedstrijd in goede banen te houden.

De 28-jarige Israëliër Boris Giltburg dan komt uit een muzikale familie. Zowel zijn moeder, grootmoeder als overgrootmoeder waren was pianiste. Maar het pianisten-gen zit duidelijk niet enkel aan de vrouwelijke helft. Het is moeilijk deze pianist niet te overladen met superlatieven, maar we kunnen het altijd proberen.

Giltburgs keuze viel op de Sonate in E opus 90 van Ludwig van Beethoven. Zijn uitvoering was minutieus, poëtisch en buitengewoon intiem. Pianist en piano versmolten tot één geheel. In het eerste deel mocht het tempo iets strakker zijn. In deze beweging staat het rubato in feite reeds uitgeschreven in de partituur, met een veelheid aan rusten, overgebonden noten en beklemtoonde zwakke tijdsdelen die het gevoel van de maatsoort vertroebelen. Het tweede, meer Schubertiaanse deel, kwam dan weer volledig tot zijn recht.

29.656 noten

Het opgelegde werk kende zijn beste versie tot nog toe. De piano kwam eindelijk volledig uit de verf en we kregen weer het gevoel dat we naar een pianoconcerto aan het luisteren waren. Met een fenomenale klankprojectie, vulde hij de hele zaal met zijn haast diabolisch klinkende relaas.

Zijn vertolking van het Piano Concerto nr. 3 van Sergej Rachmaninov vormde een waar hoogtepunt van de wedstrijd, al was het toch even wennen aan de vele eigenzinnige keuzes die hij maakte. Zo lag het tempo bijvoorbeeld in alle delen erg laag. Hierdoor werd dan weer wel de innerlijke wereld (middenstemmen, tegenmelodieën, chromatiek, etc.) van de pianotextuur belicht.

Diverse pogingen zijn ondernomen om het aantal noten in deze pianopartij in kaart te brengen. Met een schatting van 29.656 (!) kunt u zich wellicht inbeelden dat ze niet allen even hoorbaar kunnen worden gebracht. Giltburg slaagde er daarentegen in ongekende melodische lijnen te ontsluieren en een gevoel van tijdloosheid te creëren. De compositie leek heruitgevonden, je konbij zo veel persoonlijkheid makkelijk vergeten dat dit een wedstrijd is. Hij bracht dit concerto in al zijn lyrisch vermogen, waar zovelen trachten te imponeren met techniek.

En zeggen dat we deze superieure uitvoering bijna hadden moeten missen door enkele domme geheugenfouten in zijn halve finale. Zelf had hij ook niet meer verwacht de finale te halen. Gelukkig is het anders gelopen. De wedstrijd heeft sinds woensdagavond laat een topfavoriet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234