Vrijdag 23/04/2021

Een plasje in de ether

rock

de subversieve pop van garbage

Net op het moment dat grunge zijn laatste stuiptrekkingen vertoonde, wist de Amerikaanse formatie Garbage een brug te slaan tussen luide gitaarrock en futuristische pop. Het recept sloeg aan en negen miljoen verkochte platen later is de groep, dankzij haar jongste cd Beautifulgarbage en de radiohits 'Androgyny' en 'Cherry Lips', populairder dan ooit. 'Pop wordt vaak als een wegwerpmedium beschouwd', zegt zangeres Shirley Manson. 'Maar soms zit er veel meer achter dan je denkt.'

Brussel / Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Garbage is ongetwijfeld een van de hardstwerkende groepen in de business: de wereldtournee die volgde op haar vorige cd, Version.02, duurde achttien maanden en omvatte zo'n driehonderd concerten in dertig landen. Als je zo lang op elkaars lip leeft, lust je elkaar dan na verloop van tijd niet rauw? "Zeker. Onze relatie staat voortdurend onder druk", geeft basman-gitarist Steve Marker toe. "Het reizen is uitputtend en als je moe bent raak je sneller geïrriteerd. Maar we waren al vrienden lang voor er van de groep sprake was. We proberen elkaar dus zoveel mogelijk te ontzien."

"Niemand dwingt ons zoveel te toeren", pikt zangeres Shirley Manson in. "Alleen: we zijn echte podiumjunkies. Optreden betekent ongeveer alles voor ons. We grijpen dus alle kansen die we krijgen. Goed, aan het eind van een tournee ben je totaal op: je voelt je beschadigd en depressief, maar een week later ben je dat alweer vergeten. Ach, aan ieder beroep zijn voor- en zijn nadelen verbonden. Als ik dagelijks naar kantoor of de fabriek moest, zou ik ook gek worden. Door Garbage hebben we de hele wereld gezien, hebben we dingen meegemaakt waar anderen alleen maar van kunnen dromen. Daar zijn we ontzettend dankbaar voor."

Vanaf het begin werd de Schotse Shirley Manson, die voordien deel uitmaakte van Goodbye Mr Mackenzie en Angelfish, bij Garbage naar voren geschoven als blikvanger en uithangbord. Maar naar nieuwe songs als 'Shut Your Mouth' en 'Drive You Home' te oordelen, heeft ze aan haar relatie met de media een fikse kater overgehouden. "Het probleem is dat je woorden in de pers soms verkeerd worden weergegeven of dat er leugens over je worden verspreid zonder dat je erop kunt reageren", zucht ze. "Ik heb er geen probleem mee dat sommige journalisten ons niet lusten. Soms voel je echter dat ze een opgeblazen ego hebben, vooringenomen zijn en er een verborgen agenda op na houden. Zoiets vind ik immoreel. Maar al bij al mogen we niet klagen: we krijgen ook veel steun. We're lucky bastards."

Ten tijde van 'Vow', de allereerste single van Garbage, liet Steve Marker zich tijdens een interview ontvallen dat de ambitie van het gezelschap erin bestond "popmuziek zo afgrijselijk mogelijk te doen klinken". Blijkbaar is de groepsfilosofie onderweg een beetje bijgestuurd.

"Dat was een van mijn dommere uitspraken", erkent Marker. "Ons geluid is er alleszins radiovriendelijker op geworden. Weet je, toen we 'Vow' opnamen wilden we vooral met klank experimenteren, wat de agressieve, metaalachtige geluiden in dat nummer verklaart. Misschien dat het specifieke terrein dat we willen verkennen inmiddels wel enigszins veranderd is, maar die experimenteerdrang zit er nog steeds in. We willen absoluut niet klinken zoals alle andere bands: we doen de dingen liever op onze eigen manier. Wat ons vandaag interesseert is: kijken in hoeverre de productiemethoden die Phil Spector dertig jaar geleden huldigde nog bruikbaar zijn in 2001. Vandaar een nummer als 'Don't Cry These Tears'."

"We zijn altijd gefascineerd geweest door het subversieve karakter dat popmuziek kan hebben", zegt Shirley Manson. "Een van de hoogtepunten uit onze carrière was de vaststelling dat 'When I Grow Up', waarin ik bezing hoe een vrouw op haar partner plast tijdens het liefdesspel, op mainstream radiostations werd gedraaid. Want iedereen beweerde: 'Garbage is een doordeweeks popbandje geworden.' O Ja? We slagen er toch maar mooi in controversiële ideeën in de ether te krijgen. Dat is precies onze bedoeling, dus als het gebeurt, genieten we er met volle teugen van. Niet dat we iets tegen mensen hebben die op een oppervlakkige manier naar muziek luisteren en zich laten meeslepen door het ritme of de melodie. Het is juist leuk als je erin slaagt dingen in een song te stoppen zonder dat het publiek iets in de gaten heeft.

"We hebben altijd al geprobeerd echte popplaten te maken en met Beautifulgarbage zijn we daar tot dusver het best in geslaagd. Toch zit iedere song op de cd boordevol tegenstellingen. 'Cherry Lips' klinkt dan misschien wel als een mierzoete song, als je er de achtergrond van kent of wat grondiger naar de tekst luistert, merk je dat er heel wat meer diepgang in zit dan je op het eerste gehoor zou denken. We houden ervan met de luisteraar te dollen. Als ik in een bar een kerel ontmoet die ik wel zie zitten, dan zend ik wel een miljoen signalen tegelijk uit. Zoiets heet flirten. Op dezelfde manier flirten wij als groep met ons publiek. We proberen gewoon onze eigen fans te vinden. Wie voelt zich tot ons aangetrokken? Wie wil naar ons luisteren? Wie snapt waar we precies voor staan? De luisteraars die ons interesseren zijn diegenen die in staat zijn onder de oppervlakte te kijken en de verschillende lagen in onze songs te herkennen."

Zelf is Shirley Manson als tekstschrijfster in de loop der jaren opvallend gegroeid. Haar verhaaltjes zijn persoonlijker en directer geworden en op Beautifulgarbage legt ze meer dan ooit haar ziel bloot.

"Hoe dat komt? Ik werk nu al zeven jaar met drie erg getalenteerde mensen, van wie ik veel heb opgestoken. Tegelijk heb ik veel geleerd van onze fans, het succes, de vrijheid en het zelfvertrouwen die eruit voortvloeien. Als je zo vaak speelt als wij, krijg je na een poosje wel door hoe je het best met anderen communiceert en hoe belangrijk het is dat je signaal klaar en duidelijk wordt opgevangen. Ik geloof ook dat het succes me heeft bevrijd van bepaalde remmingen: ik zeg nu precies wat ik wil zeggen en hoe ik het wil zeggen. Dat is een doorbraak, want door zoveel te toeren en vijf jaar lang haast constant van huis te zijn, was mijn zelfbeeld behoorlijk verbrokkeld geraakt. Ik wist niet langer wie ik was. Een goede manier om mijn identiteit terug te vinden was: schrijven wat me op het hart lag, zonder rekening te houden met de wensen van de groep en de verwachtingen van pers of publiek. Het werd mijn reddingsboei. Doordat ik de trauma's uit mijn verleden in een vorm heb gegoten, kan ik ze nu ook beter verwerken. 'Cup of Coffee' is in tekstueel opzicht wellicht mijn grootste triomf tot nu toe. Zodra ik Dukes pianopartij hoorde, zag ik dat beeld weer voor mij en vloeiden de woorden er in één gulp uit. De respons die ik op dat nummer krijg, is ronduit overweldigend. Dat komt, denk ik, omdat het onderwerp zo universeel is. Het schetst heel goed de leegte en de verslagenheid die je voelt als vrouw wanneer je door een partner zomaar wordt gedumpt. Ik ben er ontzettend trots op."

Hoewel ze de single 'Androgyny' omschrijft als een fun song, is Manson van oordeel dat we allemaal het slachtoffer zijn van onze sekse. Of liever: van de rollen die er doorgaans mee worden geassocieerd. "Absoluut. Dat liedje gaat over het feit dat we voortdurend in onze vrijheid worden beperkt door factoren als geslacht, geloof, huidkleur, afkomst of beroep, gewoon omdat ze door velen op zo'n enge manier worden gedefinieerd. Dat is frustrerend. En het vreemde is dat we, ook al zijn er geen regels, blijkbaar bereid zijn er ons toch naar te plooien." Beautifulgarbage is een beetje opgevat zoals de playlist van een hedendaags radiostation: het is een gevarieerde cd waarop de groep genres zoals rap, r&b, fiftiespop, folkrock en bubblegum volledig naar haar hand zet.

"Die muzikale verbreding heeft alles met zelfvertrouwen te maken", legt Marker uit. "In het begin wilden we ons bewust op een wat engere manier profileren om verwarring te vermijden. Het moest voor iedereen duidelijk zijn waar Garbage precies voor stond. Maar nu het publiek weet wie we zijn, kunnen we probleemloos doen wat we willen. Op onze nieuwe plaat hebben we de teugels losgelaten en risico's genomen. We houden van veel verschillende soorten muziek, dus als er nu iets komt opborrelen dat naar de sixties zweemt, hebben we niet meer automatisch de neiging het te onderdrukken of er een Nine Inch Nails-draai aan te geven."

Zoals bekend bestaat Garbage met Steve Marker, Butch Vig en Duke Erikson voor drie vierde uit producers. Een onmiddellijk gevolg daarvan is dat er altijd wel iemand aan een track blijft sleutelen omdat een of ander detail hem niet helemaal bevalt.

"Butch, Duke en ik zijn inderdaad types die een opname pas uit handen geven als iemand ons met een pistool bedreigt", lacht Marker. "Mocht Shirley ons niet af en toe tot de orde roepen, dan waren we nu nog altijd aan onze debuutplaat bezig."

"De manier waarop ik zelf op muziek reageer, is zeer instinctief, vanuit de buik", vertelt de zangeres. "Als een nummer goed aanvoelt is het, wat mij betreft, klaar. Zoniet moet er nog wat aan geprutst worden. Maar de drie anderen zijn soms dermate geobsedeerd door futiliteiten dat ze het geheel uit het oog verliezen, terwijl het publiek die details sowieso niet opmerkt. Op zulke momenten ontstaan er wel eens verhitte discussies. Want ik voel er weinig voor me maanden in de studio te begraven omwille van enkele microchirurgische ingrepen. Stomvervelend vind ik dat. Het leven is zo toch al kort genoeg? Als een nummer haaks zit, moet je het laten zoals het is: dat voel ik gewoon. Maar hoewel onderlinge meningsverschillen soms voor spanningen zorgen, werken we prima samen. Mocht ik in mijn eentje de plak zwaaien, dan waren onze cd's wellicht niet om aan te horen. Maar als je de drie 'vuilnismannen' hun zin zou laten doen, raakten onze platen gewoon nooit af. We zijn een goed team: we houden elkaar in evenwicht."

Tijdens de opnamen van Beautifulgarbage, die een vol jaar in beslag namen, woonde Shirley Manson noodgedwongen in een hotel in Madison, Wisconsin, mijlenver verwijderd van haar echtgenoot, vrienden en familieleden thuis in Schotland. "Ja, maar dat is niet meer voor herhaling vatbaar", reageert ze beslist. "Ik voelde me enorm geïsoleerd, ben tijdens het maken van die plaat een paar keer door het lint gegaan. Genoeg is genoeg: ik ben niet langer bereid op die manier roofbouw op mijn leven te plegen en wil nooit meer zo lang van huis zijn. Dag in dag uit alleen maar hotelkamers en studio's, ik mag er niet aan denken. Goed, ik ben momenteel wel op tournee, maar dat is iets anders: je zit met zijn vieren in hetzelfde schuitje en tijdens de optredens krijg je ook veel terug van het publiek."

Twee jaar geleden nam Garbage de themasong op voor de James Bond-film The World Is Not Enough. "Ik heb altijd graag naar Bond-films gekeken", zegt Marker, "dus toen we gevraagd werden voor de soundtrack was ik behoorlijk opgewonden. Bij Garbage hebben we altijd de gewoonte gehad alles op onze eigen manier te doen, zonder inmenging van buitenaf, maar zodra je te maken krijgt met een instituut als James Bond blijkt dat plots niet meer te kunnen. Op ieder moment word je eraan herinnerd dat je meewerkt aan een film die 10 miljoen dollar kost. Dat is big business waar zelfs een groep als de onze niets tegen vermag. Je moet dus noodgedwongen onderhandelen met vijfhonderd verschillende mensen die je één voor één een andere richting pogen uit te duwen. Het was leuker geweest hadden we ons eigen ding kunnen doen en het nummer zelf mogen schrijven, maar op zo'n niveau heeft zelfs de regisseur geen controle meer over zijn film. Het was een eh... leerzame ervaring, laten we het daar maar op houden."

De cd Beautifulgarbage van Garbage is uit op Mushroom via PIAS.

'Als ik in een bar een kerel ontmoet die ik wel zie zitten, dan zend ik wel een miljoen signalen tegelijk uit. Op dezelfde manier flirten wij als groep met onze fans'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234