Maandag 18/10/2021

Een paradijs voor zwijgers

Fotograaf Stephan Vanfleteren trok - in opdracht van Eddie Marsman en Saskia Bak van het Fries Museum en Rimmer Mulder, oud-hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant - wekenlang door Friesland en omarmde er de stilte. Bij de opening van zijn tentoonstelling Flakkelân in het Fries Museum verwoordde hij het zo:

Fotograaf Stephan Vanfleteren zoekt de ziel van Friesland

“Ik heb geen woord Fries gesproken tijdens deze foto-opdracht.

Ik heb amper gesproken.

In Friesland wilde ik vooral zwijgen.

Friesland is een paradijs voor zwijgers. Hier heerst nog niet de dictatuur van de luidst balkende ezel of de hoogst kirrende kwezel. De afsluitdijk is een geluidsdemper voor kwetterende Ollanders. De decibels verdrinken in het brakke water aan Lorentzsluizen.

Niet alleen Friezen zijn stil. Het landschap is dat nog meer. Ik geloof in de theorie dat het landschap in de ziel van zijn bewoner kruipt. De alpenboer is iemand anders dan een zeevisser, de ‘Randstadder’ iemand anders dan een ‘Dongeradeler’.

Zelf kom ik uit het diepste uithoekje aan de Belgische kust, vlak tegen de Franse grens. Het zal jullie dan ook niet verwonderen dat er in deze tentoonstelling vaak een zee of dijk te zien is.

Hoe vaak heb ik me in de ochtend moeten verplichten om naar het oosten te trekken.

Landinwaarts.

En hoe vaak stond ik me op het einde van diezelfde dag weer te vergapen aan de schoonheid van het wegglijdende licht achter een zeespiegel. Ik zal het u maar meteen opbiechten:

Bijna altijd.

De weinige keren dat het niet zo was, had mijn innerlijke kompas wel gezorgd voor een Tjeukemeer, of een Slotermeer als valabel substituut.

Water als een slaapmutsje voor het slapengaan.

Of ijs.

Zo behoorde een bevroren IJsselmeer tot het mooiste van wat ik afgelopen jaar heb gezien. Het volledig witte niets, met af en toe een voorbijschaatsende Fries, die in het diepst van zijn gedachten bezig is aan zijn laatste heroïsche kilometers en met een imaginaire sprint tegen Evert Van Benthem.

Ja, nu lijkt met dit prachtige weer de Elfstedentocht ver weg. En dan heden ten dagen zeker nog een andere sport, waar geen elf steden, maar elf sinaasappelen op een groen veld een wereldkampioenschap proberen te winnen. Mag ik jullie er terloops op wijzen dat België op dit WK ook nog geen wedstrijd heeft verloren?

Maar terug naar de koude winter.

U kunt niet geloven hoe vaak ik op een besneeuwde dijk heb gestaan met half bevroren vingers en twee omhoogkruipende jabulani’s in mijn onderbroek. (Voor de vrouwen en de voetbalhaters onder ons: de jabulani is de officiële wedstrijdbal van het WK in Zuid-Afrika).

Was het nog vijf graden kouder geweest, dan hadden ze mijn linker jabulani naast de bevroren teen van Tinus Udding kunnen exposeren in het Schaatsmuseum van Hindeloopen.

Het was een winter met heerlijk veel sneeuw.

Maar ik bleek de enige man in Friesland te zijn die hierom blij was. Geen Elfstedentocht, want die vervelende sneeuw zorgde dat het ijs op de kanalen zo fragiel was als een maagdenvlies, zodat het niet besprongen kon worden door duizende klunende pinguïns.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234