Woensdag 16/10/2019

Bankoveral

Een ouderwetse ‘tunnelkraak’ in tijden van cybercrime: de bankroof in Antwerpen wekt verbazing

De Antwerpse bank waar dit weekend een spectaculaire bankroof werd gepleegd. Beeld BELGA

Riolenstelsel betreden, tunneltje graven en hop, recht de kluizenzaal in. De inbraak in een Antwerps BNP-Paribas-filiaal leest als een doorsnee Hollywood-scenario, maar is net daarom zo uitzonderlijk: de voorbije jaren werd in België niets meer buitgemaakt via een inbraak.

‘Terry bezit een autogarage en zit diep in de schulden. Via Martine komt Terry aan het idee om met kennissen een bank te overvallen door een lange tunnel te graven en de kluisjes van de bank open te breken op de dagen dat het beveiligingssysteem wordt vervangen.’

Over de motieven van de daders is nog niets geweten, maar de Wikipedia-beschrijving van de film The Bank Job uit 2008 toont nu al opvallende gelijkenissen met wat zich afgelopen weekend afspeelde in het BNP-Paribas-kantoor aan de Antwerpse Belgiëlei. Een bende overvallers drong binnen via het publieke riolenstelsel en twee zelf gegraven, tot vijf meter lange tunnels om pardoes terecht te komen in de kluizenzaal van de bank.

Wanneer de inbrekers hebben toegeslagen, is niet helemaal duidelijk. Zondag om 13.30 uur pas sloeg het bewakingsbedrijf alarm bij de politie: achter de onaangeroerde veiligheidsdeur naar de kluizenzaal werd een gat aangetroffen, groot genoeg om een mensenlichaam door te wurmen. Over de buit heerst momenteel nog veel onduidelijkheid, maar de bank laat wel weten dat het “een beperkte perimeter van mogelijk getroffen kluizen” heeft ingesteld. Veel ongeruste klanten, onder meer van de Joodse en de Indiase gemeenschap in de buurt, kwamen maandag uitleg vragen, maar de meesten zouden dus niet getroffen zijn.

Rioolbende

Van de inbrekers voorlopig geen spoor. De speurders volgden de riolering tot in de Nerviërsstraat om daar een tweede tunnel aan te treffen die uitkwam in een huis. In dat huis: dronken Oost-Europeanen, die geen flauw benul hadden van wat er aan de hand was. Ook daar een Hollywood-elementje: terwijl de daders al lang de aftocht hebben geblazen, is een portie slapstick het lot van de politie.

Daar eindigt de vergelijking zowat.
The Bank Job is dan wel gebaseerd op een waar gebeurd verhaal, het dateert uit 1971. Ook de zomer van 1976 doet hier een belletje rinkelen: de ‘rioolbende’ van Albert Spaggiari baande zich toen een ondergrondse weg naar de kluizenzaal van de Société Générale en een miljoenenbuit. De jaren 70 moeten zowat het summum van de bankoverval geweest zijn, maar de laatste decennia gaat het steil bergaf met het métier.

Uit cijfers van bankenfederatie Febelfin blijkt dat er in 2008 nog 116 gewapende overvallen (of pogingen tot) waren, in 2018 amper 2. “En dat zijn in feite de cijfers over hold-ups”, zegt woordvoerder Isabelle Marchand. Met bivakmuts en tweeloop binnenstormen in het kantoor, zeg maar. “De cijfers over inbraken communiceren we zelfs niet meer”, verwoordt Marchand hoe de geruisloze kraak helemaal passé lijkt. Hoewel de inbraakpogingen stabiel zijn gebleven doorheen 2016 (12), 2017 (14) en 2018 (12), werd er nergens iets buitgemaakt.

De Nerviërsstraat nummer 40: de ruimte waar de tunnel naar leidde. Beeld BELGA

Criminaliteit zoekt de weg van de minste weerstand, zegt Stefaan Pleysier, directeur van het Leuvens Instituut voor Criminologie (LINC). “Overvallen op bankloketten hebben gezorgd voor meer veiligheid en minder cash op kantoor.” Dat verklaart eveneens de plofkraken van geldautomaten die vorig jaar de kop opstaken: 18 in 2018, tegenover 4 in 2017.

Bewakingscamera’s, alarmsystemen en plofkoffers hebben de fysieke bankoverval de adem afgesneden. “Maar wat je hier ziet is wel van een andere orde dan de standaard bankoverval”, zegt Pleysier. Bij Febelfin klinkt het bijna bewonderend: “Het moet een stel ingenieuze criminelen geweest zijn.” Evident was het alleszins niet: de riolen aan de Belgiëlei en de Nerviërsstraat variëren van een ronde buis met diameter 40 centimeter tot eivormige leidingen die tot 1,30 meter hoog zijn en 80 centimeter breed.

“Een hachelijke onderneming”, zegt Diether De Ruyte van ontstoppingsdienst Roefs NV, die erop wijst dat de H2S-gassen (waterstofsulfide) die kunnen vrijkomen levensgevaarlijk zijn. Betreden doe je onder meer met gasmeter, veiligheidsharnas en extra zuurstoftoevoer. Ook daar zijn trouwens veiligheidsinspanningen te merken: toen De Ruyte de riolering onder de Nationale Bank onder handen nam, werd van elke werknemer een blanco strafblad verwacht.

Alles opgeteld lijkt in Antwerpen net de weg van de meeste weerstand gekozen te zijn. Een anomalie die – hoewel spectaculair – in het niets verdwijnt met de grote verschuiving richting cybercriminaliteit. “Dat is ook logisch. Vroeger was de toegang tot de bank beperkt tot een fysieke plaats, nu is elke persoon die thuis aan online banking doet een potentiële toegangspoort”, zegt professor computerwetenschappen Christophe Scholliers (UGent) daarover. Het cyberspectrum strekt zich uit van malware bij de eindgebruiker, een veel makkelijker target dan een kluizenzaal, tot de meer technische hacks binnen de systemen van de bank. De pakkans is lager, de buit veel hoger.

En toch. Een gelijkaardige kraak die zich vorig jaar in het Nederlandse Oudenbosch voordeed, leert dat er soms meer in een kluizenzaaltje zit dan je denkt. Uit meer dan 300 kluisjes werd toen naar schatting 10 miljoen euro buit gemaakt. Het relaas in De Telegraaf spreekt alvast tot de verbeelding: “Er lagen zulke grote hoeveelheden cash en goudstaven dat de rovers veel goud open en bloot hebben laten liggen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234