Zondag 13/10/2019

'Een Oscarnominatie is leuk, maar je moet er wel iets mee doen'

Hij brandt van ambitie, onze Oscarkandidaat. Tom Van Avermaet (30), genomineerd voor de kortfilm Dood van een schaduw, probeert in de VS zijn grote filmdroom waar te maken.

Twintig minuten intelligente en bloedmooi verfilmde fantasy. Zo valt Dood van een schaduw misschien nog het best te omschrijven. De kortfilm voert de Dood (rol van Peter Van den Eede) op, die een gevallen soldaat uit de Eerste Wereldoorlog (rol van Matthias Schoenaerts) de kans op een tweede leven geeft. Daarvoor moet hij de schaduwen van 10.000 stervende mensen op de gevoelige plaat vastleggen, die elk een plek krijgen in zijn 'kunstgalerij des doods'.

Het begrip Vlaamse film lijkt mijlenver weg in Dood van een schaduw, maar zelf ziet Van Avermaet dat anders. "De film past wel in de Belgische traditie van surrealisme en magisch realisme. Een typische Vlaamse film is het inderdaad niet, maar welke film is dat wel? Ik heb het gevoel dat het begrip 'Vlaamse film' tegenwoordig erg breed geïnterpreteerd kan worden."

Na het zien van Requiem for a Dream van Darren Aronofsky heb je besloten dat je regisseur wilde worden. Waarom precies die film?

Van Avermaet: "Omdat Aronofsky met elk aspect van zijn regie emotie weet op te wekken. Het visuele, het auditieve, het spel van de acteurs: alles klopt en sorteert effect. 'Als je met een film zoiets teweeg kan brengen, dan wil ik dat ook.' Dat ging toen door mijn hoofd. Toch heb ik eerst informatica gestudeerd. Omdat ik hou van games - ook een manier om een verhaal te vertellen - en omdat ik een vangnet wilde. Maar die studie interesseerde me niet en heb ik ook niet afgemaakt.

Daarop ben ik naar het RITS getrokken. Ik voelde meteen dat ik er op mijn plaats zat, ook al was het in het begin nog wat zoeken. Het frustreerde me een beetje dat ik niet meteen alle middelen kreeg om een film te maken (lacht)."

Wat is je grote kracht als

regisseur?

"Ik kan een verhaal op een visuele manier vertellen. Zelfs al geef je me enkel beelden, dan nog kan ik er iets van maken. Bovendien heb ik doorzettingsvermogen. Ik geef niet op, doe koppig door."

Hoe koppig?

"Ik heb een erg duidelijk idee van hoe ik mijn film wil vormgeven en hou daar meestal aan vast. Ik ben een man van de details en dat begrijpen sommige mensen niet. Dan zeggen ze: 'Wat maakt het uit? Dat ziet toch niemand?', maar het zijn de details die het verschil maken. Zij bepalen of de wereld die je hebt gecreëerd, klopt of niet. Compromissen sluiten, vind ik het moeilijkst van al. Daarom is het werk op de set niet mijn meest geliefde bezigheid. Dat is voor mij altijd een beetje een tragische ervaring. Omdat ik dan verplicht word het verhaal uit handen te geven. Daarom hou ik meer van de voorbereiding en de post-productie. Dan is het verhaal weer van mij."

Je hebt er vijf jaar over gedaan om Dood van een schaduw te maken.

"Veel heeft te maken met de financiering. Voor Droomtijd, mijn eindwerk op het RITS, had ik van het Vlaams Audiovisueel Fonds een wildcard van 60.000 euro gekregen voor een nieuwe film. Ik heb de film een paar keer met dat bedrag proberen te maken, maar telkens lukte het niet. Ik kon niet verteld krijgen wat ik wilde vertellen en vond niet dat ik mijn ambities mocht temperen. Toen ik eindelijk de financiering rond had, kon ik draaien en dat ging op zich snel. In vijf dagen tijd waren de opnames afgerond. Maar daarna heb ik er nog een jaar aan gewerkt om alles precies zoals ik het wou te krijgen."

Hoe ben je op het idee

gekomen?

"Metafysische figuren en mythologie hebben me altijd geboeid en ik wilde iets doen rond de figuur van de Dood. Alleen: ik wilde het doen op een manier waarvan ik dacht dat het nog nooit gebeurd was. Zo kwam ik uit bij de Dood als kunstverzamelaar die doden bekijkt als een criticus. Ik moest op zoek naar een bepaalde esthetiek voor mijn doden en die vond ik in het spel van licht en schaduw.

"Ik vond het ook mooi om zo'n filmisch gegeven in een film te verwerken - als een soort meta-laag. Daarna begon ik te denken: hoe zou de Dood dan aan zijn doden, aan zijn 'kunstwerken' komen? Door iemand anders in te zetten? Misschien een dode die hij een tweede kans geeft?"

Bijzonder uitputtend voor de fantasie allemaal, lijkt me.

"Het is wat ik het liefste doe: een eigen wereld creëren."

Voel je de behoefte niet iets te vertellen over de maatschappij van vandaag?

"Jawel, alleen niet met deze film. Met deze film wilde ik gewoon een mooi en heel eigen verhaal vertellen. Zo mag cinema ook zijn, vind ik. Mijn films zullen altijd fantasierijk zijn, maar dat hoeft maatschappijkritiek niet uit te sluiten. Droomtijd ging over een wereld die gedomineerd werd door tijd en waarin iedereen die te laat kwam, afgevoerd werd."

Heel wat aandacht gaat naar het feit dat Matthias Schoenaerts de hoofdrol speelt. Steekt dat?

"Nee, al vind ik het wel jammer dat hier en daar gesuggereerd wordt dat Dood van een schaduw enkel genomineerd is omdat Matthias erin meespeelt. Dat is niet fair. Uiteraard is zijn sterke vertolking een element dat heeft meegespeeld, maar het is zeker niet het enige.

Ik volg Matthias al sinds Anyway the Wind Blows en zag meteen zijn potentieel. Hij is in staat tot erg filmische vertolkingen, hij werkt op mimiek en weet hoe belangrijk details kunnen zijn."

Had je kunnen voorspellen dat hij zo'n grote zou worden?

"Ik heb altijd gedacht dat hij veel zou bereiken, maar had nooit kunnen vermoeden dat het zo snel zou gaan. Hij heeft alles mee als filmacteur. Hij weet hoe hij moet spelen voor een camera en zijn hart klopt het snelst voor film. Zijn talenkennis is ook uitzonderlijk. Hij spreekt perfect Frans, accentloos Engels. En dan heeft hij ook nog eens zijn looks mee. Het was gewoon wachten op de grote doorbraak."

Wat was jouw eerste reactie toen je hoorde dat je genomineerd was?

"Het nieuws was nog toen de ceremonie bezig was al op de website verschenen. Dat bracht me in de war. En toen ik zeker was dat ik wel degelijk genomineerd was, heb ik dat moment vooral vanop een afstand beleefd. Het was me te surreëel."

Wel ben je snel in actie geschoten. Heel wat van je tijd breng je tegenwoordig al netwerkend in Amerika door.

"Ik smeed het ijzer nu het heet is. Een Oscarnominatie is leuk, maar je moet er wel iets mee doen. Mensen die het kunnen weten waarschuwen me voor een terugval in interesse, vooral bij potentiële agents, als ik niet zou winnen. We zien wel. Sowieso is de interesse nu behoorlijk groot. Ik heb zelfs al samengezeten met de mensen van Legendary Pictures, de maatschappij achter de Batman-films en Inception. Dat netwerken is vermoeiend, maar het is noodzakelijk. De concurrentie is enorm: je moet er koste wat het kost voor zorgen dat de mensen weten wie je bent. Ik ben brandend ambitieus, ja. Ik wil een langspeelfilm maken en heb daar veel voor over.

"Toch vind ik het jammer dat ik nu de tijd niet vind om creatief bezig te zijn. Ik heb geen enkel scenario in de schuif liggen en dat frustreert me wel. Ik heb zelfs nog geen tijd gehad om de scenario's die ik aangeboden heb gekregen, te lezen. Ik moet ook gaan beslissen met welk Amerikaans agentschap ik wil samenwerken. De drie grootste van Hollywood, UTA, CAA en WME, zijn allemaal geïnteresseerd. Bijzonder fijn uiteraard, maar wel moeilijk kiezen (lacht). Geen enkele van de mensen die ik nu al ontmoet heb, was blasé of deed loze beloftes. Daar valt dus al niemand af (lacht)."

Maar echt concrete plannen zijn er nog niet?

"Ik reken op minimum een jaar voor ik met een concreet project naar buiten zal kunnen treden. De kans is groter dat ik in het buitenland aan de slag ga dan in België. De middelen hier zijn te beperkt voor het soort films dat ik wil maken. Zelfs Dood van een schaduw was een coproductie omdat ik met louter de middelen uit België niet rond kwam."

Is het moeilijk nuchter te blijven?

"Niet echt. Ik hou me de ervaringen van anderen die wel werden meegesleept door het hele circus, goed voor ogen. Ik krijg ook wijze raad van mensen als Michaël Roskam. Ik weet nu dat ik me niet meer mag focussen op één project, zoals ik met Dood van een schaduw heb gedaan. Ik wil verschillende opties openhouden en dan zien welk project eerst concreet wordt. Dan is het ook minder teleurstellend als de dingen niet lopen zoals ze zouden moeten lopen.

"Telkens opnieuw moeten beginnen, zoals ik met Dood van een schaduw heb moeten doen, is gewoonweg te vermoeiend. Op een bepaald moment begon ik het als een test te zien. 'Als ik nu opgeef, ben ik niet in de wieg gelegd om films te maken', dacht ik. En ook: 'Dan zal geen enkele financier me nog vertrouwen.'"

Hoe schat je je kansen in?

"We zijn de underdog. Ik ben de enige Europeaan in competitie. Alle andere regisseurs zijn Amerikaans of Canadees. Dat is sowieso een nadeel. Bovendien spelen in alle andere films in competitie kinderen mee (lacht). Niet dat het geen goede selectie is, hoor. Dit jaar is een goed jaar, hoor ik overal. Des te beter: het maakt de eer gekozen te zijn alleen maar groter. Toch denk ik soms dat anderen meer bezig zijn met die Oscarnominatie dan ik. Waar die nominatie toe kan leiden: dat interesseert me."

Toch heb je al een speech.

"Ik weet wat ik wil zeggen, ja. Ik wil dat de mensen weten hoeveel bloed, zweet en tranen er in Dood van een schaduw zijn gekropen, wat dat inhoudt: een film maken. Ik heb nog niet geoefend voor de spiegel, maar aangezien ik een rijke verbeelding heb, gaan mijn fantasieën tegenwoordig al eens naar die speech (lacht)."

Wat voorafging

Met Dood van een schaduw werd Tom Van Avermaet genomineerd voor de Oscars, categorie kortfilms. Van Avermaet zal volgende week zondag in de zaal zitten, wellicht samen met hoofdrolspeler Matthias Schoenaerts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234