Vrijdag 03/12/2021

Een op de vier lesbische vrouwen kreeg al te maken met geweld binnen de relatie

Erika Frans (Sensoa): 'Mannen worden gestigmatiseerd als d� geweldplegers, maar in realiteit gaan vrouwen ook geregeld door het lint'

'Vrouwen slaan net zo vaak als mannen'

Uit een rondvraag van Sensoa blijkt dat bijna een kwart van de Vlaamse lesbiennes al met geweld binnen de relatie is geconfronteerd. 'Het stereotiepe beeld dat enkel mannen geweld plegen op hun partner strookt niet met de realiteit', zegt Erika Frans, onderzoekster bij het centrum voor seksuele gezondheid.

Brussel

Van onze medewerkster

Sara De Sloover

Eén op de vier lesbische vrouwen kreeg al met geweld te maken in haar liefdesrelaties. Bij dames ouder dan veertig loopt dat zelfs op tot één op de drie. Dat blijkt uit de rondvraag bij 160 vrouwen die Sensoa eind 2003 op de Lesbiennedag deed. "Het hangt er natuurlijk vanaf welke definitie van geweld je hanteert", zegt Mark Sergeant, programmaverantwoordelijke holebi's bij het het Vlaamse service- en expertisecentrum voor seksuele gezondheid Sensoa. "De vrouwen moesten zelf uitmaken wat voor hen onder de noemer 'fysiek en emotioneel geweld' valt. Maar ik moet toegeven dat ik toch flink geschrokken was van de cijfers, die trouwens overeenkomen met resultaten uit andere onderzoeken."

"In homoseksuele relaties, zowel man-man als vrouw-vrouw, wordt vaker geweld gebruikt dan in heterorelaties", bevestigt Erika Frans, specialiste partnergeweld bij Sensoa. "Homomannen zijn binnen hun relatie zelfs even vaak slachtoffer van geweld als heterovrouwen."

"In tegenstelling tot wat je zou denken, zijn volwassen mannen en vrouwen even vaak het slachtoffer van gewelddaden", gaat de onderzoekster verder. "De daders zijn meestal mannen, maar daarin worden bijvoorbeeld ook overvallen, straatagressie, caféruzies en vechtpartijen tussen vrienden meegerekend."

"Vrouwen slaan net zo vaak als mannen", doet Ad Vingerhoets, hoogleraar klinische psychologie aan de universiteit van Tilburg, er nog een schepje bovenop. "Toen een vooraanstaande onderzoekster in 1979 tijdens een congres verkondigde dat vrouwen in relaties net zo gewelddadig zijn als mannen, kreeg ze niet alleen heel wat afkeurende reacties, het leidde zelfs tot regelrechte bedreigingen... door vrouwen", illustreert de Nederlandse psycholoog in zijn boek De ondraaglijke lichtheid van de liefde.

Vingerhoets baseert zich voor zijn stelling op een wereldwijd onderzoek bij meer dan 60.000 proefpersonen. Ongeveer 16 procent van de ondervraagde echtparen gaf aan dat er in het afgelopen jaar binnen de relatie agressief gedrag was voorgevallen. Bij de - vaak jongere - samenwonenden liep dat cijfer op tot één op de drie. "De grootste verrassing van het onderzoek was dat zowel mannen als vrouwen allebei aangeven dat de vrouw vaker degene is die begint met het geweld", aldus Vingerhoets. Mannen en vrouwen die zelf gewelddadig zijn, zijn ook het vaakst slachtoffer. Mannen die slaag krijgen van hun vrouw zijn in veel gevallen dus zelf kwistig met de klappen.

De Amerikaanse onderzoeker Murray Strauss was de eerste die wereldwijd onderzoek heeft gevoerd naar de geweldpleger binnen relaties. Ook de universiteit van Leuven deed mee aan zijn onderzoek naar dating violence, over geweld tussen partners die nog niet samenwonen. "Geweld stond in zijn onderzoek eveneens voor elkaar uitschelden of dingen naar elkaars hoofd gooien. Mannen en vrouwen bleken zich even vaak aan zulke woede-uitbarstingen te bezondigen", vertelt Erika Frans. "Ik vermoed dat dat wel strookt met de werkelijkheid."

Vrouwen die hun partner meppen verkopen, doen dat volgens de Sensoa-medewerkster omdat ze de andere willen straffen of simpelweg om hun frustraties af te reageren. "Vrouwen die als kind vaak fysiek werden gestraft, willen met de klappen hun partner in het gareel houden nadat die in hun ogen iets fout heeft gedaan. Andere vrouwen zitten met opgekropte stress of boosheid en koelen hun woede op de partner: niet zoveel verschil met de mannen dus." Agressieve buien van vrouwen hebben wel minder ernstige gevolgen. "Door de grotere fysieke kracht van mannen is er achteraf veel meer schade", verklaart Frans.

Toch blijven de meeste mensen het moeilijk hebben om vrouwen als iets anders dan de slachtoffers te zien. In 1968 vond 20 procent van de Amerikanen een klap met de vlakke hand door een man in het gezicht van een vrouw nog acceptabel, in 1994 kon dat voor amper 10 procent nog door de beugel. De cijfers voor vrouwen zijn echter gelijk gebleven (22 procent in 1968 versus 23 procent in 1994). Als een vrouw iets mispeutert, hebben we de neiging haar fouten te minimaliseren en haar als een slachtoffer af te schilderen. Denk maar aan de film Monster over de lesbische seriemoordenares Aileen Wuornos, die openlijk probeerde de sympathie van de kijker op te wekken voor een vrouw die zes mannen van het leven beroofde.

"Mannen worden gestigmatiseerd als dé geweldplegers, maar in realiteit gaan vrouwen ook geregeld door het lint", bevestigt Frans. "Meestal op een andere manier, maar toch. Als vrouwen echt fysiek geweld plegen, is dat vaker tegenover hun kinderen."

"Vrouwelijke seriemoordenaars zijn een grote zeldzaamheid", benadrukt Ad Vingerhoets nog. "De meeste vormen dan nog een dodelijk duo met hun partner. Als een vrouw in de ban raakt van een sadist, kan het heel slecht aflopen." Ook Shirin Gul, de Afghaanse seriemoordenares (DM 31/3/2005), werkte samen met haar vriend om 27 mannen te verdoven en daarna te wurgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234