Dinsdag 02/03/2021

NieuwsDoorlichting woon-zorgcentra

Een op de drie woon-zorgcentra slordig met coronacijfers: rapport toont beterschap én pijnpunten

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Hoe goed zijn onze woon-zorgcentra ondertussen gewapend om uitbraken van corona te voorkomen? En hoe gingen ze tijdens de tweede golf om met hun bewoners? De Vlaamse Zorginspectie viel onverwacht binnen in meer dan 500 voorzieningen en bundelde alle ervaringen in een nieuw rapport. Wij konden het inkijken en zagen beterschap, maar ook nieuwe pijnpunten.

Vlak voor de zomer publiceerde de Vlaamse Ombudsdienst een ontluisterend rapport over de situatie in de woon-zorgcentra tijdens de eerste coronagolf. Op basis van getuigenissen werd een grimmig beeld geschetst van de sector. Als een reactie daarop liet minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) de Zorginspectie uitrukken. Die viel tussen juli en december onaangekondigd binnen bij 540 woon-zorgcentra (66 procent van de sector) en controleerde die op 290 punten. 

Het resultaat van die grootschalige inspectieronde heeft men nu in een rapport gegoten. Daarin valt op dat de sector stappen heeft gezet. Op heel wat punten blijkt een grote meerderheid van de rusthuizen in orde met de preventiemaatregelen. Beschermend materiaal en mondmaskers zijn voldoende aanwezig en worden correct gedragen, de handhygiëne wordt gerespecteerd en de registratie van bezoekers verloopt vlekkeloos. Ook voor het mentaal welzijn van de bewoners blijken zowat alle geïnspecteerde wzc’s meer oog te hebben dan tijdens de eerste golf. Vlaams Parlementslid Lorin Parys (N-VA) noemt dat een stap in de juiste richting. “De meeste woon-zorgcentra hebben zich in het midden van een crisis pijlsnel aangepast.” Toch legt het rapport ook vier pijnpunten bloot.

1. Personeel komt op te veel plaatsen tegelijk

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het personeelsbeleid in woon-zorgcentra een invloed kan hebben op de verspreiding van corona-infecties. Er wordt daarom aangeraden om personeel zoveel mogelijk in aparte afdelingen te houden, maar dat blijkt onmogelijk. In 93 procent van de geïnspecteerde wzc’s worden medewerkers ingezet op verschillende afdelingen. Bijna drie kwart van alle voorzieningen hebben bovendien personeelsleden die ook nog actief zijn in andere sectoren, zoals in de thuiszorg. Heel wat medewerkers hebben op die manier verschillende contacten binnen en buiten het bejaardentehuis en kunnen het virus – als ze zelf besmet zijn – ongewild op verschillende plaatsen introduceren. Komt daar nog bij dat 29 procent van de woon-zorgcentra interimkrachten inschakelde. Die tijdelijke werknemers verhuizen in korte tijd vaak van instelling naar instelling.

2. Veel rusthuizen zijn slordig met cijfers

Hoeveel besmettingen zijn er bij het personeel en de bewoners van woon-zorgcentra? En hoeveel bewoners stierven aan Covid-19? De voorbije maanden kon iedereen dat via een dashboard op de website van het Agentschap Zorg & Gezondheid opvolgen. Alleen blijken niet alle wzc’s even zorgvuldig om te springen met hun rapportering. De inspectie stelde vast dat 156 rusthuizen (29 procent) hun cijfers niet consequent doorgeven. Dat is veel. Zeker als u weet dat de inspectie enkel is langsgegaan bij woon-zorgcentra waar op dat moment geen sprake was van een uitbraak. Het aantal besmettingen, vermoedelijke besmettingen en sterfgevallen kan er dus niet hoog hebben gelegen. Toch deed bijna één op de drie geen of weinig moeite om consequent cijfers door te geven. En van zij die het toch deden, maakten sommigen fouten. In liefst 56 wzc’s (11 procent) stelde de inspectie vast dat het laatst gerapporteerde cijfer niet strookte met de realiteit. Voor parlementslid Parys is dat een bezorgdheid. “Als de cijfers waarop het beleid zich baseert niet deugen, zal het beleid dat ook niet doen”, vindt hij. “Ik snap echter dat rapporteren tijdrovend is. We zouden minder belangrijke administratie voor de woon-zorgcentra kunnen schrappen, maar in ruil wel eisen dat we de cijfers dagelijks correct doorkrijgen.”

3. (Te) strikte regels om wzc te verlaten

In het rapport is er veel aandacht voor het psychosociaal welzijn van de bewoners. Uit heel wat factoren blijkt dat de meeste voorzieningen daar in het najaar meer aandacht voor hebben gehad dan in het voorjaar. Zo was bezoek in 99 procent van de voorzieningen toegestaan voor bewoners die niet besmet waren met Covid-19. En zelfs besmette bewoners mochten in de helft van de voorzieningen nog bezoek ontvangen. Ook groepsactiviteiten, gemeenschappelijke maaltijden en animatie bleven in 9 op de 10 woonzorgcentra gewoon doorgaan. Tijdens de tweede coronagolf was er wel nog minstens één grote belemmering in de vrijheid van de bewoners: ze konden het wzc amper verlaten. Tussen september en december mochten bewoners in een op de drie bejaardentehuizen geen voet buiten de deur zetten — behalve om naar de dokter, de notaris of de bank te gaan voor dringende zaken. In alle andere gevallen was het verboden om naar buiten te gaan. Zelfs niet voor een wandeling in een park. In bijna drie kwart van de voorzieningen waar bewoners wél de deur uit mochten, was dat bovendien enkel onder strikte voorwaarden. Parys noemt dat een werkpunt. “Het woon-zorgcentrum kunnen verlaten is een mensenrecht en dat moeten we garanderen.”

4. Geen enkel centrum gecheckt op ventilatie

Hoewel ventilatie volgens Sciensano één van de zes gouden regels is om corona-infecties te voorkomen, valt het op dat de Zorginspectie in geen enkel woon-zorgcentrum gecontroleerd heeft of er voldoende verlucht wordt. In het hele rapport is er niet één verwijzing naar ventilatie te vinden en ook in de 290 punten die per woon-zorgcentrum gecontroleerd werden, is er niet één die op verluchting of ventilatie slaat. “Dat is echt een gemiste kans”, zucht Parys. “Ik ga de minister vragen om alsnog een analyse te maken van hoe het daarmee gesteld is in onze woon-zorgcentra.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234