Dinsdag 25/01/2022

Een ontwricht gezin

Zonder de steun van een grote platenfirma is Pavement uitgegroeid tot een van de populairste indiebands. Voor haar nieuwe cd Terror Twilight ging de groep in zee met de van Radiohead en Beck bekende producer Nigel Godrich. Dat leidde tot de toegankelijkste plaat van het Amerikaanse kwintet. Maar in de grond blijft Pavement een band die grilligheid koppelt aan popgevoeligheid.

Christophe Verbiest

Vorig jaar meldde Pavements platenfirma dat de nieuwe langspeler van de groep een live-cd zou worden. Mark Ibold: "Dat klopt. Er is iets misgelopen met de opnamen voor die live-plaat. Ik weet niet precies wat, maar ik denk dat ze vernietigd zijn in een auto-ongeluk. Ik ben niet goed op de hoogte. Misschien zijn ze gewoon nat geworden omdat ze op de achterbank van Scotts cabriolet lagen." Bassist Mark Ibold meldt het op laconieke toon, al kan er nog net een zuinig glimlachje af. Het kan hem zo te zien niet veel schelen. "We waren toen al aan een nieuwe studioplaat bezig en zij slorpte al onze aandacht op." Die cd ligt deze week in de winkel: Terror Twilight, de toegankelijkste collectie songs die het Amerikaanse kwintet ooit uitbracht. Pavement bestaat verder uit drummer Steve West, percussionist Bob Nastanovich en de zangers-gitaristen Scott Kannberg en Stephen Malkmus Jr.

De groep begon al in juli '98 aan Terror Twilight te werken. Het duurde ongeveer een jaar voor de plaat in de winkel lag, en dat vindt ook de groep bijzonder laat. Ibold: "Nou, de opnamen gebeurden in verschillende perioden, ik denk dat we in totaal niet veel langer in de studio heb gezeten dan bij vorige cd's. Wel is het zo dat we langer aan de liedjes hebben gewerkt. Weet je, vier jaar lang hebben we jaarlijks een plaat gemaakt. Dat is een hoog ritme, met als gevolg dat er op elke cd wel enkele nummers staan waarover we toch niet tevreden waren - al zijn ze niet echt slecht, natuurlijk."

In het verleden was Pavement al de studio in getrokken met gereputeerde mensen als Bryce Goggin en Mitch Easter, maar die heren waren slechts ingehuurd als opnametechnici. Voor Terror Twilight ging het kwintet voor het eerst in zee met een producer: Nigel Godrich, de man die zich ook bezighield met Mutations van Beck en OK Computer van Radiohead. Ibold: "Aanvankelijk wilden we hem slechts als engineer inhuren, maar zijn enthousiasme was zo aanstekelijk dat we beslisten om voor het eerst een producer te gebruiken. Het bleek de juiste stap. Niet dat onze werkwijze erg veranderd is, Nigel heeft ons vooral gestimuleerd om steviger te werken. (lachend) We wilden niet onderdoen voor al die andere harde werkers met wie hij aan de slag is geweest. Dat klinkt misschien wat melig, maar zulke details kunnen het resultaat duidelijk beïnvloeden. Het grote verschil met vroeger is dat de plaat gewoon beter klinkt. Dankzij Nigel hebben de liedjes een vollere klank, zelfs de rustige nummers."

Dat klopt. In nogal wat songs zitten allerhande geluidjes verscholen die je pas na een aantal beluisteringen opmerkt en die pas goed tot hun recht komen als je de cd met een hoofdtelefoon beluistert. "Ja, aan pakweg de structuur van de songs heeft hij niks gewijzigd, maar die subtiele effecten komen vaak uit zijn koker." In 'Platform Blues' experimenteert Pavement met een mondharmonica. Daarvoor deed de groep een beroep op Jonny Greenwood van...Radiohead. Ibold: "Dat was een tip van Nigel. Zelf kan hij geen mondharmonica spelen en aangezien we in Londen opnamen, konden we niet zomaar een vriend opbellen. Als je de demo-opnamen van Stephen beluistert, dan begrijp je waarom we een buitenstaander nodig hadden om dat instrument te bespelen." Daardoor staat er met 'Platform Blues' voor het eerst een bluesliedje op een Pavement-plaat. Ibold: "Ja, we hadden duidelijk Captain Beefheart in het achterhoofd. Het nummer heette aanvankelijk 'Ground Beefheart'. Dat is een typische Pavement-werktitel, net als bijvoorbeeld 'Folk Jam'. Het verbaast me dat we die titel wel behouden hebben."

Ten tijde van de eerste ep's en de debuut-cd Slanted & Enchanted kon Pavement nog omschreven worden als een dwarse kruising tussen Sonic Youth en The Fall. Sindsdien heeft de groep een hele weg afgelegd, waarbij ze almaar meer invloeden in haar muziek verwerkte. Terror Twilight is de Pavement-plaat met de meest diverse invloeden: ze bevat verwijzingen naar blues, folk, country, jazz, krautrock, gitaarnoise en nog veel meer. Ibold: "Ik denk dat de nieuwe cd onze platencollectie weerspiegelt. De jongste vijf jaren zijn we meer in folk en jazz geïnteresseerd geraakt. Indierock is de laatste jaren gewoon minder aantrekkelijk. Ik denk dat Stephen ook anders zingt, wat gevarieerder. Soms neigt hij wat naar The Incredible String Band." Ibold wijst ook op andere folk(rock) invloeden op Terror Twilight, zoals Fairport Convention en Pentangle. "Wie weet wat het op de volgende plaat zal worden", lacht hij. Malkmus bedacht voor de nieuwe plaat zelfs de omschrijving trip-metal. "Dat slaat slechts op een paar songs, zoals 'The Hexx'." Maar zelfs dat is slechts gedeeltelijk waar. "Ach, het is gewoon een uithaal naar de Britten, die altijd nieuwe genrebenamingen bedenken. Dat gebeurt wellicht meer in techno: heavy beathouse, jungle, garage, doorknob, metal fingertips."

Pop in prikkeldraadverpakking: zo is Pavements werk ooit correct omschreven en de definitie geldt nog altijd, met dien verstande dat de stekels momenteel wat verder uit elkaar staan dan vroeger. Je kan de archetypische Pavement-song omschrijven als een combinatie van hoekigheid en popsensibiliteit, wat op Terror Twilight leidt tot prachtsongs als 'Spit on a Stranger' of 'Speak See Remember'. Ibold: "Het klopt dat onze liedjes, hoewel ze poppy zijn, vaak evenzeer dwars klinken. Dat belet dat de songs te glad worden. Noem het de Pavement-grilligheid. Ik weet niet of dat bewust is, maar blijkbaar is het inherent aan de groep. Soms verwijzen mensen ernaar zonder dat ik me bewust ben van die grilligheid, misschien omdat ik er zo aan gewend ben. Alleen hoop ik dat onze grilligheid niet tot verwarring leidt." Dat denk ik niet, het lijkt me zelfs de essentie van Pavement. "Ik merk wel eens dat men onze muziek soms Pavement-achtig noemt bij gebrek aan een beter woord (lacht). Dat is leuk, het lijkt me zelfs een compliment. Maar misschien kan je het ook negatief gebruiken: This crap has essence of Pavement all over it."

Alle liedjes op Terror Twilight zijn van de hand van Malkmus. Niet verrassend, want hij is van bij de start van de band, tien jaar geleden, de belangrijkste songschrijver. Toch pende Scott Kannberg in het verleden ook regelmatig nummers - en niet van de minste - voor de groep. "Mijn songs zijn te vreemd voor Pavement", beweert Kannberg. Dat blijkt toch niet uit de vorige cd's. "Voilà, de meest toegankelijke halen wel de platen. Ik schrijf sowieso minder dan Stephen. Hij bedenkt zelfs nummers terwijl hij slaapt. Ik moet daar wakker voor zijn."

Twee jaar geleden vertelde Malkmus nog aan De Morgen dat Ibold uitstekende songs schrijft, alleen: "Als het op een liedje voor een cd aankomt, dan voelt Mark zich altijd geïntimideerd, om welke reden dan ook." Ja? Ibold: "Tja, ik ben altijd zo onder de indruk geweest van Stephens songs, dat ik nooit de behoefte heb gevoeld om mij op te dringen. Ik draag natuurlijk wel eens iets bij aan zijn liedjes, maar het lijkt me gewoon niet nodig dat ik zelf een volledig nummer voor Pavement schrijf. Maar wat niet is, kan nog komen, natuurlijk. Ik heb net een piano gekocht en ik denk dat dat een beter instrument is om songs op te schrijven dan een bas."

De teksten van Malkmus lijken een stuk persoonlijker dan vroeger. Niet dat hij zich plotsklaps heeft overgegeven aan belijdenislyriek, maar soms krijg je de indruk dat hij een luikje van zijn hart opent. Dat is al heel wat voor een man die berucht is om zijn cryptische teksten, die overigens wel goed bekken en intrigerend klinken. Ibold: "Dat vind ik ook, al hebben we daar niet over gepraat. Het is fijn, ik denk dat mensen klaar zijn om wat meer te vernemen over S.M. Malkmus (lacht)." Malkmus: "Ja, ze zijn persoonlijker geworden. Het werd wel tijd, vond ik."

Het was dus een bewuste stap. "Nou, neen, toch niet. Ik denk nooit erg hard na over de teksten, wel over de muziek. Wat ik zing, bedenk ik meestal vlak voor we opnemen." Hij heeft dus geen verklaring voor de verandering in zijn teksten. "Ik betwijfel het of die tegenwoordig erg anders zijn. Maar eerlijk gezegd ben ik niet de geschiktste persoon om daarover te oordelen, net omdat ze zo intuïtief bedacht zijn. Als jij dat vaststelt, dan moet ik gewoon nadenken over wat in mijn privé-leven tot die verschuiving kan hebben geleid. En daarover wil ik niks vertellen. Trouwens, ik wil ook niet weten waarom ik die teksten nu verschillend heb benaderd."

Misschien is hij wat minder verlegen. "Dat is zo. Het kan me veel minder schelen wat mensen over mij denken. Ik heb het vertrouwen dat ik kan vertellen wat ik wil. Daarenboven vatten veel mensen - behalve onze fans - sowieso vaak niet wat we doen. Weet je wat het is: met het ouder worden besef je dat de wereld niet om jou draait en dan krijg je de neiging gewoon je zin te doen. (glimlachend) En we stonden al bekend als een band die koppig zijn eigen zin doet."

Praten de leden wel eens over Stephens teksten? Ibold: "Ze zijn geen onderwerp van discussie. Maar aangezien iedereen andere favoriete passages heeft, vertellen we elkaar welke dat zijn. Nu ja, aangezien ze vaak niet narratief zijn, zijn de mogelijkheden voor een gesprek beperkt. Stephen bedenkt vooral beelden en daarover hoef je meestal niets te zeggen. Je merkt ook dat hij soms woorden kiest voor hun klankwaarde en dat is prima. Een bepaald woord kan niets te maken hebben met de zinnen die eraan voorafgaan of erop volgen, maar toch perfect op zijn plaats staan."

Het Amerikaanse kwintet wordt vaak beschouwd als een zeer democratische groep. Bestaat er dan echt geen hiërarchie in de band? Malkmus: "Buitenaf bekeken is de zanger en songschrijver - ik dus - nadrukkelijker aanwezig in de liedjes. Maar als je goed naar de muziek luistert, dan merk je dat Pavement in wezen de samensmelting van gelijke zielen is. Iedereen kan ook altijd een veto uitspreken."

Pavement bestaat dit jaar tien jaar. Wat was de ambitie bij de start? Ibold: "Ik had voordien in slechts één andere groep gespeeld en mijn ambitie was erg beperkt toen ik tot Pavement toetrad: een paar weken per jaar rondtrekken om muziek te spelen. Ik denk dat niemand had durven te bevroeden dat de groep zo populair zou worden. Toen we de recensies van onze eerste plaat zagen, werden we een beetje verwaand. (lachend) Zo van: wacht eens even, laten we drie weken toeren en misschien kunnen we zelfs in Engeland spelen. Kortom, het is een verrassing dat we nu nog altijd bezig zijn."

Kannberg: "Ik denk dat de weg die we hebben afgelegd een rechte lijn is. We hebben domme dingen gedaan, maar ook verstandige en we hebben geluk nodig gehad om te staan waar we nu staan." Wat is er fout gelopen? "We zijn op zakelijk vlak weleens met de verkeerde mensen scheep gegaan. Wat onze muziek betreft: daar kunnen we grosso modo achter blijven staan, al zijn er links en rechts enkele liedjes waaraan we, zoals Mark al zei, wat harder hadden moeten werken. We hadden ook wat minder concerten moeten geven." Malkmus: "Dat zeker, want na zo'n lange tournees heb je een gevoel van: nu een tijdje geen rockmuziek meer."

De leden van Pavement wonen verspreid over de Verenigde Staten. Kannberg: "Het nadeel is dat je niet veel kan repeteren of ideeën uitwisselen. Het voordeel is dat je nog een leven hebt naast de groep. Onze interesses buiten de band zijn nogal divers." Malkmus: "Als we altijd op elkaars lip zouden zitten, zouden we bijvoorbeeld ook naar dezelfde platen luisteren." Kannberg: "We vormen een ontwricht gezin." Malkmus: "Dat is wel leuk. Het is ook een wonder dat we het in deze business tien jaar hebben uitgezongen. Daar verdienen we een schouderklopje voor. We're still fighting crazy after all these years." Malkmus staat ondertussen wat spastisch te bewegen, een beetje alsof hij de afslag geeft bij golf. Hij speelt wel eens golf, zo blijkt, maar minder vaak dan Kannberg. Toch pols ik even naar Malkmus' handicap. "Het onvermogen de waarheid te spreken tijdens interviews." Dát was niet de vraag, maar wel een interessant antwoord. Of was het een leugen?

Terror Twilight is uit op Domino en wordt verspreid door Bang! Pavement speelt op 2 juli op Rock Werchter. Discografie: Slanted and Enchanted (1992), Westing (by Musket and Sextant) (1993), Crooked Rain Crooked Rain (1994), Wowee Zowee (1995), Brighten the Corners (1997), Terror Twilight (1999).

'Mijn handicap? Het onvermogen om de waarheid te spreken tijdens interviews'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234