Woensdag 28/09/2022

Een ongewoon, want

'A Soldier's Daughter Never Cries' van regisseur James Ivory

teder familieportret

Het komt een beetje als een cultuurschok(je) om in een film van James Ivory plots geconfronteerd te worden met een schoolklas, waar men het 'Dominique'-liedje van onze nationale Soeur Sourire aangeleerd krijgt! En waar we ook een stukje John Wayne-western in het Frans voorgeschoteld krijgen. Maar écht vreemd hoeven we dat niet te vinden, want de Amerikaanse regisseur James Ivory heeft van cultuurschokken zowat zijn handelsmerk gemaakt. Zo ook dus in A Soldier's Daughter Never Cries, waarvoor hij (uiteraard) opnieuw samenwerkte met producent Ismail Merchant en scenariste Ruth Prawer Jhabvala.

Samen met haar adapteerde Ivory de semi-autobiografische roman van de Amerikaanse schrijfster Kaylie Jones, die in A Soldier's Daughter Never Cries uit 1990 grotendeels haar eigen jeugd reconstrueerde, die zich in de jaren '60 en vroege jaren '70 voornamelijk in Parijs afspeelde. Daar maakte haar vader als een soort 'Ernest Hemingway van de sixties' deel uit van de literaire bohémienscène. Die vader was namelijk de succesrijke schrijver James Jones, onder meer bekend van de oorlogsromans From Here To Eternity en The Thin Red Line. Beide boeken werden inmiddels verfilmd: het eerste al in '53 door Fred Zinnemann (met onder meer Burt Lancaster, Deborah Kerr, Montgomery Clift en Frank Sinatra in de voornaamste rollen); het tweede vorig jaar door Terrence Malick.

In A Soldier's Daughter Never Cries werd de naam van James Jones veranderd in Bill Willis en die van dochter Kaylie in Channe. De film wordt chronologisch en dus zeer rechtlijnig verteld en bestaat uit drie grote hoofdstukken. In het eerste deel, dat Billy heet, maken we kennis met de familie Willis, waar net het Franse jongetje Benoît geadopteerd wordt. In eerste instantie reageert de jonge Channe nogal onwennig en jaloers, en zoekt ze troost en bescherming in de armen van het Portugese kindermeisje Candida (rol van Dominique Blanc). Van zijn kant reageert de zesjarige Benoît, die voorheen van het ene weeshuis naar het andere overgeplaatst werd, veeleer afstandelijk en wantrouwig. Hij heeft in zijn jonge leventje al iets té vaak zijn spulletjes moeten inpakken, zodat hij zijn valiesje steeds weer bij zich wil houden. Vader Bill (rol van Kris Kristofferson) en moeder Marcella (rol van Barbara Hershey) moeten dus veel tederheid en geduld aan de dag leggen om Benoît duidelijk te maken dat hij voortaan bij hen hoort. Ook de verstandhouding met Channe wordt stilaan beter en zo kan dat eerste hoofdstuk uiteindelijk afgesloten worden met de vraag van Benoît om zijn naam veranderd te zien in Billy.

In deel twee, met als titel Francis, volgen we Channe en Billy tijdens hun prille tienerjaren, waarbij ze proberen te aarden in een zogenaamde 'bilingual school'. Daar is ook de scène met het 'Dominique'-liedje te situeren. Vanaf dit moment wordt Billy vertolkt door Jesse Bradford en Channe door Leelee Sobieski. Deze actrice, die zowat het jongere zusje lijkt van Helen Hunt, was eerder al actief in de asteroïde-thriller Deep Impact en zal binnenkort ook te zien zijn in de erotische thriller Eyes Wide Shut van wijlen Stanley Kubrick.

Dat tweede hoofdstuk werd genoemd naar Francis Fortescue (rol van Anthony Roth Costanzo), een flamboyante en fanatiek met opera dwepende medeleerling, die een even excentrieke Britse moeder (rol van Jane Birkin) blijkt te hebben. Billy vindt hem maar een rare kwast, maar Channe kan het wél uitstekend vinden met de eigenzinnige en openhartige Francis. Toch komt ook die relatie onder druk te staan als de seksueel rijper wordende Channe op een andere manier naar de jongens begint te kijken en de nogal verwijfde Francis daarbij niet meteen in aanmerking komt als romantisch droombeeld.

Naar eigen zeggen was regisseur James Ivory, bij de lectuur van de roman, erg gecharmeerd door dat personage van Francis, die hij omschrijft als "the clever sissy who knew form the first grade that he would take up a 'life of art'." Blijkbaar maakte dat personage ook bij hem de nodige jeugdherinneringen wakker, want in de persmap vertelt Ivory hoe hij als kleine jongen en later als tiener, net als Francis 'a life of constant self-dramatization' leefde. Als voorbeeld citeert hij het moment waarop hij, indertijd op school in Oregon, aan een waarschijnlijk totaal verblufte onderwijzer meedeelde dat hij onmogelijk kan nablijven, want hij was immers uitgenodigd op een 'early dinner party'!

Wanneer vader Bill Willis, wiens levenswijze van stevig fuiven en nachtenlang pokeren niet meteen bevorderlijk blijkt te zijn voor zijn aangeboren hartafwijking, beslist om met zijn gezin terug te keren naar de States, wordt het Franse gedeelte van A Soldier's Daughter Never Cries afgesloten en kan het derde hoofdstuk, Daddy, van start gaan. Daarin worden Channe en Billy enerzijds geconfronteerd met de slechter wordende gezondheid van hun vader en anderzijds hebben ze het ook niet makkelijk om zich als 'buitenlanders' aan te passen aan hun nieuwe school.

Als film kan A Soldier's Daughter Never Cries gerangschikt worden onder de coming-of-age-noemer, vermits het hele verhaal voornamelijk verteld wordt vanuit het standpunt van de opgroeiende Channe. Behalve dat is het dus ook een soort portret van een Amerikaanse familie, waarvan de leden als zogenaamde expatriates in het 'exotische' Parijs van de sixties hun draai proberen te vinden. Ook dat aspect heeft James Ivory duidelijk aangetrokken tot dit project. Als prille twintiger droomde hij ervan om in Parijs te gaan studeren aan de IDHEC-filmschool, maar het uitbreken van de Koreaanse oorlog maakte dat toen onmogelijk. Later zou hij in Parijs de films Quartet ('81) en Mr. and Mrs. Bridge ('90) gaan draaien.

Wat nu opvalt aan A Soldier's Daughter Never Cries, is dat het een erg 'ondramatische' film is geworden, waarbij het publiek dus af en toe het gevoel krijgt niet aan zijn trekken te komen, omdat de 'traditionele' kijkgewoontes niet gehonoreerd worden. Als vader en moeder Willis hun kinderen op oudejaarsavond laten uitgaan, gebeuren er... géén ongelukken. Als zus Channe en broer Billy elkaar plagend achternazitten, wordt het huis... niét helemaal op stelten gezet. En hoewel het hier de kroniek van een artistiek en dus niet bepaald conventioneel huishouden betreft, is er absoluut geen sprake van een disfunctionele familie, die voornamelijk trauma's en andere dramatische groeipijnen genereert. Dat is dus even wennen.

TITEL: A Soldier's Daughter Never Cries. REGIE: James Ivory. SCENARIO: James Ivory en Ruth Prawer Jhabvala, naar het gelijknamige boek van Kaylie Jones. FOTOGRAFIE: Jean-Marc Fabre. MUZIEK: Richard Robbins. PRODUCTIE: Ismail Merchant. VERTOLKING: Leelee Sobieski, Kris Kristofferson, Barbara Hershey, Jane Birkin, Jesse Bradford, Dominique Blanc, Virginie Ledoyen, Isaac de Bankolé, Anthony Roth Costanzo e.a. VS, 1998, kleur, 124 min. Gedistribueerd door Pauline Pictures.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234