Maandag 16/05/2022

Een onbekende parel in hartje Engeland

Terwijl je in beroemde Engelse tuinen als Hidcote en Sissinghurst soms een paar uren moet aanschuiven voor je wordt binnengelaten omdat ze de grote toeristenstromen niet kunnen verwerken, liggen andere tuinen te wachten op ontdekking. Zo'n onbekende parel is The Courts, in de buurt van Bath.

The Courts is een rustige familietuin die al meer dan een halve eeuw eigendom is van de National Trust, een vereniging die tientallen historische huizen en tuinen beheert, waaronder ook Sissinghurst en Hidcote. Waarom Sissinghurst en Hidcote jaarlijks honderdduizenden bezoekers trekken, terwijl The Courts er nauwelijks enkele duizenden krijgt, is mij een raadsel. Het is een prachtige tuin, aangelegd in de traditie van Hidcote, minder groots, maar op een menselijkere en intiemere schaal. Hij wordt voorbeeldig onderhouden, maar anders dan bijvoorbeeld in Sissinghurst heeft men niet de indruk permanent in een tuinmuseum rond te lopen. Hier waant men zich nog in een privétuin waar men elk moment de eigenaar kan tegenkomen met een snoeischaar in de hand.

Misschien ligt de verklaring wel in het feit dat de vroegere eigenaars van The Courts niet zo beroemd en zo rijk waren als de de vroegere eigenaar van Hidcote, die bij leven al regelmatig de koninklijke familie en al wat op tuingebied naam en faam had over de vloer kreeg. De eigenaars van The Courts waren ook geen schrijvers die een bijwijlen stormachtig liefdesleven leidden, zoals Vita Sackville-West van Sissinghurst. Als tuin kan hij echter gerust de vergelijking met Hidcote en Sissinghurst doorstaan. Hij mist misschien iets van de grandeur van Hidcote en van de uitzonderlijke bloemencombinaties van Sissinghurst, hij heeft ook niet dezelfde architecturale puurheid, maar minstens evenveel charme en ook voor de planten- en architectuurliefhebber is er heel wat te ontdekken. Door het geringe bezoekersaantal is het domein bovendien gespaard gebleven van een restaurant en een souvenirwinkel, een steeds terugkerend en soms irriterend element in vele andere Trusttuinen.

The Courts ligt in het centrum van het dorpje Holt in Wiltshire en was, zoals de naam suggereert, ooit het plaatselijke gerechtsgebouw. Het huidige gebouw dateert uit het begin van de 18de eeuw en werd gebouwd door een rijke textielfabrikant. Het riviertje dat door de tuin stroomt deed een molen draaien waar het linnen werd gemaakt, terwijl het grote waterbekken dat er nu nog altijd ligt, gebruikt werd om de stoffen te kleuren. De tuin zelf werd tussen 1921 en 1943 aangelegd door Major Clarence en Cecilie Goff. Major Goff was de kleinzoon van een van de vele bastaardzonen van koning William IV en had carrière gemaakt in de Boerenoorlog in Zuid-Afrika. Lady Cecilie was de dochter van de Earl of Ancaster en had haar jeugd doorgebracht op het familiekasteel waarvan het park nog was aangelegd door 'Capability' Brown, de beroemdste vertegenwoordiger van de zogeheten Engelse Landschapsstijl. De militaire carrière van Major Clarence was grotendeels voorbij toen hij in The Courts kwam wonen zodat hij tijd zat had; tuinieren was bovendien een respectabele vrijetijdsbesteding voor een heer van stand. Lady Cecilie, die tussen de bloemen was opgegroeid, ontpopte zich intussen in de loop der jaren als 'a keen plantswoman', een bijna onvertaalbare Engelse term voor iemand die kennis paart aan passie voor plantjes.

Na hun dood in 1943 werd de tuin aan de National Trust geschonken, waardoor het samen met Hidcote een van de eerste tuinen was van de Trust. Hun dochter Moyra - een extravagante dame die tot op hoge leeftijd met een AC Cobra-sportwagen door de straten van het dorpje Holt scheerde - bleef tot aan haar dood in het begin van de jaren '90 op het domein wonen.

Hoewel de tuin 'maar' een kleine drie hectare groot is - naar Britse normen vrij bescheiden - oogt hij veel groter door het ingenieuze gebruik van hagen en open ruimten, en door de vele grote bomen die rond het terrein staan en die een gevoel van diepte geven.

De bezoeker betreedt de tuin via een smal pad tussen geleide lindes dat naar het huis leidt. Op het einde van de lindenlaan ziet men de tuin die in een L-vorm rond de woning ligt. Het eerste wat men ziet zijn de grote gesnoeide buxussen in bizarre abstracte vormen, een thema dat op diverse plaatsen in de tuin opnieuw opduikt. Major Clarence had naar verluidt een zwak voor dit soort snoeivormen waarbij de struiken worden gesnoeid in functie van de spontane groei van de struik en niet in functie van een of andere vooraf vastgelegde vorm.

We kunnen dan twee richtingen uit, ofwel links naar de Pillar Garden en de watertuinen, ofwel rechts rond het huis langs het gazon naar de bloementuinen. Wij lopen eerst rond het huis in de richting van de bloementuin.

Het eerste wat we dan tegenkomen is een kleine blauwgeschilderde orangerie in gotische stijl waar een aantal vorstgevoelige planten worden gecultiveerd, waaronder de prachtige gele roos 'Marchal Niel'. Voor de orangerie bloeien lupinen in alle mogelijke paarstinten. In de schaduw van een grote taxusboom tussen de orangerie en het huis ligt een klein vijvertje dat balanceert op de rand van de kitsch maar hier perfect past, mede dank zij de sobere beplanting van Iris gatesii, (de bij ons niet-winterharde) Coriaria japonica en de varen Dryopteris erythrosora. Bemerk ook de schitterende Shizophragma hydrangeoides tegen de huisgevel, een broertje van de bekendere klimhortensia.

Links van ons ligt een groot gazon, maar we lopen verder naar een van de spectaculairste elementen in de tuin, de Yew Walk. Dit is een vrij smalle bloemenborder die aan één kant wordt begrensd door enorme zuilen van Ierse taxus. Tussen de taxuszuilen staan overal grote bossen grijsbladige Santolina. Een smal pad kronkelt tussen de bloemen waarin vooral de felle kleuren van Crocosmia latifolia 'Lucifer', Achillea filipendula 'Cloth of Gold', Cephalaria gigantea en Hemerocallis opvallen.

De Yew Walk vormt de scheiding tussen de House Lawn en de Main Lawn, een vlekkeloos Engels gazon dat aan drie kanten wordt begrensd door bloemenborders. Een van die borders bestaat uitsluitend uit het blauwachtige siergras Festuca glauca, wat een heel mooi effect geeft. De lange border aan de zuidkant is vooral beplant met herfstbloeiers, zoals de witte Anemone 'Honorine Jobert' en de rode Fuchsia magellanica. Twee andere borders zijn hoofdzakelijk met gele en blauwe bloemen zoals Thalictrum, Achillea, Geranium, Agastache en Eryngium beplant, met veel salvia's en asters voor kleur op het einde van de zomer. Het hoge siergras Miscanthus en de witte wolken van Crambe cordifolia zorgen hier voor een dramatisch accent.

Helemaal achteraan de Main Lawn, op een iets hoger niveau, ligt nog een kleiner grasveldje, de halfcirkelvormige Sundial Lawn tussen een hoge taxushaag. Een strategisch opgestelde tuinbank nodigt uit om even te gaan zitten en te genieten van het mooie uitzicht op de Main Lawn, de taxusvolumes van de Yew Walk en het huis. Via smalle openingen in de taxushaag kan men dan verder wandelen naar de boomgaard die de overgang vormt tussen de formele tuinen en het arboretum. Wanneer je door de openingen in de taxushagen wandelt, moet je ook even letten op de hoog opgesnoeide hulstbomen waar je onder door moet lopen. In het arboretum, dat in de jaren vijftig door dochter Moyra werd aangeplant, staat onder meer de merkwaardige Fagus sylvatica var. heterophylla 'Aspleniifolia' en mooie exemplaren van onder meer Mespilus germanica, Ginkgo biloba en Catalpa bignoniodes. In het voorjaar bloeien hier duizenden narcissen en kievitsbloemen.

We wandelen verder door het arboretum tot we aan een prachtige metalen poort komen, The Venetian Gate, zo genoemd omdat major Goff ze in het begin van de eeuw in Venetië kocht. We komen nu op 'The Terrace', een intieme ruimte met uitzicht op de orangerie. In plaats van hagen zorgt een pergola begroeid met druiven (Vitis coignetiae en Vitis vinifera 'Purpurea') voor het intieme karakter. De siergrassen Pennisetum macrourum en Stipa gigantea vormen als het ware een wand rond het terras.

We wandelen nu opnieuw langs de House Lawn naar de Temple-borders. Op het einde van een lang graspad met aan beide kanten een bloemenborder ligt een Grieks tempeltje dat in het begin van de eeuw werd gebouwd door een voormalig eigenaar van The Courts. In de twee borders groeien vooral gele en purperen bloemen tegen een achtergrond van geelbladige struiken en rozen zoals 'Louise Odier', de heel donkere 'William Lobb' en 'Fritz Nobis'. Een vreemd gesnoeide hulsthaag zorgt voor een groene wand. Rond het tempeltje staan een aantal forse bladplanten zoals Rodgersia aesculifolia, Hosta sieboldii, Aralia elata en Rudbeckia maxima.

Zodra we het tempeltje voorbij zijn, komen we in een totaal andere tuinatmosfeer waar water alomtegenwoordig is. Achter het tempeltje ligt een natuurlijk ogende vijver, de Dye Pool, een restant van de vijver waar vroeger het textiel werd geverfd. De oevers zijn beplant met grote bladplanten zoals Gunnera manicata en tal van schaduwplanten zoals de varen Matteuccia struthioteris in een zee van hemelsblauwe Corydalis flexuosa. Hoge bomen hangen boven het water en dragen bij tot de bijna tropische sfeer.

De Dye Pool sluit aan bij een meer rechthoekig waterbekken, de Lily Pool, dat helemaal omringd is met Iris siberica, Lavendel en roze rozen. Maar vooral de vele struiken en bomen die in de herfst prachtig verkleuren, zoals Cotinus coggygria, Acer griseum en Acer Maximowiczianum, zorgen hier voor een dramatisch effect.

Via een felgekleurde border met oranje, rode en gele bloemen met purperkleurig blad komen we tenslotte in de Pillar Garden, een rustige, bijna meditatieve ruimte die zijn naam ontleent aan de acht stenen pilaren die in een halve cirkel in het midden van een grasveld zijn opgesteld. Tegen de pilaren groeien klimmende 'Iceberg'-rozen. Een smal waterkanaaltje kabbelt rustig door het gras. In een hoek van de Pillar Garden staat een majesteuze meerstammige Robinia pseudoacacia met opnieuw merkwaardige snoeivormen van taxus die zich rond de boom lijken te kronkelen. In een andere hoek, onder de schaduw van een rode paardenkastanje, ligt nog een klein vijvertje verborgen waar Helleborussen groeien, midden tussen een verzameling varens.

Daarmee zijn we aan het einde van onze wandeling door The Courts. Het is een inspirerende tuin, zowel wat architectuur als wat plantenkeuze betreft. Bovendien biedt hij een enorme variëteit aan elementen, zoals prachtige bloemenborders, imposante bomen en struiken, indrukwekkende snoeivormen, een boomgaard en een arboretum, formele en informele gedeelten, moeras- en waterplanten, schaduwpartijen, enzovoort. Bovendien kom je er haast geen mens tegen, waardoor je ongestoord en in je eigen ritme volop kunt genieten van al dat moois.

The Courts ligt in het centrum van het dorpje Holt (op een tiental km van Bath, in de buurt van het stadje Bradford-on-Avon) in het graafschap Wiltshire. De tuin is van april tot oktober dagelijks geopend van 13.30-17.30 uur. Zaterdag gesloten. Tel. (0044) 1225.78.23.40.

In de onmiddellijke buurt liggen nog enkele andere interessante tuinen zoals Iford Manor, Westwood Manor, Great Chalfield Manor, Prior Park en Bowood House.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234