Zondag 07/03/2021

Een oase van delicate filmkunst

Het creatieve bondgenootschap tussen de Amerikaanse regisseur James Ivory, producent Ismail Merchant en scenariste Ruth Prawer Jhabvala is in de loop van de jaren uitgegroeid tot een soort huis van vertrouwen op het vlak van elegante en intelligente, uitermate verzorgde kostuumdrama's of epoquefilms. Daar is het uit '93 daterende The Remains of the Day een uitstekend voorbeeld van.

De film is gebaseerd op de gelijknamige, met de Booker Prize bekroonde roman van Kazuo Ishiguro. Die werd in 1954 in Japan geboren, maar verhuisde in '60 naar Engeland, waar hij onder meer aan de universiteiten van Kent en East Anglia studeerde. Ondanks de Japanse afkomst van de auteur kan The Remains of the Day moeilijk anders dan als een zéér typisch Brits boek omschreven worden.

Boek en film vertellen over de Engelse butler Stevens (een magistrale, even intense als ingehouden vertolking van Anthony Hopkins), die het grootste deel van zijn leven doorgebracht heeft op het majestueuze kasteel van Darlington Hall. Het verhaal situeert zich in twee tijdsperiodes. Het begint in de late jaren vijftig, als butler Stevens op uitdrukkelijk verzoek van de Amerikaanse miljonair Lewis (rol van Christopher Reeve) eindelijk een beetje vakantie neemt. Mr. Lewis is de nieuwe eigenaar van Darlington Hall, maar aangezien hij van plan is om eerst nog enkele weken in de States te verblijven, is de aanwezigheid van Stevens niet echt noodzakelijk. De butler krijgt zelfs de wagen van zijn meester aangeboden om eindelijk eens wat tochtjes te maken. "Ga eens in de wereld rondkijken", is de joviale aanmoediging van mr. Lewis, waarop butler Stevens voor zichzelf de opmerking maakt dat "de wereld vroeger naar hier kwam".

Vroeger, dat was het einde van de jaren 30, en dat is meteen de tweede tijdsperiode waarin het grootste deel van de film zich afspeelt. Butler Stevens was toen in dienst van Lord Darlington (rol van James Fox), die zijn riante woning onder meer gebruikte om er allerlei discrete internationale conferenties te organiseren. Daarop kwamen bijvoorbeeld Britse aristocraten en buitenlandse diplomaten uitgebreid overleg plegen over de mogelijkheden om het Duitsland van Hitler te steunen.

Bij dat alles is butler Stevens weliswaar als getuige aanwezig, maar hij beseft absoluut niet wat er gaande is. "Ik had het veel te druk met opdienen om naar de toespraken te luisteren", zal hij later zeggen. In die optiek moet ook de titel The Remains of the Day (letterlijk: de restjes van de dag) begrepen worden. Butler Stevens heeft nauwelijks tijd (of wil nauwelijks tijd maken) voor een eigen leven. En dus ook niet voor een romance met de nochtans geïnteresseerde huishoudster miss Kenton (sublieme vertolking van Emma Thompson).

Als verhaal van onderdrukte emoties en rigide tradities vol waardigheid en plichtsbesef, maar ook doordrongen van treurige melancholie is The Remains of the Day een parel van precisie in de observatie, van intelligentie in de aanpak, van schoonheid en subtiliteit in de uitvoering. Dit is een oase van delicate filmkunst en goede smaak. (Jan T.)

The Remains of the Day, Canvas 23.00

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234