Zaterdag 16/10/2021

Een nieuwe kaarsvlam in de wind

Buckingham heeft Edward en Sophie een verloving opgelegd die bijna zes jaar heeft geduurd en het karakter kreeg van een incubatietijd

Erwin MortierSophie Rhys-Jones en haar rolmodellen in het Huis van Windsor

'Mildly shocking' is de breuk met de traditie, vandaag op het huwelijk van Edward Windsor en Sophie Rhys-Jones. Na drie scheidingen en een begrafenis is de Britse monarchie voorzichtig geworden. Om te wennen mocht het paar zelfs ongehuwd samenhokken, weliswaar onder het wakend oog van de Queen en naar eigen zeggen zonder zonde. Met de komst van Sophie hoopt de firma 'Windsor, England & Co' op een Diana zonder soap.

Een flits van kleur na de sombere jaren van oorlog", noemde Winston Churchill het huwelijk van (toen nog) kroonprinses Elizabeth en Philip Mountbatten. De vier kinderen die ze hebben voortgebracht kleurden op hun beurt de naoorlogse decennia met hun breed in de media uitgesmeerde scheidingen en escapades buiten het maritale bed. Het Huis van Windsor dreigde daarmee te veranderen in de langst lopende soap sedert Coronation Street, een publieke functie die de Queen niet echt ziet zitten. Reden te meer om voor de echtverbintenis van hun jongste, qua schandalen nog maagdelijke zoon Edward alles op alles te zetten en de prikkelbare onderdaan annex belastingbetaler te paaien met een eerder bescheiden ceremonie.

De vader van de bruid, een modale handelaar in autobanden uit het graafschap Kent, zal dus geen arm en een been moeten opofferen om Westminster Abbey af te huren, zoals hij tegenover journalisten grapte. Hij leidt zijn dochter naar het altaar in de wat intiemere omgeving van Saint George's Chapel op het kasteel van Windsor. Nadien presideert hij aan de eettafel over een select gezelschap van 'maar' tweeduizend gasten, onder wie eerste minister Tony Blair, Andrew Lloyd Webber (schepper van muzikale gedrochten als Cats en Jesus Christ Superstar) en om de sfeer erin te houden de komieken Billy Connoly en Stephen Fry. Onder de afwezigen die het predikaat 'opvallend' verdienen, bevinden zich Camilla Parker-Bowles, de maîtresse van prins Charles, en Sarah Ferguson, de officieuze ex van Edwards oudere broer Andrew. Coulibiac (verse zalm bereid met rijst), paddestoelen en spinazie in bladerdeeg, boeuf stroganoff en de onvermijdelijke taart vormen de sobere hoogtepunten van een low-key feestmaal, waar de heren, volgens de persoonlijke wens van Edward (die het een snoezige combinatie vond), dienen te verschijnen in zwarte zwaluwstaart en witte das. De dames mogen een driekwarts of lange rok aantrekken maar, en dat is beslist revolutionair, hoeden zijn volkomen uit den boze. Het Britse modewezen, dat doorgaans evenveel textiel verwerkt in monumentale hoofddeksels als in rokken, moest even slikken maar troost zich met de gedachte dat er rond deze tijd van het jaar nog altijd de wedrennen van Ascot zijn. De hoogste concentratie aan jetset-bedaking doet er de radars van de Britse luchtmacht ieder jaar bijna op tilt slaan.

Staatkundig gezien heeft het huwelijk van Edward en Sophie niet zoveel betekenis. Edwards oudere broers en hun nageslacht zouden al met bosjes het loodje moeten leggen, willen er ooit een king Edward en queen Sophie op de Britse troon verzeilen. Dat verklaart wellicht mee de ingehouden bombast op Windsor Castle. Bovendien is Sophie tot nu de gewoonste schoondochter die straks de Queen 'mammie' mag noemen, en Buckingham Palace is duidelijk niet over een nacht ijs willen gaan. De eega's van Edwards broers kennen allemaal wel ergens een blauwkous in de familie maar ze hebben er niettemin een potje van gemaakt. Wat moest het niet worden met dit onopvallende burgermeisje, opgegroeid op het Kentse platteland, in een antieke boerderij met ocharme drie slaapkamers en een keuken waar volgens de bevoegde pers de theekopjes aan haakjes boven het aanrecht hangen en pappies facturen op het tafelblad rondslingeren. Sophies moeder vult de autobandenbusiness van haar echtgenoot aan door in het lokale parochieblad te adverteren als typiste. Laat een dochter van zulke brave luitjes onvoorbereid los op de monarchie en voor je het weet zit je weer met hysterie, eetstoornissen, zelfmoordpogingen en steeds gewaagdere jurken.

Buckingham heeft Edward en Sophie dan ook een verloving opgelegd die bijna zes jaar heeft geduurd en het karakter kreeg van een incubatietijd. In de loop van die periode heeft de Queen zelfs een paar taboes doorbroken - tot voor kort brak ze nog liever een been. Sophie gaf in 1995 in alle stilte haar baan als pr-consulente op om in het paleis te gaan werken, ook al was er officieel nog lang niet van een verloving sprake en ze mocht er samen met Edward een paar van de 250 vertrekken delen. De tortels zeggen tot op heden hun kuisheid te hebben bewaard.

Van Edward zal zoveel zelfbeheersing niemand echt verbazen. In tegenstelling tot zijn oudere broers is hij nooit echt dol geweest op polo, paarden, potige vrouwen of pantserkruisers. De prins schijnt aan de artistieke kant te zijn, het buitenbeentje van de familie, ook fysiek. De totale oppervlakte van zijn oorschelpen en neusvleugels is beduidend kleiner dan die van zijn broers en zijn vader. Vooral toen hij tot afgrijzen van zijn militaristische pa het leger ruilde voor een baan bij het theater, waren er geruchten van hij mogelijk 'van dattum' was. Hij heeft dat later in opvallend veel toonaarden ontkend. Zijn nieuwe carrière leverde hem wel de bijnaam Clown Prince op. Momenteel leidt Edward een productiefirma die tv-programma's maakt, waarmee hij ongetwijfeld dichter bij zijn aanstaande staat dan Charles ooit bij Diana heeft gestaan. Sophie werkte voorheen onder andere voor Capitol Radio.

Liever low-profile beginnen en gas bijgeven naarmate Sophie vertrouwd raakt met haar nieuwe status, lijkt de boodschap van de trouwpartij die in de vroege vooravond aanvangt. Behalve aan het karige menu kan Sophie, wat de persoonlijke invulling van haar prinselijke rol betreft, zich straks ook vergapen aan een uiterst gevarieerde staalkaart van 'koninklijke immigranten' die hun functie elk op zeer eigen wijze gestalte gaven of om zeep hebben geholpen.

Er is vooreerst de koningin-moeder, even oud als de eeuw, maar nog altijd kwiek en buitensporig geliefd. Bijna niemand kan zich een tijd zonder Queen Mum herinneren. Ze wordt terecht betiteld als 'de psyche van de natie', wat zulks ook moge betekenen, en is het symbool bij uitstek van de Britse monarchie. Vooral dat laatste is opmerkelijk. 'Granny' was in de jaren twintig de eerste niet koninklijke verloofde in driehonderd jaar die een mogelijke troonopvolger wist te strikken. Die bescheiden komaf betekent overigens niet dat Elizabeth Bowes-Lyon, zoals haar meisjesnaam luidt, vroeger zelf de was en de plas moest doen. Als negende van de tien kinderen van de graaf van Strathmore kan ze bogen op een indrukwekkende stamboom en een familiebezit waarin je zonder kompas en goeie stafkaart reddeloos verloren loopt. Behalve hun dochter schonken de Strathmores het Huis van Windsor ook een scheut Schots bloed. Op het ouderlijke kasteel was het de gewoonte dat er bij diners een page aan tafel zat om de boorden van de heren los te knopen wanneer zij compleet teut uit hun stoel waren gedonderd. Granny's verzet is altijd matig geweest, maar ook op haar 99ste zweert ze bij haar dagelijkse borrel.

Als jongste 'allochtone' zal Sophie in elk geval kunnen rekenen op de sympathie van haar nieuwe oma, net zoals Diana zich mocht verheugen in een cocktail van interesse, spijt, vermaningen en een toenemende bezorgdheid. Wil Sophie echter zichzelf aan Granny spiegelen, dan wordt het een investering op de zeer lange termijn. Iets minder opvallend en oneindig subtieler dan Diana heeft de koningin-moeder in haar drie keer langere leven het ene imago voor het andere ingewisseld. Sekssymbool in de roaring twenties. Toegewijde eega van een prins die onverwacht koning werd. Moreel baken tijdens Hitlers bombardementen. Vervolgens weduwe met twee dochters, onder wie een 26-jarige onervaren koningin, en ten slotte een universele oma in het bezit van vijf paleizen, meerdere krukken, een rolstoel en twee heupprothesen. Om haar populariteit op peil te houden verslikt ze zich geregeld in een visgraat. De nationale huilkramp bij haar overlijden zal heel waarschijnlijk die om Diana doen verbleken.

Bovenal zal prinses Sophie zich bewust moeten zijn van de gevolgen van een van de meest gedurfde prestaties van haar illustere schoon-grootmoeder. Elizabeth Bowes-Lyon heeft zo goed als eigenhandig de Britse monarchie een nieuwe voorgevel geschonken toen dat hard nodig was. Na haar huwelijk vestigde ze zich samen met haar man George in een modale Londense residentie met 52 slaapkamers en 16 bedienden, en bereidde zich voor op een publiek bestaan dat vooral uit lintjes doorknippen en toneelpremières zou bestaan. De schok kwam toen in 1936 haar oudste schoonbroer, Edward VIII, troonsafstand deed om te kunnen trouwen met de gescheiden Amerikaanse Wallis Simpson. Volgens getuigen barstte George in het plotselinge vooruitzicht van de troon op zijn moeders schouder in tranen uit. Niemand heeft ooit met meer tegenzin de Britse kroon gedragen. De man had last van chronisch stotteren, wat zijn sociale vaardigheid sterk beknotte. Zijn vrouw begreep vanaf het begin dat hij het alleen zou redden indien ze haar schoonheid en moederlijke inborst in gulle mate op hem liet afstralen. Tegelijk stak ze de monarchie na alle roddel over de amoureuze troebelen rond de afgetreden koning kordaat in sober tweed, bloemetjesjurken, mega-hoeden en gebeitelde coiffures. De koninklijke familie werd, althans voor de buitenwereld, een doorsneegezinnetje uit de middenklasse: nogal saai, maar ook betrouwbaar.

Vijftig jaar na de oorlog zal Sophie Rhys-Jones zich moeten afvragen in hoeverre die burgerlijke façade nog te renoveren valt nadat Diana er met topsnelheid tegen te pletter sloeg. Moet, aan de vooravond van het derde millennium, een monarchie zo gewoon mogelijk doen of mag het ook ietsje meer zijn? Indien een koningshuis een van de instellingen is die de menselijke irrationaliteit een vaste bedding geven, dan moet het een minimum aan sprookjesachtigheid vertonen. Al was het maar als tegenprestatie voor al dat belastinggeld. Door vanuit een boerenhuis in Kent door te stoten naar Engelands hoogste kringen heeft Sophie alvast geen slecht begin gemaakt. Wil ze daarbij ook populair stokoud worden, dan moet ze een oorlog overleven, vroeg weduwe worden, veel vis eten en aanleg hebben voor osteoporose.

Wie in elk geval wakker ligt van de toekomst, en van de modernisering niet veel moet hebben, is Philip, de echtgenoot van de huidige koningin en aldus Sophies aanstaande schoonvader. Philip heeft evenveel fans als vijanden. Beiden maken zich druk of lachen zich een kriek om hetzelfde: 's mans uitzonderlijke talent om in het publiek stommiteiten uit te kramen. Philip meenemen op staatsbezoek houdt altijd het risico in dat de laatste microscopische atol onder Brits bestuur alsnog de onafhankelijkheid uitroept. Philip noemde Chinezen (gelukkig al een kleine eeuw zelfstandig) 'spleetogen' waar ze bij stonden en vindt dat alle Hongaren hangbuiken hebben. Over de zeer fanatieke liefde voor paarden van zijn dochter prinses Anne zei prins Philip ooit: "Als het geen scheten laat of hooi eet, interesseert het haar geen moer."

De man sleept intussen een imposante reeks diplomatieke rellen met zich mee maar we mogen nu ook niet te hard voor hem zijn. Als echtgenoot van de regerende monarch is hem weinig meer gegund dan een rol als verguld decorstuk. Bij officiële gelegenheden moet hij protocollair een paar passen achter zijn eega aanzeulen, minzaam glimlachen en liefst uit de buurt van microfoons blijven. Een dergelijk gemuilkorfd leven brengt waarschijnlijk niet het beste in een mens naar boven.

Biografisch gezien is Philip nochtans goed begonnen. Zijn jeugd leest als het script voor een prestigieus Hollywood-project. Amper een jaar oud werd hij in de armen van zijn kindermeid samen met zijn ouders per kruiser ijlings van het eiland Korfoe naar de Côte d'Azur gebracht. Zijn vader, prins Andreas, had kort voordien vergeefs gepoogd om de Griekse troon te heroveren. Aan dek bevond zich ook zijn grootmoeder Olga, gewezen grootvorstin Romanov, en weduwe sinds haar man in 1914 door een zwakzinnige Bulgaar werd vermoord. Een andere kleinzoon van haar, Alexander, was bijzonder kort koning van Griekenland, voor hij in de zomer van 1920 op zijn buitenverblijf werd doodgebeten door een aap.

De familie vestigde zich ten slotte in Parijs. Philip liep er school dankzij de steun van vrienden. Zijn ouders scheidden toen hij tien was. Zijn vader zocht de casino's van Monte Carlo op, zijn moeder werd non. Toen hij zich kort na de oorlog met Elizabeth verloofde, nam hij veiligheidshalve de naam van zijn moeder over: Mountbatten. Al is dat op zich een verengelsing van het even Teutoonse Battenberg, de vertaling kostte hem wellicht minder moeite dan het nogal omslachtige Schleswig-Holstein-Sonderberg-Glücksburg.

Mede door die complexe afkomst sprak Philip als jonge verloofde een naar verluidt zeer eigenaardige melange van Deens, Duits, Frans en een wolkje Engels. Al bij al heeft hij het er niet slecht afgebracht. Hij schijnt zeer geliefd te zijn bij het Lounhanan-volk op de Salomonseilanden, dat zijn gesigneerd portret als goddelijk vereert.

Qua verleden en de lengte van haar familienaam kan Sophie Rhys-Jones in elk geval niet aan haar schoonvader tippen. Wel gaf ze een paar jaar geleden haar baan op om voor een van zijn liefdadigheidsprojecten te werken. Psychologisch is het niet onbelangrijk goed overeen te komen met je schoonpa. Als gewezen pr-vrouw kan Sophie hem ook wat mediatraining geven en hem op tijd de mond snoeren.

Na de loslippige Philip volgt in het pantheon van Windsor de tragische, schitterende, mondiale en loodzware nagedachtenis van wijlen Diana, prinses van Wales. Haar huwelijk, haar scheiding, haar affaires en haar dood hebben op de Windsors het effect gehad van een aardschok, een vulkaanuitbarsting, een komeetinslag en een nucleaire aanval. Diana heeft er alles aan gedaan om een legende te worden. Meer nog dan haar verstand (dat nogal beperkt was) hielp een bijna dierlijk instinct om haar blunders om te toveren tot triomfen.

Voor alles heeft Diana de drie grote verboden van de vorstelijkheid glansrijk aan haar laars gelapt. Van vorsten mocht je, tot zij op de proppen kwam, niet weten met wie ze overspel pleegden. Je mocht niet weten hoeveel geld ze hebben. En je mocht nooit hun ondergoed zien als ze gingen zitten. Diana heeft, met behulp van een paar oogluikend goedgekeurde boeken en een zorgvuldig geregisseerd BBC-interview, niet alleen de vuile was van haar vent uitgehangen, maar ook die van haar zelf. Toen de scheiding onvermijdelijk werd, stonden de alimentatiebedragen en andere vergoedingen tot op de penny in de krant. En naarmate ze zich verder en verder losrukte uit haar rol van koninklijke broedmachine, werd haar decolleté steeds dieper en haar rug steeds bloter. In het bewuste interview, waarin de natie duidelijk werd gemaakt dat het huwelijk van de Wales een farce was geweest, beleefde Diana haar apotheose. "Ik zie mezelf nooit koningin van Engeland worden", deelde ze mee, "maar misschien zal men mij aanvaarden als een queen of hearts." Daarmee weekte ze haar vorstelijke rol los uit zijn constitutionele context en gaf het begrip een nieuwe, bijna mystieke lading. Diana heeft met andere woorden de idee 'koningschap' radicaal ondersteboven of binnenstebuiten gekeerd. Van een discreet verbergen (men zal de kroon niet ontbloten) tot een totale onthulling op alle vlak.

Indien Sophie ook maar enige ambitie in de richting van haar dode schoonzus had gekoesterd, had ze snel ingezien dat wat Diana deed onnavolgbaar is. Je kunt een traditie maar één keer opblazen. In de kunst zowel als elders. Die paar naaktfoto's die de Sun publiceerde en er een klacht van Buckingham mee oogstte, zijn eerder lachwekkend. Ingewijden noemen Sophie voor dat soort zaken te intelligent en verder 'misschien even geestig als Diana, maar minder neurotisch'. Precies wat Diana's sterkte is geweest moet Sophie missen. Ze heeft dan ook wijselijk besloten niet op haar te lijken. "Ik heb in het verleden sommige foto's opnieuw laten nemen", vertelde ze aan de BBC, "wanneer er op het eerste gezicht verwarring mogelijk was."

Een andere kapper zou haar ook geen kwaad doen. Wie desondanks toch trekken van Di in een Windsor wil terugvinden, dient te wachten tot haar zoon William de troon bestijgt. Tot een paar weken geleden zat hij samen met de zoon van Camilla in de Gaviston Society, een obscure club die zich toelegt op travestie. Charles heeft al ingegrepen.

Vergeleken met zwaargewichten als de Queen Mum, Philip of Diana zijn de andere koninklijke immigranten maar klein grut en als rolmodel voor Sophie niet direct aan te bevelen. Sarah Ferguson, bijnaam Fergie, was voor zij met prins Andrew trouwde en hertogin van York werd, dochter van een majoor die zijn vrouw liet zitten, waarna deze met haar nieuwe interieur verscheen in Hello Magazine. Het bood haar de gelegenheid om tussen naar migraineuze bloemetjesgordijnen door de histoires van haar man uit de doeken te doen. Sarahs afkomst is dus nogal basse-classe, wat misschien precies haar aantrekkingskracht op Andrew verklaart.

'Randy Andy', Geile Andy, liet als puber maar wat graag zijn zwembroekje zakken als er meisjes in de buurt waren. Een paar keer lag er helaas ook een fotograaf op de loer. Andy trok ook met regelmaat de ritssluitingen open van vrouwelijke gasten op Buckingham. Zijn wat boertige gevoel voor humor deed hij waarschijnlijk op bij de Navy. Op hun huwelijk zinderde tussen hem en Fergie een naar Windsor-normen zelden geziene seks. Dat, samen met hun toenemende molligheid en hun voorliefde voor aangebrande moppen, gaf hen de bijnaam Duke and Duchess of Pork (varken), maar naarmate Andrews taille toenam, namen zijn interesses af. "Hij is vervelend in bed", verklaarde een gefrustreerde Fergie. Een vriend zei ooit over haar: "Die vrouw krijgt zelfs een slager in zijn koelkamer nog heet." Het duurde niet lang of Fergie liet miljardairs op haar mollige tenen sabbelen. Haar laatste verovering, een Italiaan wiens naam het geluid van een Vespa imiteert, graaf Gaddo Della Gheradesca, stuurde haar de laan uit omdat ze nog te veel aan Andrew denkt. Het paar is officieel nog altijd samen, misschien omdat Fergie de gelofte van gehoorzaamheid heeft afgelegd, net als straks Sophie. De hertogin kan ook moeilijk om met geld, wat Sophie als dochter van een zuinige zakenman vermoedelijk niet goedkeurt. Momenteel kun je Fergie huren als accessoire op recepties. De opbrengst van haar tuttige kinderboeken over de menselijke helikopter Budgie, een soort Samson met wieken en een landingsgestel, dienen vooral om haar schulden te delgen.

Ten slotte heeft Sophie nog de keuze uit twee mindere Windsors. De hertogin van Kent is sinds een zware miskraam chronisch depressief en komt eigenlijk slechts naar buiten om de beker van Wimbledon uit te reiken. Daarbij vallen vooral haar tulbanden in gruwelijke pasteltinten op. Ze heeft een man die bekend staat als party bore, het type gast dat zich op recepties aan je vastzuigt om nooit meer los te laten. Dat geldt ook voor de vrouw van prins Michael van Kent. Prinses Pushy heeft Elizabeth haar ooit gedoopt, omdat ze voortdurend om geld zanikt en vindt dat zij, met meer familiebanden dan prins Philip, meer officiële dingen zou mogen doen. Op staatsieportretten staat ze onveranderlijk te twinkelen als een overladen kerstboom. De Britten haten haar.

Wanneer Sophie Rhys-Jones vanavond als kersverse prinses, en waarschijnlijk ook hertogin van Cambridge, haar bruidssluier achterover vouwt om van het aperitief te nippen, spelen twee zaken in haar voordeel: ze is ouder dan alle andere ingeweken Windsors waren toen zij trouwden, en ze is nu al bijna even oud als Diana toen ze stierf. Sophie is ook niet van staatsbelang. Of haar eierstokken naar behoren functioneren hoeft de Queen dit keer vast niet te weten. Troonopvolgers genoeg in de aanbieding. Nee, prinses Sophie Windsor heeft alle tijd om rustig uit te groeien tot een nieuw emotioneel klankbord van de natie, ergens tussen Diana en de Queen Mother in. Hopelijk heeft de kok niet alle graten uit de zalm gehaald.

Sophies moeder vult de autobandenbusiness van haar echtgenoot aan door in het parochieblad te adverteren als typiste. Laat een dochter van zulke brave luitjes onvoorbereid los op de monarchie en voor je het weet zit je weer met eetstoornissen en zelfmoordpogingen Over de zeer fanatieke liefde voor paarden van zijn dochter prinses Anne zei prins Philip ooit: 'Als het geen scheten laat of hooi eet, interesseert het haar geen moer'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234