Woensdag 19/06/2019

Analyse

Een nieuw soort terroristen: gefrustreerde mannen die vrouwen haten

De aanslag van 23 april in Toronto blijkt te zijn geïnspireerd uit vrouwenhaat. Beeld AFP

‘De incel-rebellie is begonnen!’, schreef Alek Minassian op Facebook voor hij in Toronto tien mensen doodreed, vooral vrouwen die hij als lid van de ‘onvrijwillige celibatairen’ haatte. Hoe groot en gevaarlijk is deze misogyne internetsekte?

“Ik trakteer een biertje voor elk slachtoffer dat een jonge vrouw tussen de 18 en 35 blijkt te zijn”, schreef een anonieme gebruiker op een internetforum na de aanslag van Alek Minassian (25), afgelopen maandag.

Terwijl de publieke opinie spontaan aan een ‘lone wolf’ van IS dacht, waren de zelfverklaarde leden van zijn sektarische ‘incel’-beweging op anonieme internetfora zoals 4Chan al aan het ‘vieren’. De ‘involuntary celibates’ of ‘onvrijwillige celibatairen’, zoals ze zichzelf noemen, blijken wereldwijd enkele honderdduizenden leden te hebben. Het gaat om gefrustreerde mannen die vrouwen zijn gaan haten omdat ze er zelf niet in slagen een romantische relatie aan te knopen. Hun extreemste aanhangers roepen op "om vrouwen aan te vallen en te verkrachten omdat hun recht op seksualiteit wordt ontkend".

Seksuoloog Wim Slabbinck is bezorgd over de opmars van de groepering, die kon groeien dankzij anonieme internetkanalen zoals 4Chan en Reddit, dat onlangs nog een incel-forum met 40.000 leden van het net haalde. “Ik ben gisteren eens gaan kijken op hun fora en je stelt meteen een duidelijk sektegevoel vast, en dat is gevaarlijk”, zegt hij. “De incels communiceren niet met de buitenwereld, willen enkel maar hun waarheid kennen en versterken enkel elkaars ideeën. Elke afwijkende mening wordt neergesabeld. Ze gaan ook ver in hun uitlatingen om zo populair mogelijk te worden op Reddit, omdat commentaren daar ook een ranking krijgen.”

Mogelijk kreeg de beweging ook in België al aanhangers maar Slabbinck zag daar in zijn praktijk of op het internet nog geen voorbeelden van. “Ik zie in mijn praktijk soms wel narcistische mannen die aan de criteria voldoen en een fascinatie kunnen ontwikkelen voor die ideologie, omdat ze de schuld voor hun seksuele frustraties altijd bij anderen leggen. Ik zie ook parallellen met misogyne radicalen die na de #metoo-beweging online feministen gingen trollen met games waarin vrouwen op het gezicht werden geslagen, een contracultuur die geweld verheerlijkte. Op incelfora vinden ze gelijkgezinden en stellen hun eigen gedrag niet in vraag. Alles is de schuld van ‘de vrouw’, zoals een IS-strijder de schuld legt bij ‘de westerling’. Daarom kan je de aanslag van maandag wel als een vorm van misogyne terreur omschrijven.”

Lees ook: 4 vragen over incel: de 'onvrijwillig celibataire' internetbeweging van mannen die vrouwen haten

Misogyne terreur

De eerste misogyne terreurdaad vond plaats in 2014, toen een zekere Elliot Rodger zes mensen doodde en veertien anderen verwondde in Santa Barbara, Californië. In een onlinemanifest gaf Rodger vrouwen de schuld voor zijn maagdelijkheid en sociale isolatie. Sindsdien wordt ‘ER’ op incel-fora aanbeden als een soort heilige, wat nu ook met Menassian gebeurt, en wat misschien zelfs zijn doel was.

Slabbinck sluit daarom niet uit dat er nog ‘copycat’-aanslagen zullen volgen. “Dat is het gevaar van onlinecommunity's. Als men er lang genoeg in zit krijgt men een vertekend beeld van de realiteit." Zo gebruiken de incells een eigen taal, met fictieve begrippen als de ‘Red Pill’, waarmee een karakter uit de film The Matrix zijn illusies achterlaat en zijn boodschap – desnoods met geweld – aan de buitenwereld opdringt. "Zoiets brengt mensen natuurlijk op ideeën voor aanslagen."

In de VS is er ook een opmerkelijke link met de radicaal-rechtse Alt-right-beweging. Het Southern Poverty Law Center, een ngo die haatgroepen observeert en analyseert, beschouwt incels als een zijtak van het ‘online ecosysteem van mannelijke supremacisten’. Slabbinck is het daar niet helemaal mee eens. “Ze delen een bredere ontgoocheling in onze maatschappij en kunnen elkaar voeden maar de meeste incels kanten zich ook tegen alfamannetjes zoals Trump, in tegenstelling tot de Alt-right.”

De seksuoloog bepleit daarom nuancering om niet alle incel-volgers over dezelfde kam te scheren. “Bij de meerderheid blijft er een groot verschil bestaan tussen woorden en daden.”

De vraag is nu hoe we als samenleving voorkomen dat ook hier in Europa incels tot geweld overgaan. De fora van het net halen? Slabbinck noemt dat zinloos, “omdat ze dan het Darknet zullen opzoeken”. Gefrustreerde mannen uit de greep van deze sectaire ideologie halen zal volgens hem alleen maar lukken “als er een samenlevingsdebat over ‘mannelijkheid’ wordt opgestart".

Alfa- of betamannen?

incel-leden beschikken volgens Slabbinck duidelijk niet over de sociale skills om een partner te leren kennen, terwijl ze opgroeien in een wereld waar – oppervlakkige, op seks gerichte – alfamannelijkheid  de norm is. “Ze voelen zich losers, ‘betamannen’ in wie vrouwen geen interesse hebben. Ze hebben een fatalistisch zelfbeeld maar willen wel de plek van alfamannen innemen. Eigenlijk is het een ontgoochelde meute die geen sekspartner kan vinden.”

In open samenlevingen als de onze kunnen ze dan toch ook sekswerkers bezoeken? Slabbinck: “Sekswerkers, en nu ook robots, kunnen dat gebrek inderdaad opvullen maar dat volstaat niet omdat het bij veel incels om narcisme gaat. Het is een groep mannen die niet kritisch naar zichzelf kijkt maar vinden dat ze zich ‘het recht kunnen toe-eigenen om seks te hebben’.”

Blijft de vraag hoe we dit verstoorde zelfbeeld van deze mannen kunnen bijsturen? Het antwoord valt te leren bij dezelfde vrouw waarop ze nu hun pijlen richten.

Slabbinck: “Er is een heel groot onderzoek geweest in de VS naar de vraag hoeveel mensen er seksloos leven. Zowel in de periode van één én vijf jaar zijn dat eigenlijk meer vrouwen dan mannen. Je kan je de vraag stellen waarom er niet meer vrouwelijke incels zijn. Misschien omdat ze niet met het waanidee opgroeien dat je je partner kan bezitten, of seks moet hebben om succesvol te zijn. Uit dit onderzoek bleek ook dat seksloze mannen niet ongelukkiger waren dan hun vrijende geslachtsgenoten. Het is een dus een mythe is dat je seks nodig hebt om gelukkig te zijn.” 

Alleen wordt dat verhaal nog veel te weinig verteld aan onze jongens, zowel thuis als in het onderwijs. Terwijl de wereld voor vrouwen sinds de jaren zestig grondig positief is veranderd, is er volgens Slabbinck te weinig gebeurd om het manbeeld bij te sturen.

“Er zijn te weinig andere mannelijke rolmodellen, en dan heb ik het niet alleen over de boekskes of Geenstijl, die nog altijd mannelijkheid alleen associëren met vrouwen verleiden, sport en alcohol; het gaat dieper dan dat. Zo promoot de overheid via STEM-subsidies dat vrouwen wetenschappelijke richtingen zouden kiezen maar een omgekeerde beweging waarbij mannen ook aangeraden wordt om zorg- en onderwijsberoepen uit te oefenen blijft uit. Gendergelijkheid is een dans. Als we mannen niet kans geven breder te kijken naar de werkelijkheid zal er niet veel veranderen.”

Jongeren met vragen kunnen chatten, mailen of bellen met de kinder- en jongerenlijn: https://www.awel.be/

Een greep uit het incel-lexicon

Incel: ‘involuntary celibate’, ‘onvrijwillige celibatair’

Chad, Tyrone, Chang, enz: het stereotiepe alfamannetje dat ze benijden.

Stacy: de (onbereikbare) vrouw met wie ze seks willen hebben.

Feminoids of Foids: Stacy's worden ontmenselijkt tot robotachtige humanoïde wezens uit sciencefictionliteratuur.

Normie's: normale mensen, geen Chads.

Bluepills: gewone mensen die slagen in de echte liefde. (Elders gebruikt als begrip voor progressieven.)

Redpills: incels voor wie alle middelen goed zijn om alfamannetje te worden. (Elders gebruikt als omschrijving voor Alt-right of conservatieven.)

Blackpills zien de wereld alleen door het uiterlijk. Wie geen alfamannetje is, is verloren.

AWALT (All Women Are Like That ): negatieve veralgemening, ‘alle vrouwen zijn hetzelfde’.

Oneitis: wanhoop door een vermeend sociaal isolement.

PUA, ‘pick-up artist’ verleidt vrouwen dankzij technieken uit de klassieke psychologie, verenigd in onlinecommunity. Velen die daarin niet slagen, zijn nu ‘incels’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden