Woensdag 18/05/2022

Een nieuw handschrift, een nieuw leven

Handschriftverbetering laat mensen openbloeien

Als de uitdrukking 'Je schrijft zoals je bent' klopt, welke conclusies horen we dan te trekken uit onleesbare hanenpoten? Vindt u ook dat u vroeger mooier en leesbaarder schreef dan nu? U bent niet de enige.

Door Tim Vanderjeugd

BRUSSEL l Voor een collega op de redactie zijn haar eigen hanenpoten niet langer leesbaar. Zij tikt interviews dus maar rechtstreeks in op de laptop. Hoe de notebook de kladblok vernederd heeft, valt met geen pen te beschrijven.

Marion Stoffels is professioneel kalligrafe. Daarnaast geeft ze al elf jaar privécursussen schriftverbetering. Tot haar cliënteel behoren onder meer linkshandigen die enkel in blokletters kunnen schrijven en daardoor niet snel kunnen schrijven, volwassen vrouwen die hun handschrift te meisjesachtig vinden of studenten die een keer te vaak punten werden ontnomen vanwege 'onleesbare krabbels'.

Volgens Stoffels lijdt een deel van die mensen ook psychisch onder hun onleesbare pennenvruchten. "Ze gaan echt gebukt onder hun handschrift. En heel vaak zie ik hen openbloeien tijdens de cursus. Voor velen is hun handschrift opvijzelen een verse start, het begin van een nieuwe etappe in hun leven." Het verbaast dan ook niet dat veel van haar studenten uit het tweedekansonderwijs komen, mensen die vinden dat het nu maar eens hun beurt is.

Ook voor de Antwerpse kalligrafe begon een nieuw leven toen een neerslachtige copywriter haar om hulp vroeg: hij was beschaamd om in het bijzijn van klanten te schrijven. Nu krijgt Stoffels wekelijks drie à vier studenten over de vloer. In zes sessies van een uur krijgen ze eerst ontspannings- en ritmeoefeningen (lusjes of golfjes tekenen en verticale streepjes op gelijke afstand plaatsen), daarna worden de individuele letters aangepakt. Tot slot wordt er aandacht besteed aan de verbindingen van die letters, en aan de cijfers en de hoofdletters. Na het einde van de cursus moeten haar studenten nog lange tijd elke dag een half uurtje schrijven. Stoffels: "Fijne motoriek kan behoorlijk snel aangeleerd worden, maar het automatiseren kan tot twee jaar duren."

Veel van Stoffels' klanten wilden dat hun leerkrachten vroeger méér gehamerd hadden op een verzorgd handschrift. Volgens Philippe Decruynaere, regiocoördinator van de inspectie in het Brusselse basisonderwijs, wordt de aandacht steeds minder gevestigd op het handschrift, zowel in de klas als in de opleiding van de toekomstige leerkrachten. Decruynaere: "Het normschrift is niet langer een prioriteit. Leren schrijven is veel meer een middel dan een doel geworden. Het maakt niet uit of je de 's' als een slangetje vormt of met een mooie ophaal en een buikje, zoals het vroeger aangeleerd werd."

Is het bordschrift dan bijkomstig geworden in de lerarenopleiding? Decruynaere: "Dat is veel gezegd. Orde en netheid zijn nog steeds belangrijk. Maar ik betwijfel of iemand zijn diploma zal worden ontzegd vanwege een onverzorgd handschrift."

Ook Tinne Dorssaert sluit zich daarbij aan. Zij is psychomotorisch therapeut in De Puzzel, een centrum voor kinderen en jongeren met leermoeilijkheden. "Vroeger werd er veel meer aandacht geschonken aan het handschrift. De kinderen moesten zelf veel meer noteren, waardoor ze dus veel meer hun handschrift ontwikkelden. Nu krijgen de kinderen invulblaadjes mee en kopieën van teksten. Ze maken hun huiswerk ook steeds meer met de computer. Het gedeelte dat ze dus zelf moeten schrijven, wordt veel kleiner."

"Vroeger was handschrift ook een vak op het rapport van het kind. Ik ken scholen waar dat allang niet meer gedaan wordt. Na het eerste leerjaar worden kinderen losgelaten en wordt er enkel nog een algemene score voor orde gegeven."

Het handschrift draait in de eerste plaats om communicatie, daar zijn alle partijen het over eens. Maar hoe leuk is het niet om een mooie handgeschreven brief te ontvangen? Daar komt Marion Stoffels opnieuw om de hoek loeren. "Mensen vragen advies over hun interieur, over hun haarkleur en krijgen mediatraining. Waarom dan niet over hun handschrift, als ze vinden dat het hun persoonlijkheid niet langer weerspiegelt?"

Volgens Stoffels is er een groot verschil tussen handschrift en kalligrafie. "Kalligrafie is formeel en komt eigenlijk neer op langzaam en ontwikkeld schrijven. Bijna letter per letter. Schoonheid en regelmaat, daar draait het om. Handschrift is in de eerste plaats een middel om te communiceren, daar mag vaart in zitten. Het één heeft met het ander weinig te maken."

Stoffels is overigens uitermate optimistisch over de toekomst van het handschrift. "Ik kan me niet inbeelden dat iemand zich achter de pc plaatst en een print maakt, enkel om zijn of haar partner in te lichten over een vergadering die kan uitlopen. E-mail en sms zijn schitterende uitvindingen, maar ik ben ervan overtuigd dat ze pen en papier nooit zullen uitroeien."

Op vraag van een leerkracht wiskunde in Sint-Niklaas stortte Stoffels zich in een project met scholieren. "Het verschil tussen voor en na is ontzettend. Wat die gasten in zes weken gepresteerd hebben, is spectaculair."

Een handschriftverbeteringscursus bij Marion Stoffels brengt je stapsgewijs naar een leesbaar handschrift. Stoffels: "Het verwerven van een krachtig en eigen handschrift ligt binnen ieders mogelijkheden, maar het vraagt een sterke motivatie en de bereidheid om gedurende enkele maanden dagelijks intensief te oefenen."

Wat de meest voorkomende fouten dan wel zijn, wilden we graag met energieke krullen op ons kladblok noteren. Ons enthousiasme wordt echter vroegtijdig in de kiem gesmoord: "Te veel bewegingen, maar ook het verbinden van letters op de meest onmogelijke plaatsen", aldus Stoffels.

Schrijven we het best met een vulpen of is een balpen ook goed? Stoffels: "Het voornaamste is dat de student er zich gemakkelijk bij voelt, dat hij geen spierpijn krijgt. Ik ben niet erg strikt in die dingen. De essentie is dat het prettig aanvoelt en dat het resultaat goed is."

De methode van Stoffels, die gebaseerd is op het werk van zestiende-eeuwse schrijfmeesters en twintigste-eeuwse kalligrafen, werpt verbazende vruchten af. Verschrikkelijke hanenpoten veranderen in mooie gelijke letters en blauwgeblokte vodjes worden propere bladspiegels met nette marges.

Maar bevat een uniforme schrijfmethode geen zaadje voor robotachtige resultaten? Stoffels: "Integendeel. Vergelijk het met lekker eten: iedereen smaakt zó wat lekker is en wat niet. Het is net zo met een leesbaar handschrift. Aan een aantal criteria moet voldaan zijn, maar voor de rest zijn de mogelijkheden vrijwel onbeperkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234