Donderdag 18/08/2022

Blik op BelgiëHouthulst

Een nieuw, enorm indrukwekkend, verzetsmuseum zit verstopt in Houthulst

Een verzetsstrijder seint in het museum 'Klein Engeland' geheime berichten naar Groot-Brittannië.  Beeld RV
Een verzetsstrijder seint in het museum 'Klein Engeland' geheime berichten naar Groot-Brittannië.Beeld RV

Listen carefully, I shall say zis only wence. Het beeld dat velen van het verzet hebben, valt samen met die zin van Manon uit Allo Allo!. Een klein museum in het West-Vlaamse Houthulst vertelt het verhaal van de echte helden.

Yannick Verberckmoes

“Ja, hier moet ik dus nog een klein tekstje ophangen”, zegt Brecht Schotte, terwijl hij een kleerkast opentrekt. De Houthulstenaar heeft net zijn museum geopend in een pas verbouwde hoeve. Om de objecten van zijn collectie op een interactieve manier tentoon te stellen, heeft hij ze in allerhande kasten verstopt. Want zo gaat dat met clandestiene radio’s, wapens, of springstoffen: je wilt niet dat de Feldpolizei ze op je zolder vindt.

Alle objecten staan ondertussen op hun plaats, maar de 41-jarige onderwijzer is er nog niet toe gekomen om overal een tekstje op te hangen. Tijdsgebrek. Ook hij ontsnapt niet aan het grote euvel van het heden. Maar in zijn hoeve weten al die vintage dressoirs, kisten en originele Duitse bunkerkasten wel precies de sfeer van de jaren veertig op te roepen. Dat en de nazi-uniformen natuurlijk.

Van kindsbeen af begon Schotte met verzamelen: zowel verhalen als objecten. “Mijn grootvader kon erg goed vertellen”, zegt Schotte. “Zo ben ik geïnteresseerd geraakt in de Tweede Wereldoorlog. Ik ben dan mensen uit het verzet en uit de collaboratie gaan interviewen. Dat laatste was uiteraard niet altijd gemakkelijk.”

Zijn grootvader behoorde tot geen van de twee kampen. Zijn bekommernis was om brood op tafel te krijgen, zegt Schotte. Maar een fractie van de bevolking koos destijds voor het verzet, een fractie koos voor het andere kamp en de rest was vooral bezig met overleven. Het verhaal dat kleinzoon Schotte wil vertellen met zijn museum is dat van het keuzes maken onder oorlogsomstandigheden.

VRT-gebouw

De mensen die het ooit zelf moesten doen, zijn er ondertussen bijna niet meer. Maar bezittingen van hen zijn er vaak wel nog. Met een tekstje erbij kunnen zij telkens het relaas vertellen. “Die persoonlijke verhalen hebben me zelf altijd het meest aangegrepen”, zegt Schotte. “Mijn bedoeling is om op alle stukken een gezicht te plakken.”

Met elke kastdeur die we opentrekken stoten we op een nieuw filmscenario. We lezen over Jean Cornez, die in 1941 vanuit ons land vertrok naar Groot-Brittannië. Een reis door Frankrijk en over de Pyreneeën. Toen hij in het Verenigd Koninkrijk werd ingekwartierd bij de familie Rae werd hij verliefd op de dochter des huizes: Marjory.

Het koppeltje beloofde elkaar om na de oorlog te trouwen. Maar eerst zou Jean zijn eerste missie als geheim agent volbrengen. Cornez alias ‘Beret’ werd vanuit een vliegtuig gedropt en zou een verzetsgroep in ons land leiden. Terwijl hij in Etterbeek bezig was met het uitzenden van radioberichten, konden de Duitsers hem opsporen.

Waar vandaag het VRT-gebouw staat, was tijdens de oorlog nog de Nationale Schietbaan. Net als andere verzetsstrijders is Cornez daar gefusilleerd. Het brilletje dat hij tijdens zijn terechtstelling droeg, vond samen met enkele afscheidsbrieven zijn weg naar Marjory en ligt nu in het museum. Plechtig op een wit doekje.

Dat heet dus keuzes maken.

Onder de indruk

Het kleine Houthulst koos tijdens de oorlog resoluut de kant van het verzet, daarom kreeg de gemeente de bijnaam ‘Klein Engeland’. Passend is het dus om een museum over verzet en collaboratie in die gemeente ook zo te noemen.

Er zijn nog musea waar die thema’s zijdelings aan bod komen – het Legermuseum, Kazerne Dossin – er is het Huis van het Belgisch-Franse Verzet in Tielt-Winge, maar toch zijn we van dit museum met maar een vijftal kamers danig onder de indruk.

Dat heeft ook veel met de topstukken te maken, zoals een geheime radio van het type Mark 16, waarvan er nog maar één op de wereld compleet is. Een verzamelaar vond het toestel ooit op een rommelmarkt. De persoonlijke bezittingen van Jean-Baptiste Piron – die met zijn ‘Brigade Piron’ in Normandië vocht en Brussel bevrijdde – zijn nu in Houthulst te vinden.

Een kleine tip: het is mogelijk om het bezoek op afspraak te bezoeken, met een rondleiding. Schotte is een meer ingetogen, nu ja, West-Vlaamse versie van Bart Van Loo als hij over zijn collectie vertelt. Het is erg goed om alle wetenswaardigheden mee te krijgen.

Te veel van het nationale oorlogsverleden is in kasten blijven liggen, vergeten geraakt. Aan u om de deuren open te trekken.

De bril en andere persoonlijke bezittingen van Jean Cornez. Beeld RV
De bril en andere persoonlijke bezittingen van Jean Cornez.Beeld RV

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234