Zaterdag 16/01/2021

Een nieuw afscheid

Het was Polly Samson die de kat de bel aanbond. Met een quasi nonchalante tweet onthulde de vrouw van Pink Floyd-voorman David Gilmour dat er na twintig jaar een nieuwe plaat van de groep zou verschijnen. Een scenario waar eigenlijk niemand nog rekening mee hield, én meteen een nieuw hoofdstuk in de bewogen geschiedenis van de iconische rockgroep. Of niet?

'Btw Pink Floyd album out in October is called The Endless River. Based on 1994 sessions is Rick Wright's swansong and very beautiful.' Meer stond er niet, maar het bleek ruim voldoende om zaterdag binnen het uur door zowat elk nieuwsmedium ter wereld te worden opgepikt. Dat David Gilmour in de studio zat en aan vers materiaal sleutelde was bekend, maar het leek ondenkbaar dat hij heimelijk aan een nieuwe Pink Floyd werkte. Goed: er was de opmerkelijke reünie op Live 8 in 2005, al kwam er toen flink wat pendeldiplomatie van organisator Bob Geldof aan te pas voor Gilmour en zanger/bassist Roger Waters bereid werden gevonden om twintig minuten in elkaars gezelschap te vertoeven.

Toen Waters in 1985 uit de band stapte, spande hij prompt een rechtzaak aan tegen zijn voormalige collega's in een poging het eigendom van de groepnaam te verwerven. De zaak werd uiteindelijk via een minnelijke schikking geregeld, al viel er weinig te minnen. Waters liet geen gelegenheid onbenut om zijn ex-collega's af te branden, en noemde de twee Pink Floyd-platen die na zijn vertrek verschenen, A Momentary Lapse Of Reason en The Division Bell, publiekelijk een hoop ongeïnspireerde onzin.

Volgens hem kon er zonder hem geen sprake zijn van Pink Floyd. Hij vergeleek de band met The Beatles zonder Paul McCartney. Toegegeven: er waren argumenten die zijn stelling staafden. Waters had zich het decennium voordien opgeworpen tot de creatieve motor van de groep, en zowel The Wall als The Final Cut waren eigenlijk goed vermomde soloplaten geweest. Toen A Momentary Lapse of Reason wel heel koeltjes ontvangen werd, leek Waters op de koop toe het gelijk aan zijn kant te krijgen.

Maar hoewel de koude oorlog tussen beiden sinds Live 8 verder ontdooide, gingen ze achteraf toch weer elk hun eigen weg. David Gilmour bracht met On An Island een uitstekende, behoorlijk succesvolle soloplaat uit. Roger Waters ging de baan op met een naar hybris neigende opvoering van de Pink Floyd-classic The Wall, een tournee die met een winst van 464 miljoen dollar uitgroeide tot de meest lucratieve ooit ondernomen door een solo-artiest. Waters deed daarmee nog beter dan Madonna en Michael Jackson, die voordien dat soort lijstjes aanvoerden.

Toen in 2008 keyboardspeler Rick Wright overleed aan de gevolgen van kanker, leek het verhaal van Pink Floyd - een van de meest succesvolle rockgroepen in de geschiedenis - finaal bezegeld. Maar niet dus.

Sterfbed

Dat het nieuws van de nieuwe plaat net nu uitlekt en de manier waarop, is helemaal niet zo toevallig als het lijkt. Bij een groep als Pink Floyd gaan doorgaans maandenlange discussies vooraf aan de vraag wanneer een persbericht de wereld wordt ingestuurd, welk nieuws daarin mag staan, en hoe het vervolgens verspreid zal worden. Net deze week verschijnt een indrukwekkende luxebox van The Division Bell, de plaat waarvan iedereen al twintig jaar aannam dat het de laatste Pink Floyd was.

Het ding ziet er prachtig uit, met een nieuwe film, vinyl in allerlei kleuren, artprints en postkaartjes. Maar zonder een noot nieuwe muziek. Nochtans dateren de originele opnamen van The Endless River uit dezelfde periode. Ze zouden in eerste instantie tegelijk worden uitgebracht als de instrumentale helft van een tweeluik, een plan dat uiteindelijk werd afgeblazen. Het verhaal gaat dat Gilmour aan Wright op zijn sterfbed beloofd heeft dat hij die composities ging afwerken, en onder de merknaam Pink Floyd zou uitbrengen. En ja: ook drummer Nick Mason is van de partij. Van Roger Waters evenwel geen spoor, waardoor de kans om de klassieke line-up nog één keer samen te krijgen wellicht voorgoed verkeken is.

The Endless River blijkt trouwens ook in de nieuwe versie een grotendeels instrumentale plaat. Op een paar medewerkers van platenfirma Warner na heeft voorlopig niemand een noot van het materiaal gehoord, maar Mason schreef tien jaar geleden in zijn autobiografie Inside Out al dat de opnamen te vergelijken waren met die van ambientband The Orb. Durga McBroom, jarenlang achtergrondzangeres bij Pink Floyd, heeft inmiddels op haar Facebookpagina bevestigd dat ze op enkele nummers te horen is. Doordat er nu ook stemmen op te horen zijn, is The Endless River volgens de McBroom uitgegroeid tot een volwaardige Pink Floyd-plaat.

De platenfirma gaat alvast helemaal mee in die filosofie. Voor Warner wordt het - naast de nieuwe Foo Fighters - de belangrijkste release van het najaar. Lijkt misschien wat gek voor een plaat die in principe niet gemaakt lijkt om een groot publiek aan te spreken.

Maar het merk Pink Floyd spreekt tot de verbeelding, én prikkelt op de koop toe de verbeeldingvan een generatie liefhebbers die muziek niet alleen tastbaar in huis wil hebben, maar daar ook met plezier voor betaalt. Vergeet niet: dit is dezelfde groep die met Dark Side Of The Moon, Wish You Were Here en The Wall drie van de bestverkochte elpees aller tijden op haar actief heeft staan. De totale platenverkoop van het Londense gezelschap wordt op 250 miljoen stuks geraamd. Hallucinante cijfers, die zeker in 2014 elke major aan het dromen zouden zetten. Je kunt er dan ook gif op innemen dat er een ongeziene reclamecampagne zit aan te komen.

Maar eerst nog even terug naar 1994, de periode dat de muziek die binnenkort het daglicht ziet werd opgenomen. A Momentary Lapse Of Reason was dan wel geen meesterwerk geworden, de tournee die erop volgde werd wel een succes. De drang om zich opnieuw te moeten bewijzen was dus helemaal weggeëbd toen David Gilmour, Rick Wright en Nick Mason aan een opvolger begonnen te werken.

Als antwoord op het dictatoriale regime dat Roger Waters er voordien op na had gehouden, werd dit keer geopteerd om de democratie in de band te herstellen. Elk groepslid werd gevraagd een score op tien toe te kennen aan elk muziekstuk dat de band in voorraad had. Wright reageerde door zijn eigen composities keer op keer het maximum te geven, en die van de anderen een nul. Desondanks bleven er uiteindelijk toch elf songs over waarin iedereen zich kon vinden.

Gilmour leverde bovendien een enorme inspanning om het groepsgevoel te herstellen. Rick Wright - die eerder door Waters ontslagen was - werd terug in de groep verwelkomd, al kwam hij dit keer in loondienst van Gilmour. Desondanks voelde de keyboardspeler zich meer gewaardeerd dan voorheen. Hij schreef mee aan vier nummers, en mocht voor het eerst sinds 'Time' dik twintig jaar eerder weer eens zelf achter de microfoon staan.

Ook saxofonist Dick Perry - u kent hem van de legendarische solo op 'Shine On, You Crazy Diamond' - werd opnieuw ingelijfd, zodat The Division Bell eigenlijk meer als een echte Pink Floyd-plaat klonk dan de vorige vier.

Brug te ver

Nog een verschil: voor het eerst sinds het vertrek van Waters hadden de songs weer wat te vertellen. Die verdienste kwam grotendeels toe aan Polly Samson, een gelauwerde Britse schrijfster die niet alleen zeven van de negen songteksten schreef, maar niet veel later ook mevrouw Gilmour zou worden.

Eveneens opmerkelijk: het thema dat de songs aan elkaar verbond, was communicatie. Of juister: het gebrek eraan. Gilmour had de hand uitgestoken naar Waters, en hem uitgenodigd om mee te werken aan de plaat én achteraf ook mee op tournee te gaan. Wie zich afvraagt hoe Waters reageerde kreeg het antwoord ondubbelzinnig opgediend in 'Lost For Words'. 'I open the door to my enemies, and I ask Could we wipe the slate clean. But they tell me to please go and fuck myself.' Voor de slechte verstaanders staat de tekst op de hoes afgedrukt naast een paar bokshandschoenen.

Ook elders, in het toepasselijk getitelde 'Poles Apart', wordt Waters rechtstreeks aangesproken. 'Hey you, did you ever realise what you'd become?' Gilmour heeft het over een man met een tunnelvisie, over een martelaar Je hoeft geen kenner te zijn om te snappen wie hij voor ogen heeft. Het verklaart alleszins waarom Waters, ondanks alles, niet is uitgenodigd om mee te spelen op The Endless River. Dat Pink Floyd in 2014 weer bestaat is op zich al een mirakel. Maar met Roger Waters erbij? Nee, dat zou echt een brug te ver zijn.

The Division Bell - The 20th Anniversary Edition van Pink Floyd, is uit bij Warner.

1967 The Piper at the Gates of Dawn

1968 A Saucerful of Secrets

1969 More

1969 Ummagumma

1970 Atom Heart Mother

1971 Meddle

1972 Obscured by Clouds

1973 The Dark Side of the Moon

1975 Wish You Were Here

1977 Animals

1979 The Wall

1983 The Final Cut

1987 A Momentary Lapse of Reason

1994 The Division Bell

2014 The Endless River

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234