Zaterdag 28/05/2022

'Een museum moet 's nachts ook fysiek bewaakt worden'

'Men kan met deze buit niets aanvangen', zegt kunstbeveiligingsexpert Janpiet Callens naar aanleiding van de roof van zeven schilderijen uit de Kunsthal in Rotterdam. Daar werden maandag onder meer werken van Picasso, Matisse en Monet gestolen.

'Ik sta altijd weer perplex als dit soort kunstroven gebeurt", zegt Janpiet Callens, die vroeger werkzaam was bij de cel Kunst van de federale recherche. "Men kan met deze buit niets aanvangen. De kunstwerken zijn onverkoopbaar want ze zijn internationaal geseind. In Rotterdam gaat het niet om het type diefstal waarbij losgeld geëist zal worden. Dan zouden de dieven volstaan hebben met het stelen van één of twee sleutelwerken. Nu zijn er zeven geroofd, dat is een hele onderneming. Misschien komt de opdracht van een obsessionele verzamelaar."

Hoe dergelijke diefstal nog mogelijk is? Moeten dieven groene laserstralen ontwijken, zoals we soms in films zien? Janpiet Callens lacht. "Dat soort systemen is voorbijgestreefd." Hij somt enkele mogelijke oorzaken van de diefstal op. "Er kan hulp van binnenuit zijn geweest bij de diefstal. Of menselijk falen kan eraan ten grondslag liggen: iemand heeft het beveiligingssysteem of een deel ervan niet aangezet. Er kan ook een technisch falen zijn geweest. Daarom is fysieke aanwezigheid 's nachts essentieel. Men moet immers niet arrogant worden en denken dat beveiligingssystemen absolute zekerheid bieden. Een bewaker is belangrijk, al was het maar om te zien dat het systeem wérkt. In Rotterdam zouden de dieven zich bovendien hebben laten opsluiten in het museum: ja, je moet natuurlijk zien dat je niet alleen tegen inbraak maar ook tegen uitbraak beveiligd bent."

Belgische musea

"Ik kan trouwens moeilijk geloven dat de verzekeringsmaatschappij ermee instemde dat er 's nachts geen bewaker was. Verzekeringsmaatschappijen zijn zeer streng en leggen hoge eisen op. Voor de opening van dergelijke tentoonstellingen wordt een risicoanalyse uitgevoerd, waarin wordt gespeurd naar de zwakste schakel in het beveiligingssysteem."

Het feit dat de kunstwerken van buiten zichtbaar zijn, vindt Janpiet Callens niet zo'n groot probleem. "Veel erger is dat curatoren met open ruimtes werken. Het is veel beter om boxen te gebruiken en de kostbaarste werken in het midden van een zaal of tentoonstelling te hangen. Dat maakt diefstal moeilijker." Bij de overburen van de Kunsthal, Museum Boijmans Van Beuningen, hangen de kostbaarste Van Eyck-paneeltjes aan concentrisch opgestelde wanden in het midden van een zaal, die zich ook nog eens centraal in het museum bevindt.

Belgische musea hebben zich, volgens de expert, de voorbije tien jaar beter beveiligd tegen kunstdiefstallen. In 1997 ontvreemdde Stéphane Breitwieser voor 1,5 miljoen euro aan kunst in het Brusselse Jubelparkmuseum. "Toen is er een belletje gaan rinkelen. We zijn erin geslaagd musea en politie nauwer met elkaar te laten samenwerken en de beveiliging is erop vooruitgegaan. Veel museumdirecteurs hebben besloten om niet alleen te investeren in een ongebreidelde uitbreiding van hun collectie, maar ook in beveiliging. De meeste grote Belgische musea hebben nu trouwens een security manager, ook dat is nieuw."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234