Dinsdag 01/12/2020

Portret

Een moslim burgemeester van Londen? Yes he Khan

Sadiq Khan is helemaal klaar om de burgemeestersjerp op te nemen. Nu donderdag nog de 8,6 miljoen Londenaren overtuigen.Beeld reuters

Geboren Londenaar Sadiq Khan (45), zoon van Pakistaanse immigranten, wordt zonder ongelukken de eerste moslimburgemeester van de wereldstad. In de campagne werd de Labour-politicus door zijn conservatieve tegenstanders afgeschilderd als extremist, maar Khan bewees een bruggenbouwer te zijn.

"Opeenvolgende regeringen tolereerden segregatie in de Britse samenleving. Zo ontstonden de omstandigheden waardoor extremisme kon groeien. Te veel Britse moslims groeiden op zonder iemand met een verschillende achtergrond te kennen, zonder de levens en religies van anderen te begrijpen." Een week na de aanslagen van Parijs, afgelopen november, stak Sadiq Khan een waarschuwende vinger op over de zorgwekkende groei van intolerantie in de Britse samenleving.

Zijn politieke tegenstanders reageerden met meer olie op het vuur. Van extremistische moslims kreeg Khan doodsbedreigingen. Tegelijk brandmerkte Zac Goldsmith (41), zijn Conservatieve tegenstander in de burgemeestersverkiezingen van komende donderdag, Khan in deze campagne als 'vriend van islamisten' omdat hij vroeger als mensenrechtenadvocaat toespraken had gegeven voor een groepering die zich verzette tegen uitleveringsverdragen van het VK aan de VS. Daar hadden ook islamisten gesproken.

Khan sloeg de aanvallen af met stoïcijnse kalmte, volgens zijn medestanders een van zijn grote kwaliteiten als hij onder druk staat.

"Soms weet je niet altijd vooraf wie er allemaal op dergelijke bijeenkomsten het woord neemt", verdedigde hij zich onlangs in The New Statesman. "Ik ben nochtans altijd duidelijk in mijn afkeuring van mensen die hetzelfde geloof hebben als ik maar wier zienswijzen walgelijk zijn." Voor Khan bewezen Goldsmiths aanvallen net de vooroordelen waartegen hij al zijn hele leven vecht. "Wat zeg je dan over mij of ook over de één miljoen Londenaren die het islamitisch geloof belijden? Voortdurend benaderen Londense moslims mij en zeggen: 'Als ze jou dit aandoen, welke kans heb ik dan?' of 'Je moedigt ons aan om actief deel te nemen aan de politiek maar kijk eens hoe ze jou behandelen.'"

Sadiq Khan.Beeld ap

Toch weigert Khan zich te wentelen in een slachtofferrol. In zijn programma daagt hij moslims uit om zich uit te spreken tegen extremisme en de denkbeelden van extremisten uit te dagen. "Londen moet een globaal baken van tolerantie, aanvaarding en respect worden", zegt hij, al vindt hij dat niet alleen moslims hun beste beentje moeten voorzetten. "Er is een gezegde dat stelt 'er is een dorp nodig om een kind op te voeden'. Gelijklopend zal er een dorp nodig zijn om terreur en extremisme te verslaan."

Begenadigd bokser

Geboren en getogen in de Britse hoofdstad is Khan zelf 'streetwise', op zijn zachtst gezegd. Als zoon van Pakistaanse immigranten groeide hij met zeven broers en zussen op in de harde sociale wijk Earlsfield, in de Londense voorstad Tooting. Zijn vader was buschauffeur, zijn moeder naaister.

Al vroeg in zijn jeugd werd Khan geconfronteerd met racisme. In het 'blanke' centrum van de stad werd zijn bebaarde vader door passagiers wel eens beschimpt als 'Paki'. Khan erkende in een interview met de Mail on Sunday zelf één keer zijn vuisten te hebben gebruikt tegen zo'n verwijt met het 'p-woord'. Net zoals zijn broers is hij een begenadigd bokser. "We boksten allemaal in onze familie en dat geeft je vertrouwen als je problemen krijgt op straat. Door te boksen leer je levenslessen: grootmoedig zijn, goed eten, fit blijven en naar elkaar omzien. Het eerste wat je leert is jezelf verdedigen."

Beeld reuters

Toch koos hij om anderen te verdedigen. Terwijl hij tot zijn 23ste een stapelbed deelde met een van zijn broers studeerde hij rechten aan de universiteit, waarna hij een carrière uitbouwde als mensenrechtenadvocaat. In lijn met zijn levenservaring verdedigde hij vooral mensen die gediscrimineerd werden, families van mensen die stierven in gevangenschap of gevangenen die slecht behandeld werden door de politie.

Nationale bekendheid verwierf hij als voorzitter van Liberty, een burgerrechtenorganisatie die justitiële onrechtvaardigheden aan de kaak stelt. De stap naar de professionele politiek was natuurlijk. Hij was al Labour-lid sinds zijn vijftiende.

Meervoudige identiteit

Khan werd voor het eerst parlementslid in 2005 maar klom als stemmentrekker in Londen snel in Labours rangen. In Gordon Browns regering was hij de eerste moslim die staatssecretaris werd: van Transport, met een knipoog naar zijn vaders bus.

Een anekdote: toen Khan moest worden ingezworen door de Queen vroeg Buckingham Palace hem welke Bijbel hij nodig had. Hij antwoordde: de Koran. Dat boek hadden ze niet. Dus bracht hij er eentje mee. Al benadrukt Khan altijd snel dat religie voor hem een persoonlijke levensbeschouwing is, geen doel op zich. "We hebben hier allemaal meervoudige identiteiten", zegt hij over zijn superdivers universum Londen. "Ik ben Brits, Engels, van Aziatische origine, met Pakistaans erfgoed, ik ben een vader, een echtgenoot, een Liverpool-fan, Labour-lid, en moslim."

En een uitstekend campagnemanager. Khan hielp Ed Miliband om zijn oudere broer David te verslaan bij de toenmalige voorzittersverkiezingen. Als dank mocht hij op de eerste rij van de oppositiebanken 'schaduwminister' voor Londen worden, waardoor hij in de lokale verkiezingen twee jaar geleden het beste resultaat voor zijn partij behaalde sinds 1971.

Met de huidige, marxistische, Labour-voorzitter Jeremy Corbyn heeft Khan niet meer dan een zakelijke verstandhouding. Ideologisch is Khan een centrist, die op gebied van veiligheid zelfs 'flinkse' standpunten inneemt zoals meer gewapende agenten op straat om klaar te staan voor elke terreurdreiging.

Volgens zijn medestanders is stoïcijnse kalmte één van Khan's grootste kwaliteiten als hij onder druk staat.Beeld reuters

Gezien de slechte voorspellingen voor Labour bij lokale verkiezingen elders in het land heeft Corbyn hem vandaag meer nodig dan omgekeerd. Corbyn dreigde Khan in de laatste rechte lijn naar donderdag zelfs meer te hinderen dan te helpen. De Labour-voorzitter kwam in de voorbije week in een politieke storm terecht over een partijlid dat antisemitische uitspraken deed en steun kreeg van ex-burgemeester Ken Livingstone, waarna beiden werden geschorst in een langdurig, knullig, communicatiefiasco.

Khan, die antisemitisme altijd veroordeelde, bleef wijselijk afwezig uit de controverse maar moet nu hopen dat zijn campagne geen schade opliep. Volgens de polls moet hij zich niet te veel zorgen maken. Zijn voorsprong telt een twintigtal procent, mede omdat hij beloofde na verkiezing samen te werken met de conservatieve regering "in het belang van Londen". Hij moet wel. Naast de Franse president heeft de Londense burgemeester met een jaarbegroting van 16 miljard pond (20 miljard euro) het grootste persoonlijke mandaat in de Europese Unie, waartoe hij wil blijven behoren "omdat er meer dan een half miljoen jobs van afhankelijk zijn."

In zijn boek Als burgemeesters de wereld regeren schreef Benjamin Barber dat de succesvolle toekomstige stadsleiders "een voorkeur moeten hebben voor pragmatisme en probleemoplossingen boven ideologie".

Sadiq Khan is daar helemaal klaar voor. Nu donderdag nog de 8,6 miljoen Londenaren overtuigen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234