Woensdag 12/05/2021

Een monster onder New York

Rome heeft zijn catacomben, Parijs zijn riolen. Nu krijgt New York zijn eigen ondergrondse wonder: een mechanische slangenkop van 200 ton. Het is een gargantueske boormachine die de tunnels heeft gegraven voor een nieuw treinstation onder Grand Central Terminal.

Normaal wordt de machine, zo hoog als vier mannen en zo zwaar als twee walvissen, naar de oppervlakte gebracht als het werk klaar is, gesloopt en als schroot verkocht. Maar de Spaanse aannemer die het project uitvoert, kiest voor een andere aanpak. Hij heeft uitgerekend dat hij tijd en geld kan sparen door de tunnelboormachine gewoon achter te laten, sluimerend en roestend, in de rotsige diepten van Midtown Manhattan. Haar laatste rustplaats: veertien verdiepingen onder de nette trottoirs van Park Avenue.

Het is een uitzonderlijke reuzenbegrafenis. Bij de Metropolitan Transportation Authority, die de machine volgende week officieel zal begraven, kan niemand zich een precedent herinneren. "Het zou uit een verhaal van Jules Verne kunnen komen", zegt Michael Horodniceanu, het hoofd van de bouwdienst van de Transportation Authority.

Een bezoek aan de toekomstige crypte van de tunnelboormachine onthult een machine die aan een buitenaardse levensvorm doet denken die duizend jaar geleden op de aarde neergestort is. De stalen tandwielen, bouten en zuigers zijn al aan het oxideren en lijken dood en moe. Een wormachtige ventilator, met een uitlaat de in de muil van de machine verdwijnt, draait nog. Het geluid lijkt op de ademhaling van een slapend monster. "Als je hier over honderd jaar zou komen, zou het er nog net zo uitzien", zegt dr. Horodniceanu, op een loopbrug boven de enorme kop. "De mensen zouden zich afvragen waarvoor dat ding gediend heeft."

De Seli, zoals de machine naar haar Italiaanse fabrikant genoemd is, heeft sinds 2007 kilometers tunnels door de ondergrond van Manhattan gevreten. De platte kop is voorzien van 45 draaiende schijven met een laag wolfraamcarbide, een buitengewoon harde legering die moeiteloos door de rots snijdt. (De geruchten dat de machine daar diamanten voor gebruikte, zijn volgens de Transportation Authority een stadslegende.)

Vanaf 2016 zullen de 7 meter brede tunnels die de Seli heeft gegraven duizenden Long Islanders naar een station onder Grand Central Terminal brengen. Nu zijn de gangen nog grof en onafgewerkt, met de dreigende organische aanblik van de grot van een monster.

Begraafplaats

Een Seli kost 6 tot 8 miljoen dollar, maar Dragados, de hoofdaannemer van het project en de eigenaar van de machine, heeft beslist dat de verkoop als schroot niet rendabel zou zijn. De ontmanteling van de boorkop kan maanden duren en de onderdelen zouden van centraal Manhattan naar het andere einde van de tunnel gebracht moeten worden, naar Sunnyside in Queens. Dat zou de verdere werken vertragen en miljoenen dollars aan werkuren kosten. "Zelfs terwijl hij hier niets ligt te doen, kost de Seli al honderdduizend dollar per dag", zegt dr. Horodniceanu. "Negen miljoen dollar uitgeven om een machine als deze weg te halen? Dat meen je niet. Ze zijn niet gek."

In internationale tunnelprojecten komt wel vaker voor dat een tunnelboormachine wordt begraven, maar in New York is het een zeldzaamheid, al was het maar omdat er zo weinig ruimte is onder de grond. De nieuwe subwaylijn van Second Avenue eindigt in het station van 63rd Street, geen ideale plek voor een begraafplaats. Op lijn 7, die tot aan de Far West Side wordt verlengd, zou de begrafenis onder de busterminal van de Port Authority moeten plaatsvinden. "En daar mag het gewoon niet", legt Horodniceanu uit.

Maar onder het gras van de middenberm van Park Avenue, tussen 37th en 38th Street, stoort het niet. En het was geen optie om de tunnelboormachine ter plekke naar boven te brengen. "Dan hadden we een schacht van meer dan twaalf meter diameter in Park Avenue moeten graven, recht voor de Union League Club", vertelt Mark Rhodes, een ingenieur van het project. Dr. Horodniceanu vindt dat een grappig idee. "We hebben nu al weinig vrienden", zegt hij hoofdschuddend.

Een man die bij de Union League Club de telefoon opneemt, zegt dat de organisatie geen commentaar geeft over de nieuwe ondergrondse buur van haar gebouw. Maar hij weet wel dat de leden zich "pijnlijk bewust" waren van de werken, 42 meter onder hun luxueuze lobby.

Deze week wordt de machine tijdens een officiële ceremonie met een betonnen muur van de tunnel afgesloten. Later zal de ruimte met beton worden gevuld, zodat de machine helemaal ingesloten is en als dragende structuur voor de tunnel dient. En er komt een herdenkingsplaat.

Wat zullen toekomstige generaties denken als de tunnelboormachine ooit wordt opgegraven? In Beneath the Planet of the Apes ontdekt een astronaut de ruïnes van het metrostation van Queensboro Plaza, met de kleurige tegels nog intact. (Queensboro Plaza is eigenlijk een bovengronds station, maar het was goed geprobeerd.) De vondst leidt in de film tot de schokkende onthulling dat de aarde in een kernoorlog verwoest is en nu door een ras van intelligente apen wordt overheerst.

Dr. Horodniceanu verwacht voor de Seli niet helemaal hetzelfde scenario. "Als ze hem vinden en opgraven, zal hij de mensen fascineren. Wie weet gebruiken ze hem om de lijn naar het zuiden te verlengen en hem daar boven de grond te brengen." Hij denkt even na. "Maar het zou niet gemakkelijk worden. Als hij echt in de weg zit, zullen ze het niet leuk vinden dat wij hem hebben achtergelaten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234