Maandag 23/11/2020

Een moderne sjamaan

Birger Vanwesenbeeck

Een mens kan maar beter zijn soortgenotende rug toekeren en zijn heil zoeken bij de dieren. Anders zullen nijd, bedrog, hebzucht en haat onvermijdelijk zijn pad kruisen. Tot die bittere conclusie komt het romanpersonage Jacob Ericson na een op de klippen gelopen liefdesaffaire. Aldous Huxley heeft nooit een erg optimistische mensopvatting geëtaleerd en in Jacobs handen is dat niet anders. Huxley schreef de novelle samen met Christopher Isherwood ergens eind de jaren '30 in het zonnige Californië. Zoals vele andere intellectuelen waren de auteurs het Europese oorlogsklimaat ontvlucht. Ze trachtten een nieuw bestaan op te bouwen aan de Amerikaanse westkust, waar ze nauwe banden onderhielden met de filmindustrie van Hollywood. Ook Jacobs handen was in oorsprong een filmscript, dat pas onlangs vanonder het stof werd gehaald door actrice Sharon Stone. Zij 'ontdekte' het manuscript in een koffer in het huis van de Huxleys.

Jacob werkt als boerenknecht op de ranch van de familie Carter in de Mojave-woestijn. Hij leidt een teruggetrokken bestaan, waarin enkel zijn intieme verstandhouding met de dieren en de dagelijkse gesprekjes met Sharon, de manke dochter des huizes, zijn leven wat fleur geven. Aan die rust komt bruusk een einde wanneer blijkt dat zijn handen bovennatuurlijke, helende krachten hebben. Hij maakt doodzieke beesten weer gezond en slaagt er zelfs in Sharons manke been te genezen. Sharon ziet nu eindelijk de kans schoon om haar levensdroom te verwezenlijken. Ze trekt naar Los Angeles om zangeres te worden.

Anderhalf jaar later lopen Jacob en Sharon elkaar weer tegen het lijf in een groezelig theatertje in Los Angeles. Zij treedt er enkele keren per week op voor een schamel salaris. Haar baas Lou Zacconi hoopt munt te slaan uit Jacobs bovennatuurlijke krachten door hem op te voeren in zijn theater. Sharon doorziet Zacconi's smerige plannetje, maar doet niets om haar genezer van het voorstel af te houden, uit angst om haar baan te verliezen. Net zoals zijn bijbelse naamgenoot wordt Jacob verkocht. Toch ontstaat er een idylle ontstaat tussen Sharon en Jacob.

Wanneer Jacob de miljardairszoon Earl geneest, wordt hij uitgenodigd om in diens huis te komen wonen. Na een tijdje trekt ook Sharon bij hen in. Earl maakt haar het hof en zal uiteindelijk een wig drijven tussen Jacob en Sharon. Zij laat zich door hem verleiden, trouwt met hem in Las Vegas en wordt een snobistisch wicht met louter materiële ambities. De eenvoudige Jacob, voor wie geld nooit een rol heeft gespeeld, keert haar verbitterd de rug toe en vestigt zich opnieuw in de Mojave-woestijn. Daar geneest hij zieke huisdieren die mensen hem van heinde en ver komen brengen.

Meer dan een verhaal over de geneeskunst, zoals Laura Archera Huxley (Huxleys tweede echtgenote) ons in haar voorwoord wil doen geloven, is Jacobs handen een beschrijving van de tegenstrijdige verlangens die huizen in elk mens: materie of geest, gezelschap of eenzaamheid, leven in de woestijn of in de stad, roem of banaliteit. Het zijn slechts enkele van de vele dilemma's waarvoor de personages in Jacobs handen zich gesteld zien.

Zo gaat het boek ten slotte over het nastreven van idealen en hoe absoluut je die opvat. Is je leven mislukt omdat je je droom als zangeres niet hebt kunnen verwezenlijken? Bestaat er buiten de roem enkel banaliteit? De personages in Jacobs handen beseffen iets te weinig dat al die opposities in wezen keerzijden zijn van dezelfde (levens)medaille. De tegenstellingen zijn één, wist Heraclitus al en waar komt dat meer tot uiting dan in de Verenigde Staten? Waar de doodse Mojave-woestijn grenst aan de metropool Los Angeles, waar je het ene moment een ster bent op het witte doek en het volgende een dolend wrak in de goot. Huxley en Isherwood lijken dan ook te pleiten voor enige zin voor relativiteit binnen het idealisme. De besnorde Oostenrijker, die op datzelfde moment aan de andere zijde van de oceaan zijn idealen over het Arische ras loopt te verkondigen, is daar wellicht niet vreemd aan.

Aldous Huxley en Christopher Isherwood (vertaald door Pauline Moody), Jacobs handen, Element Uitgevers, Naarden-Vesting, 142 p., 690 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234