Dinsdag 26/05/2020

Een mini-Egypte in boekenland

Zo is het jarenlang gegaan: auteurs en illustratoren zaten in de vrolijke Clavisstand op de Boekenbeurs te signeren, terwijl ze niet of met jaren vertraging betaald werden, bedrogen werden en slechte contracten hadden ondertekend. Behalve veel tijd verloren sommigen er ook hun schrijversmoed door of moesten ze persoonlijke leningen aangaan. Ja, er zaten er ook te glunderen: zij werden wel netjes en op tijd betaald, een beproefde tactiek. In de cafetaria’s van Antwerp Expo werd er tegen mekaar geklaagd en gezaagd, in de hoop dat je niet met een mol sprak. En er stuurde al eens een assertieve auteur in z’n eentje een advocaat op Clavis af, met gevolg. De Vlaamse Auteursvereniging (VAV) bundelde drie jaar geleden een aantal dossiers (auteurs en dossiers, geen makkelijk huwelijk), maar moest toen op aanraden van juristen uiterst voorzichtig te werk gaan wegens de dreiging met ‘laster en eerroof’. VAV geniet niet de bescherming die vakbonden wel hebben. Veel auteurs waren ook te bang om zich te melden; er werd bij Clavis al wel eens gedreigd. VAV had toen een gesprek met zaakvoerder Philippe Werck. Er trad voor sommigen even beterschap in. Daarna weer: business as usual.

Zo is het dus jarenlang gegaan. Tot op zondag 23 januari de Nederlandse auteur Rian Visser de etterbuil deed openbarsten. En vanaf dan wordt het interessant. In een blog etaleerde Visser uitgebreid en gedetailleerd haar klachten. Solitair werd plotseling solidair: de bron zwol in enkele dagen aan tot een volwassen stroom, met klachten op naam en anoniem, uit angst. Meteen pikte een alert bestuurslid van VAV dit op, en deze krant zette er de volgende dag een megafoon op. De schreeuw werd door Limburgse media gehoord, en versterkt. Clavis trok zijn aanvankelijke dreiging aan Visser met alweer een proces in, overmand door de overmacht ongetwijfeld. De rest is geschiedenis. Met andere woorden: de combinatie van sociale media, reguliere media, een doortastende belangenbehartiger die zich een week lang de naad uit het lijf werkte, gedreven door verontwaardiging, en dan ook nog eens een aandeelhouder (LRM) die niet tot het boekenvak behoort en die snel optrad, heeft het hem gedaan. Philippe Werck verdwijnt deels uit beeld. Afwachten wat dat geeft.

En de ‘partij’ waartoe de heer Werck behoorde, in de gedaante van de Vlaamse Uitgeversvereniging, waar Clavis lid van is? Het geval-Clavis was er een publiek geheim, maar er iets tegen ondernemen zat er niet in. Argument: we kunnen ons niet met de commerciële activiteiten van onze leden bemoeien, anders is het einde zoek. (Loop er dan zoveel mis in de sector?) Wedervraag van VAV, al langer: waar eindigt de ‘commercie’ en beginnen de deontologie en de ethiek? Eind goed, al goed: het Clavis-geval heeft ook hier iets in beweging gezet: er komt een ombudsdienst, en de praktijkwerking daarvan moet leiden tot een code of conduct. Afwachten wat dat geeft.

VAV, zijnde één deeltijds personeelslid en een clubje vrijwillige bestuurders, zal het allemaal nauwgezet, constructief maar met argusogen volgen. Zij hoopt dat er op de volgende Boekenbeurs geen auteurs meer bang zullen hoeven te signeren bij een uitgever die ze niet kunnen vertrouwen. En zij weet nu wat je daartegen kunt doen. Een mini-Egypte organiseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234