Zaterdag 24/08/2019

Een mening is als een anus

De vrije meningsuiting heeft zich de afgelopen maand flink gekneusd. Ze botste tegen haar eigen grenzen. Als alles moet mogen dan moet je mogen verbieden, of niet? Ook de Nederlandse cabaretrecensenten moeten eraan geloven.

Deze week gaat André van Duin, na tien jaar afwezigheid op de podia, van start met zijn Jubileumshow. Critici zijn niet welkom op de première, bericht het NRC Handelsblad. Of hoe de pot de ketel verwijt: nog geen jaar geleden schreeuwden de cabaretiers moord en brand toen de Man met de Gereformeerde Plakhaardjes (cabaretslang voor premier Balkenende) de cabaretiers opriep het koningshuis te ontzien. Dat sinds jaar en dag alleen de nar het gezag de ongezouten waarheid mag inpeperen, was gediplomeerd historicus Balkenende gemakshalve vergeten.

Nu hangen ook de narren een bordje 'verboden toegang voor kritiek' aan de schouwburg. Comedian en tv-figuur Jörgen Raymann noemde "een recensie maar een mening en een mening is als een anus, iedereen heeft er een". Een oneliner overigens die Dirty Harry al eerder in de mond nam. Zo'n opmerking stinkt naar ongenuanceerdheid: als je kritiek neutraliseert tot het uitschijten van een opinie, dan doet iedereen het dagelijks. Maar goed ook, zo niet blijven we met een buik vol frustratie zitten.

In Vlaanderen mag iedereen zijn gedacht over theater ventileren. Tom Steels was bij het Radio 1-programma Het Salon recensent van dienst over De koers, een stuk van het Mechelse 't Arsenaal over coureurs. "Ik heb meer moeten lachen dan bij Rammstein", zei de connaisseur, die de dag ervoor een concert van de Duitse brulapen had bijgewoond. Nochtans is het geen slecht idee om de critici aan de rand van het veld deeltijds te vervangen door veldwerkers, mannen uit de praktijk. In het cultuurprogramma Republica gaat een theatermaker de voorstelling van een collega zien om achteraf zijn mening te geven. Helaas komt daar weinig van terecht. Hij formuleert voorzichtig een opinietje en port de ander gezellig in de ribben: "Een mening is maar een mening, hé maat!" En een anus een anus.

In een schriftelijke verklaring zei Joop van den Ende, producent van Van Duin en Neerlands entertainmentpaus: "Van Duin maakt voor een zaal met genodigden soms een geforceerde indruk, hij is op zijn best voor een 'gewoon' publiek." Dat Van Duin, na veertig jaar in het vak, nog steeds met de poepers het podium beklimt, zal ons worst wezen. Met de term 'première' geeft de artiest het signaal dat (volgens hem) zijn show er staat, ook voor het 'niet-gewone publiek'. In het geval van marketeer Jopie zou het ons verwonderen als die première werkelijk voor een 'gewoon' publiek is. Je zult over de bekende koppen kunnen lopen in de Amsterdamse Carré.

De Nederlandse cabaretiers staan niet alleen. Ook Londense theaterproducenten willen de pers weren omdat alle druk op de première komt te liggen. Het publiek zou bij slechte kritiek massaal afhaken. Los van het feit dat een recensent de lezer het liefst naar goede voorstellingen stuurt, is het de vraag of een publiek zich wel laat leiden door de criticus. "Een negatieve kritiek scheelt vijftig man in de zaal: 350 in plaats van 400", zegt Mich Walschaerts van Kommil Foo. "Toeschouwers komen af op een naam, ze hebben de vorige show gezien, of ze hebben het 'van horen zeggen'." Zelf zou hij geen recensenten weren. "Die cabaretiers wekken de indruk dat de mening van een recensent hen koud laat, maar ze zijn gewoon bang."

'Anusman' Raymanns nieuwe show In Holland staat mijn huis ging deze maand in première. De gematigde pers was welkom. Critici die hem in het verleden hadden gekraakt kregen te horen dat de zaal 'vol' was. Het hoeft u niet te verbazen dat ook in het Vlaamse land enkele impresario's graag de wetten van de eugenetica op recensenten zouden toepassen. In dat geval kopen we een kaartje onder een valse naam en glippen met pruik en zonnebril de zaal binnen. We hopen u daar ook te zien.

Liv Laveyne

Medewerkster theater

De cabaretsite www.zwartekat.nl heeft een discussieforum geopend: 'Cabaretrecensies: noodzaak of noodzakelijk kwaad?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden