Vrijdag 22/10/2021

Een liberale paringsdans

Ze hadden elkaar amper gesproken voordat ze de afgelopen zomer enkele dagen op een afgelegen landgoed in Toscane de degens kruisten over een aantal actuele politieke thema's. Het werd het begin van een politieke romance tussen VLD-voorzitter Karel De Gucht en voormalig CVP-voorzitter Johan Van Hecke. En er kwam een boek uit voort, dat gisteren werd voorgesteld in het Vlaams Parlement in aanwezigheid van oud-premier Wilfried Martens en huidig premier Verhofstadt.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan de Zutter

'Het was nochtans een simpel idee", zei uitgever Leo De Haes, "twee politici met uitgesproken verschillende levensbeschouwelijke visies laten praten over van alles. Ik dacht nooit dat dit boek zoveel zou losweken." Gisteren werd het glas geheven op de publicatie van het resultaat van die gesprekken tussen VLD-voorzitter De Gucht en - toen nog - CVP-europarlementslid Van Hecke: Het einde der pilaren. Een Toscaans gesprek. Het leek wel een bijeenkomst van de NCD, de nieuwe christen-democratie van Van Hecke, die zich explosief verwijderd wist uit de CD&V.

Dat was misschien de reden waarom er geen vertegenwoordiger van CD&V aanwezig was op het politieke societygebeuren in De Schelp, de zaal onder de plenaire vergaderruimte van het Vlaams Parlement. Op één uitzondering na: Wilfried Martens, oud-premier. Die had in tempore non suspecto al toegezegd om het boek samen met huidig premier Verhofstadt in te leiden. De bommen en granaten die later in zijn partij zijn ontploft, deden hem niet van die belofte afzien. "Het ligt waarschijnlijk binnen mijn partij erg moeilijk dat ik hier ben", zei Martens aan een tweehonderdkoppig publiek, "maar het is belangrijk."

Belangrijk, omdat ook Martens erkende dat een brede volkspartij "vandaag niet meer kan steunen op mensen die omwille van hun geloof voor een partij kiezen. Ook in Vlaanderen kun je je niet meer terugtrekken op de 10 tot 15 procent van de mensen die nog naar de kerk gaan", zei Martens, die stelde dat de uitdaging voor zijn partij er nu in bestaat om een politiek project vorm te geven. En dat soort projecten impliceert dat er over de levensbeschouwelijke grenzen heen gepraat moet worden. Martens noemde het boek van De Gucht en Van Hecke daarom ook van een "uitzonderlijk hoge kwaliteit".

Het gesprek tussen Martens en Verhofstadt, minzaam begeleid door Dirk Achten en Yves Desmet, die ook de Toscaanse gesprekken tussen De Gucht en Van Hecke hadden opgetekend, kabbelde al even vriendelijk langs een aantal actuele politieke thema's. De herverkaveling is er zo eentje. "U gaat mij hier geen uitspraken horen doen over de herverkaveling", was de opener van Verhofstadt, die van de weeromstuit dan toch maar verduidelijkte dat de nieuwe politieke krijtlijnen niet meer links-rechts lopen maar op de breuklijn tussen conservatief/behoudsgezind en reformistisch/progressief. De VLD, laat daar geen twijfel over bestaan, behoort tot de tweede categorie. En Verhofstadt wilde dat ditmaal niemand hem verkeerd zou begrijpen. "Want de mensen mogen dan al denken dat de liberalen tegen het middenveld zijn", ze hebben de burgermanifesten verkeerd begrepen. "Ik bedoelde dat wij het primaat van de politiek niet mogen afstaan. Maar het is evident dat een burger in de samenleving ingebed moet zijn opdat hij er kracht uit zou kunnen putten en informatie zou kunnen vinden."

Het middenveld, dat is vandaag het doelwit van een steeds zelfzekerder wordende VLD. En de voorstelling van Het einde der pilaren werd gebruikt om de intense blauwe liefde voor het middenveld luid te prediken. VLD-voorzitter Karel De Gucht zou het nadien bijna briljant herhalen, met een weloverwogen opsomming van initiatieven van het middenveld die zijn waardering kunnen wegdragen. "En dan heb ik het niet over de duur betaalde vakbondsvertegenwoordigers in de raad van bestuur van de NMBS, maar over de duizenden vrijgestelden en militanten die zich dag na dag inzetten voor de goede zaak, over de vrijwilligers in de rusthuizen en ziekenhuizen, over de begeleiders in jeugd- en sportverenigingen, over de vele tienduizenden Vlamingen die naar aanleiding van 11.11.11, Damiaanactie, Vredeseilanden, Amnesty International, Levenslijn, Kom op tegen kanker en talloze andere activiteiten de boer opgaan, stickers verkopen, bijeenkomsten organiseren."

Nee, hier was niet Stefaan De Clerck aan het woord om een pleidooi te houden voor een sociaal, personalistisch christendom, maar De Gucht, de man die zelfs Van Hecke omschreef als de kille, berekende rationalist. Hij had zich vergist, bekende Van Hecke. Op het spreekgestoelte van De Schelp brouwde de VLD een liefdesdrank die meer harten wil breken dan die van enkele progressieve christen-democraten. Deze VLD lonkt ook naar de nieuwe sociaal-democraat die wel oor heeft voor het discours waarin De Gucht het had over "vrijheid, compassie voor de armen, respect voor het sociaal contract en gelijke kansen". Of waarin Verhofstadt het globaliseringsconflict omschreef als "een wereldwijde sociale klassenstrijd die vandaag aan de gang is, een schandalige klassenstrijd tussen het rijke Noorden en het arme Zuiden". Wilfried Martens zei het eerder: "In Europa is de sociaal-democratie geliberaliseerd." Waarop Verhofstadt: "Ik had het zo niet durven zeggen." En ja, ook SP.A-voorzitter Patrick Janssens was aanwezig, stond erbij en keek ernaar.

En er werd gelonkt naar de groenen. Jos Geysels, een van de weinige vertegenwoordigers van Agalev, kreeg meermaals complimentjes naar zijn hoofd gesmeten en werd uitgenodigd om "ook eens samen te praten". De voorstelling van Het einde der pilaren was een liberale paringsdans, een uitnodiging naar eenieder om het nieuwe blauwe jasje, mocht het passen, aan te trekken. En Johan Van Hecke? Die moet enkel nog de knoopjes dicht doen.

Karel De Gucht en Johan Van Hecke, Het einde der pilaren. Een Toscaans gesprek, opgetekend door Dirk Achten en Yves Desmet, uitgeverij Houtekiet, 205 pagina's.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234